Khơi thông dòng vốn toàn cầu vào nền kinh tế thực

Chủ trì phiên thảo luận, Phó chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trương Minh Huy Vũ khẳng định, các nguồn tài chính mới không đơn thuần là dòng tiền mà phải gắn liền với phương thức vận hành, mô hình phát triển, cách tiếp cận và phương pháp làm việc hoàn toàn mới. Xét trên khía cạnh không gian phát triển mới, TP Hồ Chí Minh khi mở rộng kết nối với 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ hình thành không gian công nghiệp, dịch vụ và thương mại đa dạng. Đặc biệt, khu vực còn sở hữu tiềm năng phát triển gắn liền với kinh tế biển, logistics, đại dương, không gian vùng trời và không gian ngầm, mở ra những cách thức tiếp cận đa chiều nhằm giải quyết câu hỏi trọng tâm nhất là làm thế nào để huy động thành công các nguồn lực.

Do đó, Việt Nam đã quyết tâm lựa chọn mô hình hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) đặt tại hai trung tâm là TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng nhằm dẫn vốn cho nền kinh tế thực, trước mắt phục vụ nhu cầu phát triển của TP Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ, Đà Nẵng và khu vực miền Trung. Đến nay, khung pháp lý cho VIFC đã hoàn tất và Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) đã chính thức tiếp nhận 10 thành viên đầu tiên dưới hình thức “công ty đầu tư và quản lý vốn”.

Các chuyên gia trao đổi tại phiên thảo luận chuyên đề “Trung tâm tài chính quốc tế: Làm thế nào thu hút dòng vốn toàn cầu?”

Tại phiên thảo luận, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, phân tích nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế trong giai đoạn tăng trưởng cao. Theo TS Cấn Văn Lực, để đạt mục tiêu tăng trưởng đến năm 2030, Việt Nam cần duy trì tổng vốn đầu tư ở mức khoảng 35%-40% GDP, tương đương 280-300 tỷ USD mỗi năm. Riêng TP Hồ Chí Minh chiếm khoảng 22% nhu cầu vốn của cả nước. Trong khi đó, ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 20%-22%, phần còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân và nguồn vốn quốc tế.

Thách thức lớn là cấu trúc huy động vốn còn phụ thuộc nhiều vào hệ thống ngân hàng. Theo số liệu ông trình bày, tín dụng ngân hàng chiếm khoảng 51% tổng nguồn vốn, tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức 144%, trong khi thị trường cổ phiếu và trái phiếu cung cấp khoảng 23%. Cấu trúc này đặt ra yêu cầu phát triển các kênh vốn trung và dài hạn, để đáp ứng nhu cầu đầu tư vào hạ tầng, công nghệ và các lĩnh vực tăng trưởng mới.

TS Cấn Văn Lực đề xuất khai thác những nguồn lực như tài chính xanh, nâng hạng thị trường chứng khoán, thị trường carbon, quản lý tài sản số, thu hút kiều hối và phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế. Một nội dung khác được ông đề cập là tháo gỡ khoảng 1.500 dự án tồn đọng nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư.

Ông Marc Knapper, cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, Chủ tịch Knapper Global Advisors, thành viên Tổ tư vấn VIFC-HCMC, đánh giá Việt Nam đã có bước tiến trong việc xây dựng nền tảng pháp lý phục vụ phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế. Tuy nhiên, việc hình thành một trung tâm tài chính có khả năng thu hút các định chế quốc tế đòi hỏi nhiều hơn những quy định ban đầu. Theo ông Marc Knapper, nhà đầu tư toàn cầu quan tâm 3 yếu tố quan trọng: Sự ổn định của chính sách, khả năng kết nối sâu với thị trường quốc tế và nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao. Những yếu tố này có ý nghĩa đối với quyết định hiện diện và triển khai hoạt động lâu dài của các tổ chức tài chính.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cũng chỉ rõ sự tương phản giữa hai dòng vốn: Trong khi vốn FDI vào sản xuất đạt mức kỷ lục, thì dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) bị rút ròng gần 20 tỷ USD trong 5 năm qua, riêng năm 2026 rút ròng khoảng 5 tỷ USD, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải cải cách thể chế để đón đầu dòng vốn tài chính gián tiếp.

Từ thực trạng đó, ông Richard D. McClellan, Giám đốc điều hành VIFC-HCMC giới thiệu định hướng thiết kế VIFC-HCMC theo cơ chế “một cửa” chuẩn quốc tế, tạo thuận lợi cho hoạt động của các định chế tài chính và nhà đầu tư. Các cơ chế được đề cập gồm giao dịch bằng USD, khả năng áp dụng luật nước ngoài và giải quyết tranh chấp bằng trọng tài quốc tế theo khuôn khổ pháp lý được cho phép. Mục tiêu là tạo điều kiện để dòng vốn quốc tế được giao dịch và quản lý tại Việt Nam, thay vì phải thông qua những trung tâm tài chính nước ngoài.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cũng bày tỏ kỳ vọng trung tâm tài chính cần sớm hình thành thị trường thực. Ông Lê Anh Tuấn, CEO Dragon Capital, cho rằng việc thu hút các định chế tài chính tham gia VIFC-HCMC cần gắn với triển khai hoạt động thực tế, thay vì chỉ dừng ở việc thành lập văn phòng đại diện. Ông đề xuất ưu tiên phát triển thị trường trái phiếu như một hướng hình thành các giao dịch tài chính cụ thể. Theo cách tiếp cận này, trung tâm cần tạo được kết nối giữa nhà đầu tư, các tổ chức trung gian và nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp. Hiệu quả hoạt động phải được thể hiện bằng giao dịch và khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế, không chỉ bằng số lượng thành viên đăng ký tham gia.