Khơi nguồn tăng trưởng từ sức trẻ.Bài 3: Những đột phá chiến lược cho thanh niên Việt Nam

Mô hình trồng cà chua trong nhà lưới của HTX thanh niên Mộc Châu, Sơn La. Ảnh: TL

“Đường băng” mới cho thế hệ trẻ

Trong dòng chảy lịch sử của dân tộc, thế hệ trẻ luôn được định vị là lực lượng xung kích, là “rường cột” dựng xây nước nhà. Bước vào giai đoạn mới, tinh thần ấy càng được kết tinh rõ nét thông qua hàng loạt chủ trương, quyết sách. Trong bài viết “Tương lai cho thế hệ vươn mình”, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Đầu tư và phát triển thế hệ trẻ trở thành ưu tiên chiến lược hàng đầu trong giai đoạn mới. Xây dựng và nuôi dưỡng một thế hệ thanh niên mạnh mẽ, trí tuệ và văn minh chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam không ngừng vươn lên, trở thành quốc gia phát triển, biểu tượng của khát vọng, sức mạnh và ý chí dân tộc”.

Tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Thanh niên năm 2020 với hàng loạt sửa đổi, bổ sung quan trọng nhằm cụ thể hóa, phát huy tối đa nguồn lực thanh niên. Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030 cũng xác định rõ mục tiêu xây dựng thế hệ thanh niên phát triển toàn diện, có lý tưởng cách mạng, đạo đức, bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, nghề nghiệp và năng lực hội nhập quốc tế. Đặc biệt, đến năm 2030, phấn đấu 80% thanh niên được tư vấn hướng nghiệp và việc làm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ, tạo việc làm bền vững và thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong thanh niên.

Theo ông Doãn Đức Hảo - Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ, giai đoạn 2021-2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của công tác thanh niên ở nước ta khi hệ thống chính sách, pháp luật được hoàn thiện và đi vào thực tiễn, tạo nền tảng để thế hệ trẻ phát triển toàn diện. Nếu như giai đoạn trước, các chính sách thanh niên chủ yếu tập trung vào giáo dục, việc làm và đào tạo nghề thì đến nay, trọng tâm đã được mở rộng sang khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đối tượng hưởng lợi trực tiếp chính là thế hệ trẻ, bởi thanh niên - lực lượng có khả năng thích ứng nhanh nhất với công nghệ mới - sẽ có thêm không gian, được trao cơ hội, tạo môi trường và khuyến khích sáng tạo. Đây được xem là “cú hích thể chế” đặc biệt quan trọng, bởi trong bối cảnh công nghệ đang định hình tương lai thế giới, thanh niên Việt Nam có cơ hội trở thành lực lượng tiên phong của quá trình chuyển đổi. Ngoài ra, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cũng đã nhấn mạnh việc triển khai hàng loạt chính sách mới hỗ trợ học sinh, sinh viên ở tất cả các cấp học tại các cơ sở giáo dục nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ một tư duy toàn cầu, năng lực hội nhập quốc tế vượt trội.

Từ đối tượng thụ hưởng đến chủ thể kiến tạo phát triển

Với các chiến lược dài hạn và những quyết sách đột phá, Đảng và Nhà nước đã kiến tạo một hệ sinh thái phát triển toàn diện cho thanh niên Việt Nam trong giai đoạn mới. Đây cũng là cơ sở tạo hành lang pháp lý đồng bộ, giúp các Bộ, ngành, địa phương triển khai các chương trình, mục tiêu nhằm khơi dậy, phát huy sức trẻ trong xây dựng đất nước.

Từ định hướng chính sách chung của Đảng và Nhà nước, các chủ trương về phát triển thanh niên đã được Kiểm toán nhà nước cụ thể hóa thành những giải pháp thiết thực, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng kiểm toán và xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ. Nghị quyết số 513-NQ/ĐU của Ban Chấp hành Đảng bộ KTNN nhiệm kỳ 2025-2030 về lãnh đạo công tác Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh KTNN trong tình hình mới đã xác định thanh niên là tương lai của KTNN, là lực lượng kế cận, xung kích trong xây dựng và phát triển KTNN. Khi thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong Chiến lược phát triển KTNN, hàng loạt nhóm giải pháp đã được Đảng bộ KTNN đề ra, từ công tác giáo dục, đào tạo, phân giao cho thanh niên những nhiệm vụ trọng yếu của cơ quan, đơn vị, đến việc xây dựng cơ chế, chính sách bồi dưỡng, bố trí, sử dụng cán bộ trẻ; phát huy tinh thần tiên phong của thanh niên trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo…

Tại nhiều tỉnh, thành phố, nhiều mô hình được triển khai mạnh mẽ và lan tỏa sâu rộng như: “Thanh niên khởi nghiệp đổi mới sáng tạo”, “Thanh niên phát triển kinh tế nông thôn”, “Hợp tác xã thanh niên”… Nguồn vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội, Quỹ Quốc gia về việc làm cùng các chương trình hỗ trợ vay vốn học tập, khởi nghiệp đã giúp hàng nghìn thanh niên mỗi năm được tiếp cận đa nguồn lực. Đơn cử, tại Hà Nội, năm 2025, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Thành phố đã hỗ trợ 282 lượt học sinh, sinh viên vay vốn với tổng số tiền giải ngân 9,1 tỷ đồng. Tại Nghệ An, tín dụng chính sách xã hội cũng đã cho 7.807 học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn học tập, tiếp cận tri thức, khoa học - kỹ thuật.

Tại Sơn La, từ năm 2021, Tỉnh đoàn đã phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh tổ chức Ngày hội “Gửi tiền tiết kiệm vì tương lai xanh”, tạo quỹ tiết kiệm vay vốn khởi nghiệp, phát triển kinh tế. Từ hiệu quả bước đầu hỗ trợ cho 12 dự án (2021), sau 5 năm triển khai, toàn tỉnh đã có 5.030 lượt sổ tiết kiệm được mở, với tổng số tiền huy động trên 117 tỷ đồng, hỗ trợ 48 dự án khởi nghiệp của thanh niên và hàng nghìn hộ nghèo, hộ đoàn viên thanh niên vay vốn phát triển kinh tế.

Không chỉ cho vay vốn, các chương trình hỗ trợ thanh niên mở rộng sang đào tạo kỹ năng quản trị, chuyển đổi số, thương mại điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào sản xuất và kết nối thị trường. Thay vì xem thanh niên là nhóm đối tượng cần hỗ trợ đơn thuần, các chính sách hiện nay coi người trẻ là nguồn lực chiến lược của quốc gia. Khi các quyết sách đồng bộ, nhất quán, tạo dựng môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp, lập nghiệp, cống hiến và sáng tạo, thanh niên sẽ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà thực sự trở thành chủ thể kiến tạo sự phát triển.

Sức mạnh của tuổi trẻ luôn là thước đo sức sống của dân tộc. Những chủ trương, quyết sách được ban hành trong những năm gần đây đang mở ra một hành lang phát triển rộng lớn hơn cho thanh niên Việt Nam. Khi cơ hội được trao đi cùng niềm tin, thế hệ trẻ cả nước nói chung và thế hệ trẻ KTNN nói riêng hoàn toàn có thể trở thành lực lượng dẫn dắt đất nước hiện thực hóa khát vọng phát triển hùng cường.