Khởi sắc Tân Thanh: Bước chuyển mình thành khu thương mại, du lịch quốc tế hiện đại

Cặp cửa khẩu Tân Thanh (Việt Nam) - Pò Chài (Trung Quốc) giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong mạng lưới giao thương biên giới giữa hai nước, khi nằm trên Hành lang kinh tế Côn Minh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng. Trước yêu cầu phát triển mới, khi kinh tế cửa khẩu không chỉ dừng lại ở xuất nhập khẩu hàng hóa mà cần mở rộng sang dịch vụ, du lịch và giao lưu văn hóa, việc hình thành Khu hợp tác thương mại, du lịch Tân Thanh – Pò Chài được xác định là hướng đi tất yếu, phù hợp với chiến lược phát triển bền vững tỉnh biên giới Lạng Sơn.

Kỳ vọng thay đổi diện mạo cửa khẩu Tân Thanh

Khu vực Tân Thanh thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, là cửa khẩu phụ tại xã Hoàng Văn Thụ, kết nối với cửa khẩu Pò Chài (Trung Quốc) qua đường bộ. Theo quy hoạch năm 2021, khu vực có diện tích 190 ha, chia thành 3 khu chức năng chính. Đối diện là chợ biên giới Pò Chài (Trung Quốc) với hạ tầng đồng bộ, chuyên nhập khẩu nông sản Việt Nam. Hiện không gian đô thị Tân Thanh có các khu trung tâm thương mại, chợ biên giới; khu khách sạn và nhà nghỉ; doanh nghiệp và hộ kinh doanh địa phương. Đa phần cơ sở hạ tầng đã xuống cấp, manh mún, cảnh quan lộn xộn và chưa có phân khu đồng bộ.

Ngoài ra, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ chưa đồng bộ; chưa có hệ thống xử lý được thải; logistic chưa tối ưu; thiếu các loại hình lưu trú chất lượng cao, dịch vụ tiện nghi; các hoạt động thương mại - du lịch phát triển tự phát, thiếu tính liên kết và chưa khai thác hết tiềm năng về cảnh quan, văn hóa và vị trí địa lý.

Tân Thanh từ lâu vốn là khu vực xuất nhập khẩu hàng hóa sôi động giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Ngoài ra, việc tuyến đường chuyên dụng vận tải hàng hóa Tân Thanh - Pò Chài đã và đang phát huy hiệu quả giúp giảm tải áp lực giao thông cho khu vực cửa khẩu chính, tạo điều kiện quan trọng để tái cấu trúc không gian và chức năng khu vực. Đây là tiền đề để Tân Thanh chuyển dịch từ mô hình cửa khẩu hàng hóa sang trung tâm thương mại - du lịch - dịch vụ biên giới.

Thực tế, cùng với việc mở rộng hình thức xuất, nhập cảnh bằng hộ chiếu, lượng người qua lại cửa khẩu Tân Thanh ngày càng tăng, tạo tiền đề để khu vực này chuyển đổi chức năng sang không gian thương mại - du lịch - giao lưu văn hóa. Trong nửa đầu năm 2026, lực lượng Bộ đội biên phòng Tân Thanh (Lạng Sơn) đã giải quyết thủ tục xuất nhập cảnh cho hơn 2 triệu lượt khách, chủ yếu là người dân, du khách Việt Nam và Trung Quốc thăm thân, du lịch và xuất nhập khẩu hàng hóa.

Khu vực lập quy hoạch và thiết kế phối cảnh tổng thể đề án.

Trên cơ sở đánh giá hiện trạng và tiềm năng, đề án xác định mục tiêu xây dựng Khu hợp tác thương mại, du lịch Tân Thanh - Pò Chài trở thành khu thương mại, dịch vụ, du lịch và xuất nhập khẩu hàng hóa hiện đại, năng động, đối đẳng với khu Pò Chài (Trung Quốc), đồng thời từng bước phát triển thành đô thị cửa khẩu kiểu mẫu vùng biên giới. Dự án được nghiên cứu với quy mô khoảng 70,67 ha, tổ chức thành 4 phân khu chức năng rõ ràng như: khu thương mại - chợ biên giới, khu dịch vụ - du lịch, khu văn hóa - giao lưu dân tộc, khu cải tạo chỉnh trang tuyến phố và tuyến phố bản sắc.

Mục tiêu hướng tới của đề án gồm: phát triển đồng bộ thương mại, dịch vụ và du lịch cửa khẩu Tân Thanh; khai thác tối đa lợi thế kinh tế cửa khẩu và giao thương Việt Nam - Trung Quốc; hình thành kiến trúc cảnh quan hiện đại, xanh, sạch, đẹp, mang bản sắc văn hóa biên giới Việt - Trung; đa dạng hóa sản phẩm thương mại, du lịch, kinh tế ban đêm; tạo việc làm, nâng cao sinh kế cho người dân địa phương; xây dựng trung tâm logistics, hội chợ, thương mại biên giới kết hợp du lịch trải nghiệm xuyên biên giới; phát triển mô hình “cửa khẩu thông minh”, ứng dụng AI, IoT và chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu.

Về chủ trương đầu tư, đề án dự kiến huy động từ 10 đến 15 nghìn tỷ đồng cho giai đoạn 2025 - 2030, thu hút nguồn lực từ ngân sách nhà nước, đối tác công tư (PPP), xã hội hóa, hợp tác doanh nghiệp Việt – Trung. Cơ cấu vốn dự kiến gồm trong nước 60%, dự án đầu tư nước ngoài (FDI) là 40%.

Cách tiếp cận này không chỉ giảm áp lực cho ngân sách mà còn nâng cao hiệu quả đầu tư, bảo đảm dự án được triển khai linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thị trường và xu thế phát triển kinh tế cửa khẩu hiện đại.

Giá trị kinh tế mang lại khi triển khai dự án

Theo thống kê, năm 2025, Hải quan cửa khẩu Tân Thanh đã xử lý 105.725 bộ tờ khai, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 2,54 tỷ USD, tăng gần 95,66% so với năm 2024. Con số trên cho thấy sự nhộn nhịp của giao thương hàng hóa giữa 2 nước Việt - Trung ở cửa khẩu này. Khi được triển khai đồng bộ theo quy hoạch, Khu hợp tác thương mại, du lịch Tân Thanh - Pò Chài được kỳ vọng cùng với xuất nhập khẩu, sẽ tạo ra giá trị kinh tế tổng hợp, đóng góp trực tiếp và lâu dài cho sự phát triển của địa phương.

Khu hợp tác thương mại, du lịch Tân Thanh - Pò Chài được được quy hoạch hiện đại, đồng bộ.

Trước hết, dự án góp phần nâng cao giá trị thương mại biên giới, tăng mạnh kim ngạch xuất nhâp khẩu, rút ngắn thời gian thông quan, gia tăng số lượng kho bãi. Việc hình thành khu thương mại, chợ biên giới hiện đại, trung tâm trưng bày - mua sắm sẽ giúp tổ chức lại hoạt động buôn bán theo hướng văn minh, chuyên nghiệp, tăng giá trị giao dịch và khả năng kết nối thị trường. Các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm được tổ chức thường xuyên sẽ thúc đẩy giao thương hai chiều, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Tiếp đến, dự án tạo cú hích quan trọng cho phát triển du lịch biên giới. Các phân khu dịch vụ - du lịch, làng văn hóa, phố du lịch, quảng trường giao lưu Việt - Trung sẽ hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đặc thù; kết nối tour các điểm du lịch nổi tiếng của hai nước sẽ giúp phát triển kinh tế ban đêm, thu hút du khách trong nước, quốc tế và đặc biệt là du khách Trung Quốc. Việc gia tăng lượng khách, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu sẽ mang lại nguồn thu ổn định cho địa phương.

Đề án được kỳ vọng phát triển các hoạt động du lịch, lưu trú mang đến nhiều lợi ích cho người dân địa phương.

Thêm vào đó, dự án có ý nghĩa lớn trong tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân vùng biên. Khi các hoạt động thương mại, du lịch phát triển, nhu cầu lao động trong các lĩnh vực dịch vụ, lưu trú, vận hành thương mại, bảo dưỡng hạ tầng sẽ tăng lên. Người dân địa phương không chỉ được thụ hưởng hạ tầng tốt hơn mà còn trực tiếp tham gia vào chuỗi giá trị kinh tế, từ đó từng bước chuyển đổi sinh kế theo hướng bền vững.

Theo dự báo, sau khi hoàn thiện xây dựng cơ sở hạ tầng 4 phân khu theo đề án, tốc độ tăng trưởng có thể đạt từ 15 đến 20%/năm. Đến năm 2030, kim ngạch xuất nhập khẩu qua Tân Thanh có thể đạt khoảng 4,4 - 5,5 tỷ USD/năm; quy mô giao thương tăng từ 2 - 2,5 lần; công suất logistics có thể tăng khoảng 40 - 60% so với hiện nay. Điều này cho thấy Tân Thanh được định hướng trở thành cực tăng trưởng lớn của kinh tế cửa khẩu Lạng Sơn.