Khởi tố nhiều vụ án hình sự liên quan đến xâm phạm quyền tác giả

Máy hát KTV. Ảnh: Cục An ninh mạng.

Phát tán phim, âm nhạc trái phép

Cơ quan Cảnh sát điều tra (Phòng Cảnh sát Kinh Tế) Công an TP Hà Nội vừa khởi tố ba vụ án hình sự, khởi tố bốn bị can về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo khoản 2 Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Theo kết quả điều tra, khoảng tháng 12/2024, Trần Đình Quý (sinh năm 1997; hộ khẩu thường trú: xã Vinh Lộc, TP Huế; chỗ ở: phường An Khê, TP Đà Nẵng) và Hà Xuân Sáng (sinh năm 1997; hộ khẩu thường trú: xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị; chỗ ở: phường Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng), đều tốt nghiệp đại học chuyên ngành công nghệ thông tin, mặc dù không được chủ thể quyền cho phép khai thác, kinh doanh phim nhưng đã cùng lập trình ứng dụng “phimne.app” trên nền tảng Android TV.

Ứng dụng này tích hợp đường dẫn tới các nguồn phim trên Internet để trình chiếu trái phép nhiều tác phẩm điện ảnh thuộc quyền của Hiệp hội phân phối nội dung ra nước ngoài Nhật Bản và Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ. Hai đối tượng còn thiết kế chức năng yêu cầu người dùng thanh toán phí thành viên sau 15 phút xem miễn phí, đồng thời xây dựng hệ thống quản trị riêng, thuê máy chủ trong nước rồi chuyển sang máy chủ ở Malaysia nhằm duy trì hoạt động.

Từ đầu năm 2025 đến tháng 4/2026, thông qua 6.451 lượt thanh toán của người dùng, Trần Đình Quý và Hà Xuân Sáng đã thu lợi bất chính gần 415 triệu đồng. Theo xác nhận của Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn MNB - đơn vị đại diện thực thi quyền của Hiệp hội phân phối nội dung ra nước ngoài Nhật Bản, hành vi của các đối tượng đã gây thiệt hại hơn 9,08 tỷ đồng đối với Công ty TMS Entertainment Co., Ltd.

Ở vụ án thứ hai, Vũ Huy Hoàng (sinh năm 2003), sinh viên năm cuối chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm, đã tạo lập hệ thống đa nền tảng “phimne.live”, gồm website và các ứng dụng trên tivi, điện thoại, máy tính bảng. Đối tượng sử dụng mã nguồn để tự động lấy dữ liệu phim từ các website trên Internet, đồng thời áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật nhằm che giấu thông tin quản trị.

Hệ thống hoạt động từ tháng 6/2025, thu hút hơn 1.090 thành viên đăng ký và trên 90.000 lượt truy cập, trình chiếu trái phép nhiều tác phẩm điện ảnh thuộc quyền của Hiệp hội phân phối nội dung ra nước ngoài Nhật Bản, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ, Công ty Cổ phần Beta Media và nhiều bộ phim Việt Nam. Đáng chú ý, bộ phim “Mưa đỏ” của Điện ảnh Quân đội nhân dân bị trình chiếu trái phép, chủ sở hữu xác định thiệt hại khoảng 3 tỷ đồng.

Ở vụ án thứ ba, Vũ Phi Điệp (sinh năm 1980; trú tại số 865A đường Giải Phóng, phường Hoàng Mai, thành phố Hà Nội), Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Tập đoàn Điện tử Việt KTV, mặc dù chưa ký bất kỳ hợp đồng sử dụng bản quyền nào nhưng vẫn chỉ đạo nhân viên kỹ thuật sao chép các tác phẩm âm nhạc từ nhiều nền tảng số, xử lý thành dữ liệu karaoke và chuyển sang định dạng riêng để tích hợp vào các thiết bị mang thương hiệu VietKTV.

Dữ liệu được lưu trữ trên hệ thống điện toán đám mây và ổ cứng gốc dung lượng 4TB, sau đó sao chép vào các đầu karaoke hoặc đầu liền màn hình trước khi đưa ra thị trường. Đối với các sản phẩm không gắn ổ cứng, người sử dụng vẫn có thể tải bài hát miễn phí từ hệ thống trực tuyến đã được kết nối sẵn.

Từ năm 2023 đến tháng 6/2026, Công ty trách nhiệm hữu hạn Tập đoàn Điện tử Việt KTV đã phân phối 919 sản phẩm, thu lợi bất chính khoảng 852 triệu đồng. Qua rà soát hơn 41.000 tệp dữ liệu, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam bước đầu xác định có khoảng 1.500 tác phẩm âm nhạc thuộc phạm vi quản lý bị khai thác trái phép, gây thiệt hại tạm tính khoảng 600 triệu đồng.

Chấm dứt thời kỳ “xài chùa”

Chia sẻ với PV Báo Đại đoàn kết về vụ việc trên, Luật sư Nguyễn Văn Hùng, Công ty Luật TNHH CHD LAW - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho rằng: Thời “xài chùa” đang dần khép lại, bởi quyền sở hữu trí tuệ không còn chỉ được bảo vệ bằng yêu cầu dân sự hoặc xử phạt hành chính mà những vi phạm có tính thương mại, quy mô lớn, thu lợi đáng kể có thể bị xử lý hình sự. “Thông điệp cảnh báo ở đây là doanh nghiệp không thể tiếp tục coi tác phẩm trên Internet là nguồn dữ liệu miễn phí để sao chép, tích hợp vào sản phẩm rồi kinh doanh như trước được” - luật sư Hùng quan điểm.

Theo luật sư Hùng, việc mua thiết bị, thuê phần mềm hoặc tải dữ liệu từ một nền tảng không đồng nghĩa đã có quyền khai thác thương mại. Mỗi đơn vị cần kiểm tra rõ chủ thể cấp phép, phạm vi quyền, danh mục tác phẩm, thời hạn, lãnh thổ và chứng từ trả tiền bản quyền.

Từ ngày 15/2, Nghị định 341/2025/NĐ-CP đã nâng mức xử phạt và quy định cụ thể hơn đối với nhiều hành vi xâm phạm quyền tác giả, trong đó có việc không trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc tại cơ sở karaoke.

“Các tổ chức đại diện quyền cần công khai danh mục được ủy quyền, biểu mức thu và cơ chế phân phối tiền bản quyền, tránh thu trùng hoặc yêu cầu trả tiền đối với quyền mình không đại diện. Bảo vệ người sáng tạo phải đúng pháp luật, nhưng cũng phải bảo đảm người sử dụng biết rõ mình đang trả tiền cho ai và cho quyền gì”, Luật sư Hùng nhấn mạnh.