Khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ thêm nhiều nội dung được đại biểu quan tâm trong Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: VPQH

Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn tiếp cận vốn

Khu vực DNNVV hiện chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang kinh doanh, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm. Mặc dù vậy, tổng dư nợ tín dụng mà khối này tiếp cận được hiện chỉ duy trì ở mức 19% đến 20% toàn hệ thống ngân hàng.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc luật hiện hành chưa nhận diện đầy đủ nhóm DNNVV, một số phương thức hỗ trợ chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế, cùng với quy mô tài sản khiêm tốn và tính minh bạch tài chính chưa cao.

Nhằm tháo gỡ triệt để rào cản này, Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 phê duyệt Đề án hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, kết hợp với việc trình Quốc hội Dự thảo Luật Phát triển DNNVV tại Kỳ họp thứ hai (tháng 10 sắp tới), được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá.

TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam - cho rằng, để giải bài toán tiếp cận tín dụng, cần nhìn nhận từ 3 phía: Chính sách, ngân hàng và doanh nghiệp. Tài sản doanh nghiệp không chỉ là nhà xưởng, bất động sản mà còn bao gồm hàng tồn kho, khoản phải thu, hợp đồng, quyền sở hữu trí tuệ và dòng tiền. Khi dữ liệu hợp pháp được kết nối và chuẩn hóa, ngân hàng sẽ có thêm cơ sở đánh giá thay vì phụ thuộc vào tài sản bảo đảm truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Phú Hà - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - nhận định, dù đã có nhiều chính sách, bài toán tiếp cận vốn vẫn phức tạp do ngân hàng cũng là doanh nghiệp, phải bảo đảm quản trị rủi ro để bảo toàn vốn. Dự thảo Luật Phát triển DNNVV lần này đặc biệt chú trọng tính khả thi. Để tăng khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, cần nâng cao năng lực tài chính, quản trị của doanh nghiệp, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu công khai, minh bạch và kết nối hiệu quả. Bên cạnh đó, cần chú trọng cơ chế tư vấn, hỗ trợ tại địa phương để chính sách thực sự đến được với doanh nghiệp.

Hướng tới mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định 3 nguyên tắc cốt lõi: Tạo điều kiện tối đa cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ phát triển cả quy mô lẫn chất lượng, bảo đảm hài hòa với ngân sách. Về chính sách thuế, dự kiến ngân sách nhà nước sẽ chi khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm cho ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu thành lập.

Đổi mới phương thức cấp tín dụng, thí điểm mô hình ngân hàng số

Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Ảnh: VGP

Thực tế thời gian qua, các giải pháp hỗ trợ vốn đã và đang phát huy vai trò quan trọng trong việc tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất đối với khu vực DNNVV là khả năng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý. Dòng vốn được định hướng ngày càng rõ hơn vào khu vực sản xuất, kinh doanh, góp phần củng cố năng lực tài chính, duy trì dòng tiền và tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động.

Để mở rộng hơn nữa khả năng tiếp cận vốn, khung khổ pháp lý đang hoàn thiện theo hướng linh hoạt hơn. Dự thảo Luật Phát triển DNNVV hướng tới mở rộng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, dòng tiền, tài sản vô hình và sản phẩm tài chính sáng tạo. Tán thành chủ trương này, các đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) và Lương Thị Hoa (Đoàn Thanh Hóa) đồng thời đề nghị làm rõ phạm vi tài sản làm căn cứ hỗ trợ và rà soát cơ chế các quỹ bảo lãnh để kiểm soát rủi ro.

Những trăn trở và đề xuất từ thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quan tâm, chỉ đạo kịp thời. Tại Quyết định số 1809/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030, DNNVV được tiếp cận nguồn vốn thuận lợi, kịp thời và phù hợp với đặc thù từng ngành nghề. Quyết định chỉ đạo các tổ chức tín dụng triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, tập trung cải tiến quy trình nội bộ, thúc đẩy cho vay theo phương án kinh doanh, cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, dựa trên dữ liệu thanh toán và hóa đơn điện tử. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế chính sách về bao thanh toán để giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp…

Tuy nhiên, do quy mô tài sản của DNNVV nhìn chung vẫn khiêm tốn, ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam - đề xuất nghiên cứu thí điểm mô hình ngân hàng số chuyên biệt dành riêng cho DNNVV và hộ kinh doanh, ứng dụng Big Data và AI để tự động hóa khâu thẩm định. Hiệp hội cũng kiến nghị đa dạng hóa tổ chức cung ứng tín dụng ngoài hệ thống ngân hàng và hoàn thiện hệ sinh thái xếp hạng tín nhiệm độc lập.

Ở góc độ vĩ mô, Bộ Tài chính đang hoàn thiện Dự thảo Luật Phát triển DNNVV tiếp cận cả hai chiều cung - cầu, vừa phát triển thị trường vốn, vừa hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa báo cáo tài chính.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, sự phối hợp đồng bộ giữa Chính phủ, các Bộ, ngành và nỗ lực tự thân của doanh nghiệp sẽ là chìa khóa quan trọng để khơi thông các kênh vốn trung và dài hạn, tạo động lực bứt phá bền vững trong giai đoạn tới. “Chúng tôi xác định thúc đẩy DNNVV trưởng thành là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định./.