Không cần startup triệu USD, AI tạo ra làn sóng 'công ty một người' tại Trung Quốc

AI mở đường cho mô hình “công ty một người”

Khi các công cụ trí tuệ nhân tạo ngày càng rẻ hơn, thông minh hơn và dễ sử dụng hơn, nhiều doanh nhân Trung Quốc đang tận dụng AI để biến kỹ năng cá nhân và lượng người theo dõi trên mạng xã hội thành những doanh nghiệp vận hành bởi duy nhất một người.

Những mô hình này, thường được gọi là “One Person Company” (OPC) hay “công ty một người”, hoạt động tinh gọn nhờ nền tảng số và khả năng tự động hóa từ AI.

Đối với Wang Yao, nhà sáng lập một OPC xoay quanh kênh cá nhân mang tên “Wiley”, điều hấp dẫn nhất của mô hình này không nằm ở quy mô mà là sự linh hoạt và rủi ro thấp.

Thông qua việc chia sẻ nội dung về phát triển bản thân, cuộc sống ở nước ngoài và các phương pháp nâng cao năng suất với chi phí thấp, Wang đã thu hút hơn 100.000 người theo dõi trên nền tảng mạng xã hội Xiaohongshu của Trung Quốc.

Từ lượng người theo dõi này, cô xây dựng mô hình kinh doanh tập trung vào dịch vụ tư vấn và hợp tác thương hiệu. “Công ty của tôi vận hành rất lành mạnh vì không có nợ, chi phí thấp và cực kỳ linh hoạt”, Wang cho biết, đồng thời mô tả mô hình của mình là cách kiếm tiền từ “lưu lượng dựa trên niềm tin”.

Theo cô, ngày càng nhiều người nhận ra, khởi nghiệp hiện nay không còn nhất thiết phải có đội ngũ lớn, vốn đầu tư mạo hiểm hay sự hậu thuẫn từ các tập đoàn.

“Mọi người dần hiểu rằng bạn không cần phải gia nhập một công ty lớn hay chạy theo gọi vốn và IPO. Một người vẫn có thể xây dựng doanh nghiệp tử tế bằng chính kỹ năng và tầm ảnh hưởng của mình”, cô nói.

AI thay thế copywriter, designer và editor

Wang cho rằng sự phát triển nhanh chóng của các công cụ AI chính là yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ làn sóng này. “Tôi không cần thuê copywriter, designer hay editor video nữa. AI đã đảm nhận những vai trò đó”, cô cho biết.

Nhờ vậy, chi phí vận hành doanh nghiệp được cắt giảm đáng kể, đồng thời cô có thể thử nghiệm nhiều hướng nội dung hoặc mô hình kinh doanh mới với mức rủi ro rất thấp.

Ông He Xia, cựu kỹ sư trưởng tại Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc, nhận định sự phổ biến và dễ tiếp cận của AI đang giúp “một người có thể trở thành cả một đội ngũ”. Theo ông, các công cụ AI hiện nay có thể đảm nhiệm nhiều chức năng từ phát triển phần mềm, tìm kiếm thông tin hàng ngày đến tạo hình ảnh, sản xuất âm thanh và video.

Ngoài ra, các AI agent như OpenClaw cũng đang hạ thấp rào cản lập trình, mở ra cơ hội cho cả những người không có nền tảng kỹ thuật.

“Công ty một người” bùng nổ tại Trung Quốc

Xu hướng này đang làm thay đổi đáng kể bức tranh khởi nghiệp tại Trung Quốc.

Theo báo cáo xu hướng phát triển OPC giai đoạn 2025-2030 do Hiệp hội Nhân tài Zhongguancun công bố hồi tháng 2, tính đến tháng 6/2025, Trung Quốc đã có hơn 16 triệu công ty một người, chiếm 27,4% tổng số doanh nghiệp trên cả nước. Chỉ riêng trong nửa đầu năm 2025, Trung Quốc ghi nhận thêm 2,86 triệu OPC mới, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước và chiếm gần 1/4 tổng số doanh nghiệp đăng ký mới.

Những con số này cho thấy AI không chỉ thay đổi cách làm việc mà còn đang tái định hình toàn bộ hệ sinh thái khởi nghiệp tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

AI không thể thay thế hoàn toàn con người

Dù vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng AI không phải “chiếc đũa thần” đảm bảo thành công lâu dài cho doanh nghiệp.

Ông Zhou Guangsu, giáo sư tại Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng nhiều người hiện chỉ tập trung vào khả năng nâng cao năng suất của AI mà quên rằng trong mô hình “con người và AI”, yếu tố con người vẫn là năng lực cạnh tranh cốt lõi. Theo ông, AI có thể giúp doanh nhân nhanh chóng tạo ra sản phẩm và ứng dụng, nhưng việc thương mại hóa thành công vẫn phụ thuộc lớn vào khả năng đánh giá thị trường, tư duy kinh doanh và sức chịu áp lực.

Trong khi đó, ông Pan Helin, thành viên Hội đồng chuyên gia về Kinh tế Thông tin và Truyền thông thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, cho rằng OPC không nên chỉ trở thành một xu hướng mang tính biểu tượng.

“Điều quan trọng là giá trị thực chất chứ không phải hình thức”, ông nói. Đồng thời ông nhấn mạnh rằng, việc giảm chi phí giao dịch, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng cường chính sách hỗ trợ nhân tài sẽ là yếu tố then chốt để mô hình này phát triển bền vững trong tương lai.