Không cắt giảm mục tiêu, bảo đảm nguồn lực đến đúng đối tượng

Đoàn ĐBQH các tỉnh Cao Bằng, Đắk Lắk và Tuyên Quang thảo luận tại Tổ 16. Ảnh: Đắc Trường

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 19/8, Đoàn ĐBQH các tỉnh Cao Bằng, Đắk Lắk và Tuyên Quang đã thảo luận tại Tổ 16 về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia.

ĐBQH Nguyễn Đắc Vinh (Tuyên Quang) cho rằng, hợp nhất 4 chương trình trước hết nhằm giải quyết bài toán quản trị: quy về một đầu mối điều phối, giảm khâu trung gian, tiết kiệm nguồn lực và linh hoạt trong điều hành.

ĐBQH Nguyễn Đắc Vinh (Tuyên Quang) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Đại biểu nhấn mạnh, tích hợp chỉ nhằm xử lý sự trùng lặp, chồng chéo, không thể làm giảm hoặc bỏ bớt các mục tiêu, chỉ tiêu chiến lược đã được Quốc hội thông qua. Đại biểu cũng cho biết, các lĩnh vực như văn hóa, y tế có hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu chuyên ngành rất cụ thể. Vì vậy, việc hợp nhất phải bảo đảm các mục tiêu về bảo tồn di sản, phát triển con người, củng cố y tế cơ sở... tiếp tục được triển khai đầy đủ.

ĐBQH Trần Hồng Minh (Cao Bằng) đánh giá, việc tích hợp là cơ hội khắc phục tình trạng chia nhỏ nguồn lực thành quá nhiều dự án, tiểu dự án. Dẫn chứng tại Cao Bằng, đại biểu cho biết có địa phương triển khai tới 200 dự án giao thông nông thôn, mỗi dự án chỉ khoảng 1 - 3 tỷ đồng. Việc chia nhỏ dự án khiến mỗi công trình phải thực hiện đầy đủ quy trình đầu tư công, đấu thầu, dẫn tới chậm giải ngân và giảm hiệu quả.

ĐBQH Trần Hồng Minh (Cao Bằng) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Đại biểu kiến nghị cần tập trung xây dựng khung chương trình, tiêu chí đầu ra và tổng nguồn lực; trao quyền cho địa phương lựa chọn danh mục, công trình và nội dung ưu tiên, đồng thời nghiên cứu cơ chế đặc thù đối với các dự án nhỏ ở vùng khó khăn, tránh tình trạng “hồ sơ gánh dự án”.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) cũng chỉ ra tình trạng trùng lặp kéo dài giữa các chương trình, nhất là trong tuyên truyền và hỗ trợ sinh kế. Có nơi cùng lúc xuất hiện nhiều mô hình cấp bò, dê, lúa giống từ các chương trình khác nhau.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Theo đại biểu, tích hợp các chương trình trong giai đoạn 2026 - 2035 phải tạo thay đổi thực chất, không để “bình mới, rượu cũ”, mà cần thống nhất cơ chế vận hành, phương pháp tổ chức và tiêu chuẩn đối tượng thụ hưởng.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đắk Lắk) lưu ý tên gọi dự kiến của chương trình có phạm vi quá rộng, dễ tạo cảm giác đây là một chương trình hoàn toàn mới. Trong khi đó, dự thảo vẫn còn biểu hiện cộng gộp cơ học các mục tiêu, nhiệm vụ. Đại biểu cho rằng việc đưa quá nhiều chỉ tiêu kỹ thuật chi tiết có thể khiến địa phương chạy theo chỉ tiêu, thay vì tập trung tạo chuyển biến thực chất về đời sống người dân.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

ĐBQH Bế Thanh Tịnh (Cao Bằng) đề nghị xác định rõ mô hình quản trị 3 cấp: Trung ương quản trị mục tiêu; cấp tỉnh quản trị nguồn lực và kết quả; cấp xã quyết định giải pháp thực thi. Trong đó phân cấp phải gắn với nâng cao năng lực cán bộ cơ sở, tránh phát sinh rủi ro pháp lý.

Các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ rà soát, thống nhất phương án tổng nguồn lực và cơ cấu giữa vốn đầu tư công, kinh phí thường xuyên trước khi Quốc hội quyết định, bởi đây là yếu tố tác động trực tiếp đến các chính sách hỗ trợ người dân.

ĐBQH Bế Thanh Tịnh (Cao Bằng) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Về tiêu chí ưu tiên phân bổ ngân sách, các đại biểu cho rằng không nên phụ thuộc quá lớn vào tỷ lệ bổ sung cân đối ngân sách của tỉnh. Cần nghiên cứu tiêu chí ưu tiên trực tiếp theo địa bàn xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới để bảo đảm nguồn lực đến đúng nơi cần hỗ trợ.

Các đại biểu cũng đề nghị không áp dụng máy móc việc cắt giảm vốn nếu địa phương giải ngân chậm, cần phân biệt nguyên nhân chủ quan và khách quan. Với vùng cao, thiên tai, địa hình chia cắt, vướng quy hoạch, đất đai hay hướng dẫn chậm đều có thể ảnh hưởng tiến độ.