Khơi thông nguồn lực, tăng tốc về đích năm 2026

Trong cơ cấu động lực, dịch vụ của Huế tăng 9,06%. Trong ảnh, tàu cập cảng Chân Mây.

Nhận diện đúng áp lực tăng trưởng

GRDP chín tháng của Huế tăng 8,72%, thấp hơn mức tăng 9,01% của cả nước, trong khi mục tiêu năm của thành phố là từ 10% trở lên; khoảng cách ấy cho thấy quý IV phải tạo được sức bật lớn hơn, bởi tăng trưởng cả năm phụ thuộc quy mô giá trị gia tăng thực tế, không thể được bảo đảm chỉ bằng việc hoàn thành các thủ tục hành chính.

Trong cơ cấu động lực, dịch vụ của Huế tăng 9,06%, cao hơn mức 8,69% của cả nước, nhưng công nghiệp và xây dựng tăng 10,01%, thấp hơn mức 11,21% chung. Điều này gợi mở một yêu cầu chính sách: tiếp tục phát huy thế mạnh dịch vụ, đồng thời tháo gỡ những trở ngại đang hạn chế sản xuất, xây dựng và khả năng hấp thụ vốn đầu tư.

Bốn bảng công khai chưa phản ánh đầy đủ việc làm, thu nhập, sức mua hay hoạt động doanh nghiệp, song cung cấp những tín hiệu quan trọng về năng lực huy động và sử dụng nguồn lực. Vì vậy, cần tránh đồng nhất kết quả thu ngân sách với sức khỏe toàn bộ nền kinh tế, cũng như tránh xem tiến độ giải ngân đơn thuần là câu chuyện kế toán.

Từ góc độ điều hành, ngân sách, đầu tư công, tài sản công và nợ thuế có quan hệ chặt chẽ: nguồn thu bảo đảm khả năng chi, đầu tư tạo hạ tầng và việc làm, tài sản được sử dụng hiệu quả giảm lãng phí, còn quản lý nợ củng cố kỷ cương tài chính. Khi những mắt xích này vận hành thông suốt, nguồn lực mới có thể chuyển thành tăng trưởng.

 Lãnh đạo thành phố thăm, làm việc với doanh nghiệp nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển.

Thu ngân sách phải gắn với nuôi dưỡng nguồn thu

Đến ngày 28/10, Huế thu ngân sách 13.310 tỷ đồng, đạt 83,2% dự toán 16.000 tỷ đồng, còn phải thu 2.690 tỷ đồng; với 64 ngày còn lại, mức thu cần thiết bình quân khoảng 294 tỷ đồng mỗi tuần, cao hơn khoảng 5,5% so với kết quả 279 tỷ đồng của tuần trước. Xét về nhịp độ, nhiệm vụ này có cơ sở thực hiện, nhưng chưa cho phép chủ quan.

Đáng chú ý, 30 trong 40 xã, phường đã đạt hoặc vượt dự toán, trong khi tổng thu toàn thành phố vẫn chưa hoàn thành. Khối xã, phường thu khoảng 2.105,562 tỷ đồng, đạt 118,5% dự toán, cho thấy việc bảo đảm nguồn thu chung phải tập trung cả vào các khoản có quy mô lớn ngoài phạm vi tổng hợp của khối này, thay vì chỉ đôn đốc những địa phương đứng cuối bảng.

Một vấn đề cần nhìn sâu hơn là tiền sử dụng đất chiếm khoảng 78,6% tổng thu của khối xã, phường, trong khi tỷ trọng tương ứng của toàn thành phố khoảng 22,8%. Những tỷ lệ vượt dự toán nhiều lần tại một số địa phương vì thế cần được đặt cạnh quy mô dự toán ban đầu và cơ cấu nguồn thu, tránh suy luận rằng mức vượt thu phản ánh tương ứng sự mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Giải pháp trước mắt là xây dựng tiến độ thu theo tuần, xác định rõ khoản thu thường xuyên, thu từ đất, thu hồi nợ và khoản điều chỉnh; mỗi nguồn phải được đánh giá về căn cứ pháp lý, khả năng thực hiện và thời điểm nộp ngân sách. Những biến động giảm liên quan hoàn trả cũng phải được thuyết minh đầy đủ để việc đánh giá bảo đảm khách quan.

Đồng thời, thu đúng, thu đủ phải đi cùng hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động, giảm thời gian xử lý hồ sơ và hạn chế chi phí phát sinh. Nguồn thu bền vững được tạo ra từ giá trị gia tăng, thu nhập và sức mua, nên kết quả cuối năm cần gắn với khả năng tạo nguồn cho năm sau.

Dự án mở rộng đường Nguyễn Hoàng - công trình sử dụng vốn đầu tư công vẫn đang ngổn ngang. 

Giải ngân cần tập trung vào nơi vốn đang đọng

Nếu thu ngân sách còn cơ sở để về đích, giải ngân đầu tư công đang đặt ra thách thức gay gắt hơn: theo kế hoạch Thủ tướng giao, Huế mới đạt 52,8%, thấp hơn bình quân cả nước 13,1 điểm phần trăm; tính toàn bộ nguồn vốn, tỷ lệ chỉ đạt 49,5%, tương ứng 5.120,025 tỷ đồng trên kế hoạch 10.341,612 tỷ đồng.

Đặc biệt, trong tuần, giải ngân toàn bộ nguồn vốn tăng 297,691 tỷ đồng, nhưng phần thuộc kế hoạch Thủ tướng giao chỉ tăng 11,267 tỷ đồng. Sự khác biệt này đòi hỏi theo dõi riêng từng phạm vi vốn, bởi mức tăng của tổng số có thể che khuất tình trạng chuyển động chậm trong nhóm vốn cần ưu tiên thúc đẩy.

Ba ban quản lý dự án Nam Sông Hương, Bắc Sông Hương, giao thông và nông nghiệp còn khoảng 2.739 tỷ đồng chưa giải ngân; nhóm các chương trình, nhiệm vụ khác còn khoảng 1.388 tỷ đồng, với tỷ lệ thực hiện mới 14,8%. Đây là những địa chỉ phải được tập trung kiểm tra, phân loại vướng mắc và quyết định biện pháp xử lý, bởi quy mô vốn tồn có ảnh hưởng quyết định đến kết quả chung.

Cần phân biệt dự án đã có khối lượng nhưng chậm thanh toán với dự án thiếu mặt bằng, vướng thiết kế, thủ tục hoặc năng lực nhà thầu; mỗi loại nguyên nhân cần một cách tháo gỡ, một người chịu trách nhiệm và một thời hạn rõ ràng. Những nội dung vượt thẩm quyền phải được tổng hợp ngay để quyết định, hạn chế chuyển hồ sơ qua nhiều đầu mối.

Đối với dự án đủ điều kiện, phải đẩy nhanh thi công, nghiệm thu và thanh toán; đối với dự án khó thực hiện, cần rà soát khả năng điều chuyển vốn theo đúng quy định. Trong mùa mưa, tổ chức thi công phải linh hoạt theo điều kiện thực tế, bảo đảm chất lượng và an toàn, bởi giải ngân chỉ có ý nghĩa khi tạo ra khối lượng thật, công trình hữu ích và năng lực phục vụ lâu dài.

Huế còn hai tháng để tăng tốc về đích năm 2026. 

Khơi thông tài sản, siết trách nhiệm thực hiện

Với tài sản công, Huế đã xử lý 371 trong 605 cơ sở nhà, đất, đạt 61,32%, tăng 33 cơ sở trong một tuần, cho thấy tiến độ có chuyển biến; tuy nhiên, 234 cơ sở còn lại tiếp tục đặt ra yêu cầu rà soát hồ sơ, xác định phương án và đưa nguồn lực trở lại phục vụ phát triển.

Việc phần lớn tài sản được đưa vào sử dụng, chuyển đổi hoặc khai thác là hướng cần tiếp tục đánh giá hiệu quả. Mỗi cơ sở phải có phương án cụ thể, phù hợp nhu cầu công vụ, giáo dục, y tế, sinh hoạt cộng đồng hoặc khai thác hợp pháp; kết quả cần được đo bằng mức độ sử dụng và lợi ích thực tế sau xử lý, cùng với số hồ sơ hoàn thành.

Về nợ thuế, số còn phải thu trong phạm vi tổng hợp là 740,025 tỷ đồng; riêng cá nhân, hộ kinh doanh tại xã, phường còn 183,055 tỷ đồng, với tỷ lệ thu hồi mới khoảng 29%. Tám phường có số nợ còn lại lớn chiếm khoảng 74,3% phần tồn của nhóm này, cho thấy cần tập trung nguồn lực xử lý theo quy mô và khả năng thu.

Nợ phải được phân loại theo nguyên nhân, tình trạng pháp lý và điều kiện thực hiện nghĩa vụ, qua đó áp dụng biện pháp phù hợp, đồng thời kiểm soát nợ mới phát sinh. Số đã thu hồi đối với nợ tại ngày 30/6 cần được phân biệt với tổng nợ hiện hành và không được cộng lại vào thu ngân sách khi dự báo nguồn lực cuối năm.

Điều quan trọng hơn là biến cơ chế công khai thành công cụ điều hành: bên cạnh tỷ lệ hoàn thành, từng bảng cần làm rõ phần việc còn lại, nguyên nhân chậm, cam kết tuần tới và người chịu trách nhiệm. Sự phối hợp giữa các cơ quan phải được đánh giá bằng hồ sơ được giải quyết, mặt bằng được bàn giao, khoản vốn được thanh toán và tài sản được sử dụng.

Hai tháng cuối năm cũng cần dành sự tập trung cho doanh nghiệp đang sản xuất, dự án có thể vận hành và sản phẩm dịch vụ có khả năng tạo doanh thu ngay; hỗ trợ đúng vướng mắc sẽ giúp mở rộng hoạt động kinh tế, tạo việc làm và củng cố nguồn thu. Các chương trình du lịch, thương mại phải gắn với sản phẩm cụ thể, năng lực phục vụ và hiệu quả chi tiêu.

Để tránh dàn trải, thành phố cần xác lập thứ tự ưu tiên theo ba tiêu chí: mức đóng góp vào chỉ tiêu năm, khả năng hoàn thành trong thời gian còn lại và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Trên cơ sở đó, giao nhiệm vụ phải đi cùng thẩm quyền xử lý, cơ chế phối hợp và kiểm tra kết quả; trách nhiệm người đứng đầu cần được thể hiện bằng quyết định kịp thời, có căn cứ, giải quyết được vấn đề thuộc phạm vi phụ trách.

Huế có cơ sở để nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ năm 2026, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào khả năng tổ chức thực hiện ở từng cấp, từng ngành. Thời gian còn lại phải được sử dụng cho những quyết định có thể khơi thông nguồn lực và tạo giá trị thực. Thước đo cuối cùng của quyết tâm là công việc hoàn thành, nguồn lực được phát huy và niềm tin được củng cố.