Khơi dậy ước mơ sáng tạo cho học sinh vùng biên từ phòng STEM tại Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ

PGS.TS Vũ Minh Hùng, Trưởng khoa Khoa học Cơ bản, PVU, trong tiết học hướng dẫn học sinh tại phòng STEM

Trong niềm vui khánh thành Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở PETROVIETNAM - Phong Thổ, một không gian đặc biệt cũng chính thức đi vào vận hành. Đó là phòng giáo dục thực hành công nghệ (STEM), do Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) triển khai, trong đó Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) tài trợ kinh phí, Trường Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU) đảm nhận khâu lắp đặt thiết bị và xây dựng chương trình giảng dạy.

Đây là nơi những mô hình điện gió, điện mặt trời, giàn khoan, robot, cảm biến và các thiết bị công nghệ được đưa đến gần hơn với học sinh vùng biên. Đằng sau những thiết bị ấy là đội ngũ kỹ sư, giảng viên PETROVIETNAM trực tiếp tham gia xây dựng nội dung, với mục tiêu biến công nghệ thành những bài học gần gũi, vừa sức với các em.

Khơi dậy tinh thần khám phá khoa học

Bước vào phòng STEM của Trường PETROVIETNAM - Phong Thổ, không gian hiện ra rộng rãi, ánh sáng phủ đều khắp phòng với dãy bàn lớn ở giữa và những kệ học liệu chạy dọc hai bên tường. Trên bàn, những mô hình tuabin gió thu nhỏ đặt cạnh các bộ lắp ráp; phía cuối phòng, màn hình giới thiệu mô hình giàn khoan.

Các học sinh tò mò tìm tòi, khám phá các mô hình tuabin gió thu nhỏ

Khi buổi học bắt đầu, các em chăm chú nghe hướng dẫn rồi háo hức cầm từng chi tiết lên quan sát, ghép thử và trao đổi với bạn bên cạnh. Từ cánh quạt, tấm pin mặt trời đến mô hình giàn khoan, những kiến thức về năng lượng được chia thành từng bước để học sinh tự tay khám phá.

Đó cũng là điều đội ngũ kỹ sư, giảng viên PETROVIETNAM hướng tới khi xây dựng hệ thống học liệu về thiết kế, in 3D, cảm biến, lập trình và robot: biến căn phòng hiện đại thành một không gian để học sinh vùng biên học bằng cách làm, khám phá bằng trải nghiệm và nuôi dưỡng những câu hỏi của riêng mình.

Trong căn phòng STEM mới, mô hình điện gió ngoài khơi lập tức thu hút sự chú ý của học sinh. Những chi tiết vốn quen thuộc với các kỹ sư dầu khí lại trở thành điều mới mẻ, đầy tò mò đối với các em.

Rồi một câu hỏi bất ngờ xuất hiện: “Tại sao phần đầu cánh quạt điện gió lại được sơn đỏ?”, PGS.TS Vũ Minh Hùng, Trưởng khoa Khoa học Cơ bản, PVU, kể lại khoảnh khắc ấy bằng sự xúc động. Với ông, câu hỏi tưởng như đơn giản lại cho thấy điều quan trọng nhất mà một phòng học STEM có thể khơi dậy, đó là sự tò mò.

“Những câu hỏi hồn nhiên như vậy rất đáng quý, bởi chúng cho thấy các em đang quan sát, suy nghĩ và muốn hiểu nguyên nhân đằng sau những điều mình nhìn thấy. Đó chính là khởi đầu của tinh thần tìm tòi khoa học”, ông chia sẻ.

Theo PGS.TS Vũ Minh Hùng, giá trị của phòng học STEM nằm ở việc tạo cơ hội để học sinh trực tiếp khám phá, tự tay thực hành và thử nghiệm ý tưởng. Mỗi khi hiểu thêm một nguyên lý hay tự hoàn thành một sản phẩm, các em có thêm niềm vui và sự tự tin vào khả năng của bản thân.

Giá trị của phòng STEM nằm ở việc tạo cơ hội để học sinh trực tiếp khám phá, tự tay thực hành và thử nghiệm ý tưởng

Gieo những ước mơ từ vùng biên

Để tạo ra những trải nghiệm ấy, công việc của đội ngũ kỹ sư, giảng viên PETROVIETNAM không dừng ở việc đưa thiết bị đến trường. Quan trọng hơn là chuyển kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm công nghệ thành những bài học phù hợp với học sinh.

PVU đã xây dựng tài liệu hướng dẫn về thiết kế và in 3D, lắp ráp mô hình, ứng dụng cảm biến, lập trình và robot; trong đó có những chủ đề gắn với dầu khí và năng lượng. Các mô hình điện gió, điện mặt trời hay giàn khoan được chia thành từng bộ phận, từng công đoạn để học sinh từng bước tiếp cận. Thay vì chỉ quan sát một mô hình hoàn chỉnh, các em được tự tay lắp ráp, thử nghiệm và tìm hiểu nguyên lý hoạt động. Toán học, khoa học và công nghệ vì thế được kết nối với một sản phẩm cụ thể.

“Để phù hợp với điều kiện của nhà trường, chúng tôi chú trọng tận dụng thiết bị hiện có, lựa chọn hoạt động từ đơn giản đến nâng cao, tiết kiệm vật tư và bảo đảm an toàn. Những chủ đề về năng lượng cũng có thể kết nối với các vấn đề gần gũi như sử dụng điện tiết kiệm và bảo vệ môi trường. Mỗi bài học cần tạo cơ hội để các em được tự làm, thử nghiệm và giải thích kết quả”, PGS.TS Vũ Minh Hùng chia sẻ.

Theo ông, bài toán của một phòng STEM ở vùng biên không phải là đưa thật nhiều công nghệ vào một căn phòng, mà là làm thế nào để công nghệ trở thành công cụ học tập thực sự.

PGS.TS. Vũ Minh Hùng: "Tôi kỳ vọng trước hết vào sự thay đổi trong cách học và sự tự tin của học sinh. Qua các hoạt động STEM, các em có thể hình thành thói quen đặt câu hỏi, tìm cách kiểm chứng và vận dụng kiến thức để giải quyết một vấn đề cụ thể".

Trong năm học 2026-2027, PVU dự kiến kết hợp hướng dẫn trực tiếp với hỗ trợ trực tuyến, đồng thời bồi dưỡng giáo viên để thầy cô chủ động tổ chức các hoạt động STEM thường xuyên. PVU cũng định hướng tư vấn các dự án học sinh, hoạt động sáng tạo và những cuộc thi phù hợp. Mục tiêu là để phòng STEM trở thành một phần thiết thực trong đời sống học tập của nhà trường.

Qua các hoạt động STEM, các em sẽ dần hình thành thói quen đặt câu hỏi, tìm cách kiểm chứng và vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. Khi mô hình chưa hoạt động như mong muốn, các em học cách tìm nguyên nhân, điều chỉnh và kiên trì thử lại; khi làm việc theo nhóm, các em học cách lắng nghe, phân công và chịu trách nhiệm với phần việc của mình.

Từ những trải nghiệm ấy, đội ngũ kỹ sư, giảng viên PETROVIETNAM mong muốn khoa học và công nghệ trở nên gần gũi hơn với học sinh vùng biên. Một mô hình điện gió có thể mở đầu cho sự quan tâm đến năng lượng; một bài thực hành cảm biến có thể gợi ý cách theo dõi môi trường; một sản phẩm in 3D có thể khơi dậy niềm yêu thích thiết kế và chế tạo.

Từ mái trường PETROVIETNAM - Phong Thổ, các em có thêm cơ hội hiểu về những nghề nghiệp tương lai và nhận ra những hướng đi phù hợp với sở thích, năng lực của bản thân. Dù theo đuổi nghề nghiệp nào, các em cũng có thể mang theo tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và tinh thần học hỏi để đóng góp cho quê hương.