Không chủ quan với an toàn bữa ăn bán trú

Các em học sinh Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Long Khánh) xếp hàng nhận các suất ăn được doanh nghiệp chế biến sẵn và vận chuyển đến trường phục vụ. Ảnh: Công Nghĩa

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), ngoại trừ các trường tư thục, các trường mầm non, hiện phần lớn các trường tiểu học công lập có tổ chức bán trú đều đặt các suất ăn được chế biến sẵn phục vụ học sinh, vì vậy, việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng thực phẩm không dễ dàng. Bên cạnh đó, việc giáo viên nhận trông giữ trẻ ngoài giờ tại nhà cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ không đảm bảo an toàn thực phẩm.

Nỗi lo từ những “phần ăn di động”

Phần lớn các trường học công lập được xây dựng trước đây không đủ điều kiện tiêu chuẩn để tổ chức bếp ăn một chiều nấu trực tiếp tại chỗ. Sự thiếu hụt cơ sở vật chất buộc nhà trường phải ký hợp đồng với các công ty cung cấp suất ăn công nghiệp từ bên ngoài, chấp nhận việc thực phẩm được nấu sẵn và vận chuyển quãng đường xa đến trường. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung di động này khiến nhà trường mất đi quyền kiểm soát trực tiếp độ tươi ngon của nguyên liệu cũng như nguy cơ nhiễm khuẩn trong quá trình vận chuyển.

Thực tế, đội ngũ ban giám hiệu và nhân viên y tế học đường hiện nay khá mỏng, lại thiếu kiến thức, kỹ năng chuyên môn sâu về kiểm định ATVSTP. Các thầy cô vốn chỉ được đào tạo về nghiệp vụ sư phạm nên thường lúng túng, chỉ kiểm tra bằng cảm quan mắt thường mà không thể phát hiện các vi khuẩn hay độc tố tiềm ẩn trong thực phẩm. Sự hạn chế về năng lực thực tế khiến nhà trường trở nên thụ động, dễ dàng bị “qua mặt” bởi những thủ thuật chế biến tinh vi hoặc hồ sơ đối phó của các đơn vị cung cấp.

Ở cấp quản lý địa phương, UBND các xã, phường tuy được phân cấp quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm nhưng cán bộ phụ trách thường kiêm nhiệm, không có chuyên môn về y tế hay công nghệ thực phẩm để giám sát hiệu quả. Việc kiểm tra của cấp cơ sở phần lớn vẫn chỉ dừng lại ở mức độ hành chính, xem xét giấy tờ hồ sơ chứ chưa đủ năng lực và thiết bị chuyên dụng để lấy mẫu kiểm nghiệm độc lập tại hiện trường. “Lỗ hổng” về chuyên môn này khiến chính quyền địa phương khó lòng phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm về quy trình chế biến của các bếp ăn hay cơ sở cung cấp suất ăn đóng trên địa bàn.

Trong khi đó, cô Ngô Thu Thủy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trảng Dài (phường Trảng Dài) cho biết: Nhà trường không có điều kiện cơ sở vật chất, trong khi nhiều giáo viên nhận trông giữ trẻ ngoài giờ khi phụ huynh có nhu cầu. Chính vì vậy, nhà trường rất lo lắng đến chất lượng và nguồn gốc thực phẩm giáo viên dùng trong bữa ăn của học sinh tại nhà. Việc yêu cầu giáo viên phải ký cam kết đảm bảo ATVSTP khi nhận trông giữ trẻ tại nhà chỉ nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mất ATVSTP.

“Siết” chất lượng từ gốc

ATVSTP cần được đảm bảo an toàn tuyệt đối, vì vậy, ngành giáo dục cùng các địa phương cần có giải pháp như bố trí quỹ đất để đầu tư xây dựng các bếp ăn một chiều đạt chuẩn ngay tại trường học. Việc chuyển đổi từ phụ thuộc vào suất ăn công nghiệp vận chuyển xa sang nấu ăn tại chỗ hoặc cự ly gần sẽ giúp nhà trường kiểm soát triệt để nguồn gốc nguyên liệu và quy trình chế biến. Đây là giải pháp căn cơ nhất để xóa bỏ nguy cơ thực phẩm bị biến chất, ôi thiu hay nhiễm khuẩn chéo trong quá trình vận chuyển đường dài giữa thời tiết nắng nóng.

Cô Lê Phương Thủy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Văn Tám (phường Long Khánh) cho rằng, các nhà trường cần được trang bị bộ test nhanh dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và hàn the để nhân viên y tế có công cụ kiểm tra độc lập nguồn nguyên liệu đầu vào ngay tại cổng trường. Bất kỳ lô suất ăn nào không đảm bảo độ tươi ngon, thiếu giấy tờ chứng minh nguồn gốc thực phẩm được dùng trong suất ăn đều phải kiên quyết ngăn chặn mang vào trường học.

Trong khi đó, theo anh Trần Ngọc Bách, phụ huynh Trường Tiểu học Cao Bá Quát (xã Trảng Bom), ban đại diện cha mẹ học sinh phải được trao quyền tham gia giám sát quy trình chế biến suất ăn, từ khâu đảm bảo thực phẩm đầu vào cho tới bàn ăn của học sinh vào bất cứ lúc nào. Sự tham gia giám sát trực tiếp của phụ huynh chính là “bức tường lửa” hiệu quả nhất để ngăn chặn thực phẩm bẩn xâm nhập vào trường học.

Ông Ngô Đăng Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Định Quán nêu ý kiến, ngành GD-ĐT cần phối hợp với ngành y tế tổ chức tập huấn chuyên sâu, cấp chứng chỉ thực hành an toàn thực phẩm bắt buộc cho ban giám hiệu và cán bộ quản lý cấp xã, phường. Cơ quan chức năng phải thường xuyên thanh tra đột xuất, áp dụng chế tài xử phạt nặng, thậm chí đình chỉ vĩnh viễn và công khai danh tính các đơn vị cung cấp vi phạm để răn đe. Trách nhiệm của người đứng đầu nhà trường và chính quyền địa phương cần được quy định rõ ràng nếu để xảy ra sự cố ngộ độc thực phẩm do buông lỏng quản lý.

Công Nghĩa