Không chiến trên bầu trời Tehran: Israel nói tiêm kích F-35I đã bắn hạ huấn luyện cơ Yak-130

Theo tuyên bố từ Lực lượng Phòng vệ Israel, vụ việc xảy ra trong bối cảnh các đòn không kích qua lại giữa Israel và Iran leo thang căng thẳng. Phía Israel cho biết một tiêm kích tàng hình F-35I Adir, biến thể nội địa hóa của dòng F-35 Lightning II do Mỹ phát triển, đã bắn hạ một máy bay Yak-130 của Iran khi chiếc này hoạt động trên bầu trời Tehran.

Thông tin được công bố sau khi Israel triển khai loạt hoạt động quân sự nhắm vào các mục tiêu mà họ cho là cơ sở quân sự và hạ tầng an ninh của Iran.

Tehran chưa xác nhận việc mất máy bay, song truyền thông khu vực cho rằng đây là diễn biến chưa từng có tiền lệ giữa 2 quốc gia vốn là kình địch trong nhiều năm.

Yak-130 là máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến do Nga phát triển, Iran tiếp nhận để phục vụ đào tạo phi công và có thể cấu hình làm máy bay tấn công hạng nhẹ.

Yak-130 dài khoảng 11,5 m, sải cánh gần 10 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 10 tấn, tốc độ tối đa khoảng 1.050 km/h và tầm bay hơn 2.000 km.

Máy bay có 9 giá treo vũ khí, mang được tối đa khoảng 3 tấn bom, rocket hoặc tên lửa không đối không tầm ngắn.

F-35I Adir là tiêm kích tàng hình thế hệ 5, có chiều dài khoảng 15,7 m, sải cánh 10,7 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 31 tấn.

Máy bay được trang bị động cơ phản lực tuốc bin cánh quạt đẩy Pratt & Whitney F135, cho tốc độ tối đa khoảng 1.930 km/h và bán kính chiến đấu hơn 1.000 km.

Điểm mạnh của F-35 nằm ở khả năng tàng hình trước radar, hệ thống cảm biến hợp nhất dữ liệu và radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/APG-81, cho phép phát hiện mục tiêu từ khoảng cách xa và tấn công ngoài tầm nhìn.

Giới phân tích nhận định nếu tuyên bố của Israel là chính xác, đây là lần đầu tiên một tiêm kích F-35 bắn hạ một chiến đấu cơ có người lái trong tác chiến thực tế. Trước đó, dòng F-35 chủ yếu được ghi nhận tham gia nhiệm vụ không kích mặt đất hoặc đánh chặn mục tiêu không người lái.

Về mặt chiến lược, sự kiện này phản ánh 2 vấn đề. Thứ nhất, Israel cho thấy họ sẵn sàng mở rộng phạm vi tác chiến, kể cả trong môi trường phòng không dày đặc quanh thủ đô Tehran.

Thứ hai, việc sử dụng F-35I nhấn mạnh ưu thế công nghệ tàng hình và tác chiến mạng trung tâm, khi máy bay có thể xâm nhập, phát hiện và khai hỏa trước khi đối phương kịp phản ứng.

Tuy nhiên, rủi ro leo thang cũng gia tăng đáng kể. Iran nhiều lần khẳng định sở hữu mạng lưới phòng không nhiều tầng, gồm các tổ hợp tên lửa đất đối không tầm xa, cùng lực lượng tên lửa đạn đạo có tầm bắn hàng nghìn km.

Nếu Tehran xác nhận thiệt hại và quyết định đáp trả trực tiếp, nguy cơ đối đầu trên không quy mô lớn giữa 2 bên sẽ tăng lên.

Diễn biến mới nhất cho thấy xung đột giữa Israel và Iran đang chuyển từ hình thức tấn công tầm xa sang đối đầu trực diện.

Trong bối cảnh khu vực Trung Đông vốn nhạy cảm, bất kỳ tính toán sai lầm nào cũng có thể kéo theo hệ quả an ninh lan rộng hơn.

Việt Hùng