Không bảo đảm tiến độ thay thế giấy tờ bằng dữ liệu điện tử

15 loại giấy tờ công dân đủ điều kiện thay thế bằng dữ liệu điện tử

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, cải cách hành chính nói chung, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC nói riêng là nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng, tạo lợi thế cạnh tranh, cải thiện quan hệ giữa các cơ quan hành chính nhà nước với người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tính công khai, minh bạch trong giải quyết công việc của Nhân dân, góp phần phòng, chống tham nhũng hiệu quả.

Việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC có ý nghĩa hết sức to lớn trong việc thực hiện quyền con người, quyền công dân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN minh bạch, hiện đại, từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập của đất nước. Khi thủ tục được tinh gọn, chi phí tuân thủ giảm, chi phí xã hội cũng giảm theo, nguồn lực xã hội nhờ đó sẽ tập trung hơn cho đầu tư, phát triển; hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính cũng được tăng cường, hướng tới một nền hành chính phục vụ, hiện đại, minh bạch, mang lại hiệu quả tích cực cho sự phát triển.

Cùng với quá trình cải cách hành chính, việc thực hiện chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo nền tảng quan trọng để triển khai các nhiệm vụ cắt giảm TTHC. Đến nay, các CSDL quốc gia và chuyên ngành đã được các Bộ, ngành, địa phương tập trung xây dựng, trong đó Bộ Công an đã và đang phát huy rất tốt vai trò cơ quan chủ trì triển khai Đề án 06 với việc triển khai nhiều giải pháp quyết liệt, hiệu quả. Theo thống kê của Bộ Công an, đã có 15 loại giấy tờ công dân được số hóa và đủ điều kiện thay thế bằng dữ liệu điện tử. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi khi dữ liệu được thay thế, việc yêu cầu người dân, doanh nghiệp xuất trình giấy tờ sẽ không còn cần thiết, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và gánh nặng thực hiện chứng thực bản sao của UBND cấp xã.

Báo cáo số 788/BC-BTP của Bộ Tư pháp cho biết, về rà soát, đề xuất thành phần hồ sơ TTHC có thể khai thác từ CSDL, có tổng số 1.800 TTHC (Gồm: 1.688 TTHC do các cơ quan Trung ương ban hành và 112 TTHC do địa phương ban hành) với 2.991 thành phần hồ sơ được đề xuất khai thác được từ CSDL, trong đó, đề xuất hơn 500 trường thông tin khai thác từ 86 CSDL (trong đó, có 7 trường thông tin được đề xuất sử dụng nhiều nhất, gồm họ và tên; số CCCD/Mã định danh; ngày tháng năm sinh; mã số doanh nghiệp; mã số thuế; địa chỉ; tên doanh nghiệp).

Tính đến ngày 19/12/2025, đã có Bộ Tư pháp và Bộ Công an hoàn thành việc công bố dữ liệu hộ tịch, dữ liệu dân cư và hướng dẫn kết nối, khai thác sử dụng dữ liệu hộ tịch, dữ liệu dân cư thay thế giấy tờ trong giải quyết TTHC.

Lúng túng trong nhận diện dữ liệu

Tuy nhiên, nhìn chung, hệ thống dữ liệu phục vụ TTHC chưa đồng bộ, cần tiếp tục được chuẩn hóa, bổ sung và hoàn thiện trong thời gian tới. Nhiều CSDL chưa được xây dựng, kết nối, khai thác dẫn đến khó xác định được các trường thông tin có thể khai thác để thay thế thành phần hồ sơ; đối với các đề xuất khai thác dữ liệu từ CSDL, còn nhiều trường hợp chỉ đề xuất thành phần hồ sơ nhưng không xác định được trường thông tin cần khai thác.

Một số Bộ, ngành còn lúng túng trong việc nhận diện đúng “dữ liệu gốc”, “dữ liệu chủ”, dẫn đến nhiều trường thông tin được thu thập trùng lặp giữa các CSDL, gây lãng phí nguồn lực số hóa; dữ liệu đã tạo lập còn tiềm ẩn nguy cơ chưa bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống” do nền tảng, phần mềm chưa thống nhất.

Bên cạnh đó, theo Kế hoạch số 02 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, còn 8/12 CSDL trọng yếu chưa có nền tảng/CSDL tập trung hoặc mức độ hoàn thiện thấp và 38/105 CSDL được giao theo Nghị quyết số 71/NQ-CP, Nghị quyết số 214/NQ-CP của Chính phủ không hoàn thành trong năm 2025.

Việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP quy định cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu chưa được các Bộ, cơ quan ngang Bộ quan tâm đúng mức. Việc công bố phạm vi thông tin trong 7 CSDL được khai thác, sử dụng thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ TTHC của cơ quan chủ quản dữ liệu không đảm bảo tiến độ theo yêu cầu, thuộc trách nhiệm của 4 Bộ: Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, dẫn đến việc chậm tái cấu trúc quy trình và công bố TTHC để hiện thực hóa việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu.

Cuộc làm việc của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh với UBND TP Hà Nội về đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu. (Ảnh PV)

Bước tiến quan trọng trong cải cách TTHC dựa trên dữ liệu của các Bộ, ngành

Bên cạnh việc Bộ Công an hoàn thành việc công bố dữ liệu dân cư và hướng dẫn kết nối, khai thác sử dụng dữ liệu dân cư thay thế giấy tờ trong giải quyết TTHC, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 3458/QĐ-BTP ngày 10/12/2025 công bố các dữ liệu trong CSDL hộ tịch điện tử (CSDLHTĐT) đủ điều kiện khai thác, sử dụng thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ giải quyết TTHC. Đây là động thái có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong triển khai Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu - một trong những định hướng cải cách lớn nhất trong giai đoạn chuyển đổi số quốc gia hiện nay.

Việc Bộ Tư pháp công bố danh mục dữ liệu đủ điều kiện khai thác đánh dấu bước chuyển căn bản từ mô hình giải quyết TTHC dựa trên giấy tờ sang mô hình “không yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong CSDL”. Danh mục dữ liệu được phép khai thác bao trùm hầu hết các loại giấy tờ hộ tịch quan trọng: Giấy khai sinh/bản sao Giấy khai sinh, Trích lục khai sinh; Giấy chứng nhận kết hôn/bản sao Trích lục kết hôn, Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân; Trích lục khai tử/Giấy chứng tử/bản sao Trích lục khai tử và các loại giấy tờ hộ tịch khác (Trích lục đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại dân tộc; Trích lục đăng ký nhận cha, mẹ, con; Giấy chứng nhận đăng ký nhận nuôi con nuôi…). Đây là những giấy tờ được sử dụng trong phần lớn TTHC ở nhiều lĩnh vực như bảo hiểm xã hội, giáo dục, y tế, trợ giúp pháp lý…Khi được khai thác trực tuyến từ CSDLHTĐT, công dân không cần phải nộp bản chính hoặc bản sao các giấy tờ này, góp phần giảm thời gian, chi phí, đồng thời hạn chế tình trạng xác nhận lặp lại nhiều lần giữa các cơ quan.

Việc Bộ Tư pháp là cơ quan đầu tiên thực hiện chia sẻ dữ liệu để cắt giảm TTHC theo Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP phản ánh vai trò trung tâm của ngành Tư pháp trong xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số. CSDLHTĐT - được hình thành từ năm 2016 và được liên tục cập nhật bổ sung - là CSDL quan trọng chứa đựng thông tin cơ bản của cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết đi.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng đã ký Quyết định 1781/QĐ-BXD nhằm sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành, đồng thời chính thức hóa phương án cắt giảm và đơn giản hóa TTHC đã được Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng phê duyệt. Việc ban hành Chương trình được xem là bước triển khai cụ thể và kịp thời các chủ trương lớn này, hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy quản lý, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Chương trình tập trung vào hai nhóm chính: Nghị định của Chính phủ và Thông tư của Bộ trưởng Bộ Xây dựng. Với Chương trình hành động lần này, Bộ Xây dựng khẳng định quyết tâm thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số và tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Người dân làm thủ tục về hộ tịch. (Ảnh minh họa: Hoàng Giang)

Địa phương “chuyển mình” cùng Trung ương

Cùng với các Bộ, một số địa phương cũng đã triển khai Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ. Cụ thể, ngày 26/11/2025, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn đã ký ban hành Công điện số 18/CĐ-UBND về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP.

Tại Công điện này, UBND TP Hà Nội yêu cầu phải đảm bảo không yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp lại các thông tin, giấy tờ đã có trong các CSDL quốc gia, CSDL chuyên ngành hoặc đã được các cơ quan nhà nước khác cung cấp, tiếp nhận.

UBND TP Hà Nội giao Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, cơ quan chủ quản CSDL, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP trong việc kết nối các hệ thống thông tin, CSDL chuyên ngành với Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của TP hoàn thành trước ngày 5/12/2025.

Giám đốc, thủ trưởng các sở, ban, ngành TP khẩn trương rà soát, đánh giá toàn bộ các TTHC thuộc phạm vi quản lý của đơn vị mình theo tinh thần Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP (786 TTHC có thành phần hồ sơ thay thế bằng dữ liệu và 8 TTHC có thành phần hồ sơ cắt giảm); chủ trì xây dựng Phương án tái cấu trúc quy trình giải quyết các TTHC dựa trên dữ liệu đã được công bố và ban hành kèm theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP...

Khẩn trương xây dựng Kho CSDL hành chính dùng chung của TP để phục vụ việc tái sử dụng dữ liệu, cắt giảm thành phần hồ sơ TTHC; đôn đốc, kiểm tra việc triển khai thực hiện các nội dung được nêu ra trong Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của các sở, ban, ngành, UBND các phường, xã đảm bảo đúng tiến độ và hiệu quả.

UBND TP Hải Phòng cũng đã ban hành Văn bản số 3075/UBND-TTPVHCC về việc triển khai thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ.

Trong Văn bản, Chủ tịch UBND TP yêu cầu nghiêm túc khai thác, sử dụng thông tin từ các CSDL để thay thế cho các thành phần hồ sơ giấy khi giải quyết TTHC. Cùng với đó, các cơ quan, đơn vị phải bảo đảm việc số hóa, cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác; hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ kết nối và khai thác dữ liệu liên thông, đáp ứng yêu cầu giải quyết TTHC cho cá nhân và tổ chức.

Đáng chú ý, các ngành Tư pháp, Tài chính, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công an TP và Bảo hiểm xã hội TP được giao chủ trì, phối hợp rà soát, tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC. Các thủ tục do địa phương ban hành có thành phần hồ sơ được thay thế bằng dữ liệu phải được công bố trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của TP.

Hoàng Thư