Khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa trong thời đại số

Giới thiệu, giao dịch sản phẩm khởi nghiệp thông qua môi trường số. 

Quản lý sản xuất bằng dữ liệu số

Với người chăn nuôi, việc ghi chép nhật ký, theo dõi sức khỏe vật nuôi hay tính toán chi phí lâu nay chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và sổ sách thủ công. Từ thực tế này, chị Hồ Thị Vui, ở thôn 1, xã Long Quảng phát triển mô hình nuôi lợn thông minh, đưa nhật ký điện tử vào quản lý đàn. Thay vì ghi chép truyền thống, mỗi đàn lợn được quản lý bằng một hồ sơ điện tử trên điện thoại thông minh. Từ ngày nhập đàn, số lượng, nguồn giống, lịch tiêm phòng, tình trạng sức khỏe, lượng thức ăn, trọng lượng đến giá bán, chi phí và lợi nhuận đều được cập nhật.

Cách làm này giúp người chăn nuôi chuyển từ “nuôi theo kinh nghiệm” sang quản lý bằng dữ liệu. Khi thông tin được lưu trữ xuyên suốt, người nuôi có thể biết chính xác chi phí, hiệu quả của từng đàn, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường và có thêm cơ sở để chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Chị Hồ Thị Vui chia sẻ: “Không cần trang trại thật lớn mới ứng dụng chuyển đổi số. Chỉ cần một đàn lợn, chiếc điện thoại và cuốn nhật ký điện tử là đã có thể ‘nuôi lợn thông minh’”.

Theo ông Trương Thanh Hùng, Phó Chủ tịch Hội đồng cố vấn Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia, các dự án khởi nghiệp gần đây ngày càng đa dạng về ý tưởng, cách ứng dụng công nghệ và tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh mới chỉ là bước khởi đầu.

Thực tế từ các cuộc thi khởi nghiệp sáng tạo của thành phố, Hội Phụ nữ hay Đại học Huế, nhiều dự án vẫn có quy mô nhỏ, hạn chế về kỹ năng sử dụng nền tảng số, xây dựng nội dung, quảng bá sản phẩm và phân tích nhu cầu khách hàng, dễ gặp rủi ro. Chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm, quảng cáo cũng tạo áp lực khi nguồn vốn còn hạn chế. Nhiều dự án khởi nghiệp chạy theo xu hướng, xây kênh trên các trang mạng xã hội rất tốt, nhưng số đơn hàng giao dịch thành công lại thấp.

Khai thác giá trị bản địa trên môi trường số

Ở xã A Lưới 4, dự án “Homestay Piu Cheng - Bảo tồn văn hóa bản địa và phát triển du lịch cộng đồng bền vững” lựa chọn văn hóa Tà Ôi làm nền tảng xây dựng sản phẩm du lịch. Dệt zèng, ẩm thực, dân ca, dân vũ và đời sống bản địa được kết nối thành những trải nghiệm để thu hút du khách ở lại lâu hơn và hòa mình vào đời sống văn hóa của người dân địa phương.

Những giá trị văn hóa ấy được giới thiệu đến du khách bằng các hình thức mới. Chị Hồ Thị Nhăn, người sáng lập Homestay Piu Cheng cho biết, thông qua video trên TikTok và mã QR giới thiệu sản phẩm dệt zèng, nghề truyền thống, những giá trị văn hóa Tà Ôi có thêm cơ hội lan tỏa đến với du khách gần xa.

Dẫu vậy, quảng bá hình ảnh trên môi trường số chưa đồng nghĩa với việc thu hút được nguồn khách ổn định. Được biết, thời gian lưu trú của du khách tại địa phương bình quân khoảng một đêm, trong khi chỉ có khoảng 2 - 3 hộ kinh doanh có kênh bán hàng trực tuyến. Điều này cho thấy, bên cạnh lợi thế văn hóa, du lịch cộng đồng A Lưới cần được kết nối tốt hơn với các sản phẩm du lịch khác và thị trường.

Trong kế hoạch phát triển dự án, chị Nhăn đề xuất huy động 300 triệu đồng để mở rộng phòng lưu trú, cải thiện cơ sở vật chất, đào tạo kỹ năng số cho phụ nữ và nghệ nhân, đầu tư marketing, xây dựng thương hiệu số và bổ sung thiết bị, nguyên liệu. Dự án dự kiến tăng doanh thu trong ba năm và hòa vốn vào năm thứ ba. Tuy nhiên, đây mới chỉ là mục tiêu trong phương án đề xuất, tính khả thi còn phụ thuộc vào nguồn vốn thực tế, lượng khách, chi phí vận hành và hiệu quả kết nối thị trường.

Điều chị Nhăn mong muốn không chỉ là nguồn vốn mà còn có sự đồng hành của các chuyên gia cố vấn về quản trị, tài chính và những đối tác có khả năng kết nối tour, truyền thông để đưa khách đến với homestay cũng như du lịch A Lưới. Trăn trở này cho thấy, các dự án khởi nghiệp cộng đồng không chỉ cần công nghệ mà còn cần nguồn lực, kỹ năng vận hành và mạng lưới đối tác đủ sức duy trì hoạt động lâu dài.

Theo bà Trần Thị Thùy Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, các dự án khởi nghiệp ngày càng quan tâm đến công nghệ, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và kết nối khách hàng. Đây là hướng đi cần thiết để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương. Song, để dự án đi xa hơn, cần có sự hỗ trợ về kiến thức, kỹ năng quản trị, kết nối chuyên gia, đối tác và thị trường.

Chuyên gia khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Trương Thanh Hùng đưa ra lời khuyên, dù dự án dựa vào tài nguyên bản địa hay văn hóa, các startup vẫn phải hướng đến nhu cầu thị trường, lắng nghe khách hàng. Công nghệ có thể hỗ trợ quá trình kết nối, nắm bắt thị hiếu khách hàng, nhưng chất lượng sản phẩm, tư duy kinh doanh và sự kiên trì của người khởi nghiệp mới là những yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài.