Khơi thông nguồn điện gió, mở dư địa tăng trưởng - Kỳ 1: Gỡ vướng mắc để khơi thông nguồn điện

Một số dự án điện gió trên địa bàn đã hoàn thành xây dựng nhưng chưa thể vận hành thương mại, trong khi khả năng truyền tải còn là điểm nghẽn đối với việc phát triển nguồn điện.

Tháo gỡ những vướng mắc này là yêu cầu cấp thiết để đưa nguồn điện đã đầu tư vào hệ thống và phát huy hiệu quả các dự án.

Điện chờ thủ tục

Toàn tỉnh hiện có 59 dự án điện gió, gồm các dự án đang vận hành và các dự án được đưa vào kế hoạch phát triển đến năm 2030, với tổng công suất 4.252 MW. Trong đó, 19 dự án đã vận hành thương mại, tổng công suất 1.153 MW, đóng góp khoảng 576 tỷ đồng/năm vào ngân sách của tỉnh.

Bên cạnh những dự án đang phát điện, dự án Nhà máy điện gió Yang Trung (xã Kông Chro và Chơ Long) có công suất 145 MW đã hoàn thành nhưng chưa thể vận hành thương mại. Vướng mắc hiện nay chủ yếu liên quan đến yêu cầu thử nghiệm chất lượng điện.

Theo Thông tư số 05/2025/TT-BCT ngày 1-2-2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về truyền tải, phân phối, đo đếm và Quyết định số 659/QĐ-NSMO ngày 15-9-2025 của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) về yêu cầu kỹ thuật chi tiết trong thử nghiệm, giám sát, quá trình thử nghiệm phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật nhất định.

Đối với điện gió, việc thử nghiệm cần có điều kiện thời tiết phù hợp, tốc độ gió bảo đảm công suất tuabin đạt từ 50% công suất định mức trở lên để mẫu thử được công nhận. Có 28 mẫu thử cần thực hiện.

Quá trình này cần sự phối hợp giữa chủ đầu tư, đơn vị thử nghiệm với NSMO, Công ty Mua bán điện, Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia và Công ty Truyền tải điện 3.

Ông Trần Minh Dũng - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phong điện Chơ Long, Tổng Giám đốc Công ty CP Phong điện Yang Trung - cho biết, để hoàn tất các thủ tục, tháo gỡ vướng mắc, đưa dự án vào vận hành, doanh nghiệp chịu áp lực lớn về thời gian, yêu cầu pháp lý và kỹ thuật.

Trong đó, sự hỗ trợ, hướng dẫn của UBND tỉnh, các sở, ngành và cơ quan liên quan giúp doanh nghiệp đẩy nhanh việc hoàn thiện thủ tục hành chính, bảo đảm đúng quy định.

Với sự hỗ trợ của tỉnh, Nhà máy điện gió Yang Trung (xã Kông Chro và Chơ Long) có công suất 145 MW dự kiến đưa vào vận hành thương mại trong tháng 10-2026. Ảnh: L.A

Còn tại Nhà máy điện gió Chơ Long (xã Chơ Long), năm 2021 nhà máy đã vận hành thương mại phần công suất 49,5 MW, còn 105,5 MW chưa được vận hành thương mại.

Ông Dũng cho hay, vừa qua, những vướng mắc đã được các cơ quan, đơn vị phối hợp tháo gỡ kịp thời, tạo bước chuyển quan trọng để doanh nghiệp đưa nhà máy vào vận hành từ ngày 14-9-2026. Sự phối hợp này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường đầu tư tại địa phương.

“Khi những khó khăn được tháo gỡ, dự án đưa vào vận hành thương mại, Nhà máy điện gió Yang Trung với 145 MW cùng 105,5 MW của Nhà máy điện gió Chơ Long sẽ bổ sung tổng cộng 250,5 MW cho hệ thống. Theo tính toán, sản lượng điện tăng thêm có thể đạt hơn 840 triệu kWh/năm, đóng góp khoảng 126 tỷ đồng/năm vào ngân sách của tỉnh” - ông Dũng nói.

Điểm nghẽn từ truyền tải

Cùng với yêu cầu thử nghiệm đối với các dự án cụ thể, khả năng truyền tải và giải tỏa công suất cũng đang đặt ra nhiều vấn đề đối với phát triển điện gió trên địa bàn tỉnh.

Theo thông tin từ Sở Công Thương, hệ thống lưới điện 110 kV, 220 kV và 500 kV trên địa bàn tỉnh hiện đang đầy tải. Điều này gây khó khăn cho việc thỏa thuận đấu nối với Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia hoặc Tổng Công ty Điện lực miền Trung.

Trong khi khu vực tư nhân có thể đầu tư các nhà máy điện thì việc đầu tư hệ thống truyền tải thuộc phạm vi của ngành điện, nhưng đang gặp khó khăn trong huy động nguồn vốn. Sự chưa đồng bộ giữa nguồn phát và lưới truyền tải vì vậy trở thành một trong những điểm nghẽn cần được giải quyết.

Để tháo gỡ vướng mắc, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ trong công tác giải phóng mặt bằng phục vụ các công trình truyền tải; đồng thời đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và các cơ quan có thẩm quyền sớm triển khai đầu tư lưới điện theo quy hoạch được phê duyệt.

Đối với Nhà máy điện gió Yang Trung, Sở Công Thương đã tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các đơn vị liên quan xem xét rút ngắn thời gian thử nghiệm, đo đếm đối với điện gió và hệ thống lưu trữ năng lượng từ 28 ngày còn 7 ngày.

Tỉnh cũng đề nghị Công ty Mua bán điện ghi nhận sản lượng điện phát lên lưới trong thời gian chạy thử; Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia và các đơn vị liên quan rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục.

Với sự nỗ lực của tỉnh, dự án đang hoàn tất các nội dung thử nghiệm và điều kiện, thủ tục để vận hành thương mại, dự kiến trong tháng 10-2026.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế, trước mắt cần tập trung tháo gỡ những vướng mắc đối với các dự án đã hoàn thành hoặc đang ở giai đoạn có thể sớm đưa nguồn điện vào hệ thống.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và đơn vị điện lực trong thử nghiệm, đấu nối, truyền tải, bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật và an toàn hệ thống.

Từ thực tế các dự án đang gặp khó khăn về thử nghiệm, đấu nối và truyền tải, yêu cầu đặt ra cho những dự án tiếp theo là phải tính toán đồng bộ các điều kiện ngay từ quá trình chuẩn bị đầu tư.

Bởi vì, bên cạnh việc xây dựng nhà máy, khả năng đấu nối, giải tỏa công suất và tiến độ đầu tư trạm biến áp, đường dây truyền tải cũng quyết định khả năng đưa nguồn điện vào vận hành.

----------------------------