Không còn sóng đồng loạt, dòng tiền định hình lại cuộc chơi chứng khoán năm 2026

Thị trường chứng khoán phân hóa mạnh, dòng tiền bước vào chu kỳ chọn lọc mới

Diễn biến điều chỉnh của thị trường chứng khoán thời gian gần đây không đơn thuần là một nhịp chốt lời mang tính kỹ thuật. Việc VN-Index giảm điểm trong bối cảnh thanh khoản không cải thiện cho thấy dòng tiền đang thay đổi cách đánh giá rủi ro, khi các yếu tố nền tảng vĩ mô dần lấn át tâm lý giao dịch ngắn hạn. Thị trường vì thế bước vào giai đoạn tái định vị kỳ vọng, thay vì tiếp tục vận động theo quán tính tăng trước đó.

Một tín hiệu đáng chú ý là sự suy yếu đồng loạt của các tài sản mang tính rủi ro cao. Không chỉ cổ phiếu trong nước, mà cả bạc, tiền số hay nhiều chỉ số chứng khoán quốc tế đều cho hiệu suất kém hơn so với các tài sản phòng thủ như vàng. Điều này phản ánh rõ sự dịch chuyển khẩu vị rủi ro của dòng tiền toàn cầu, khi nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn trong bối cảnh mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao và chưa có tín hiệu sớm đảo chiều.

Theo đánh giá của các chuyên gia, thị trường chứng khoán Việt Nam đang thể hiện những đặc điểm vận động khác biệt so với các chu kỳ tăng trưởng trước. Nếu như giai đoạn 2020 - 2021, dòng tiền thường lan tỏa rộng, kéo mặt bằng giá cổ phiếu tăng đồng loạt, thì ở chu kỳ hiện tại, xu hướng này đã thay đổi rõ rệt. Dòng tiền ngày càng mang tính chọn lọc, luân chuyển linh hoạt giữa các nhóm ngành và tập trung nhiều hơn vào những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng lợi nhuận rõ ràng và câu chuyện tăng trưởng riêng.

Thực tế thị trường trong tháng đầu năm 2026 đã phản ánh khá rõ đặc điểm này. Trong tháng 1, VN-Index chỉ tăng nhẹ khoảng 1%, dù có thời điểm chinh phục mốc 1.900 điểm, mức cao nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, phía sau diễn biến tưởng như đi ngang của chỉ số là sự phân hóa rất mạnh. Một số nhóm ngành ghi nhận mức tăng vượt trội như dầu khí tăng khoảng 41%, viễn thông tăng tới 78%, trong khi nhiều lĩnh vực khác lại điều chỉnh sâu, điển hình là điện tử - thiết bị điện giảm 21% hay bất động sản giảm khoảng 12%.

Đáng chú ý, dòng tiền có xu hướng quay trở lại các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn trong những lĩnh vực then chốt như ngân hàng, bảo hiểm, năng lượng và viễn thông. Sự hiện diện của dòng tiền ở các cổ phiếu trụ cột này đã góp phần duy trì trạng thái tích cực cho VN-Index, dù bức tranh chung của thị trường mang đậm tính phân hóa.

Theo phân tích của Công ty Chứng khoán VFS, sự dịch chuyển dòng tiền diễn ra song song với những thay đổi trong bức tranh vĩ mô. Các số liệu kinh tế đầu năm 2026 cho thấy tăng trưởng vẫn được duy trì, song cấu trúc tăng trưởng bắt đầu bộc lộ độ lệch. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện tiếp tục tăng, phản ánh các dự án đã cam kết vẫn được triển khai, nhưng vốn FDI đăng ký mới lại giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng. Với một nền kinh tế mà khu vực FDI chiếm hơn 70% kim ngạch xuất nhập khẩu, sự chững lại của dòng vốn đăng ký mới được xem là tín hiệu sớm về triển vọng sản xuất và xuất khẩu trong trung hạn.

Cùng với đó, cán cân thương mại đã chuyển sang trạng thái nhập siêu sau một giai đoạn dài xuất siêu. Khi tổng thể cán cân đảo chiều, áp lực lên cán cân ngoại hối và tỷ giá trở nên rõ nét hơn. Diễn biến tỷ giá trên thị trường tự do quay lại vùng cao cho thấy rủi ro này đã bắt đầu phản ánh vào kỳ vọng của thị trường, thay vì chỉ tồn tại trên các bảng số liệu.

Ở các nền kinh tế lớn, lãi suất đang hình thành một mặt bằng mới, khi các ngân hàng trung ương không còn xu hướng đưa lãi suất về mức cực thấp như trước. Điều này khiến Việt Nam khó nới lỏng tiền tệ mạnh tay nếu muốn duy trì ổn định tỷ giá và dòng vốn.

Chính vì vậy, dòng tiền trên thị trường chứng khoán không còn vận động theo hướng lan tỏa. Những ngành phụ thuộc lớn vào đòn bẩy tài chính hoặc cần chu kỳ tín dụng kéo dài để phục hồi chịu áp lực điều chỉnh mạnh hơn, bất chấp định giá đã giảm sâu. Việc nhóm bất động sản tiếp tục suy yếu cho thấy vấn đề không nằm ở mức giá cổ phiếu, mà ở khả năng hấp thụ vốn.

Ngược lại, dòng tiền đang ưu tiên những doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động ổn định, ít phụ thuộc vào vay nợ ngắn hạn và có khả năng duy trì lợi nhuận trong điều kiện chi phí vốn tăng. Thị trường vì vậy dần chuyển từ trạng thái “mua theo kỳ vọng vĩ mô” sang “định giá theo chất lượng tăng trưởng”.

Nhìn rộng hơn, năm 2026 được kỳ vọng mở ra một giai đoạn phát triển mới của thị trường chứng khoán, nơi mức độ phân hóa ngày càng rõ nét. Dòng tiền không còn dàn trải, mà tập trung vào những doanh nghiệp có nội lực tốt, quản trị hiệu quả và khả năng thích ứng với bối cảnh vĩ mô mới. Trong môi trường đó, chiến lược đầu tư theo chiều sâu, chú trọng lựa chọn cổ phiếu, được đánh giá là phù hợp hơn so với cách tiếp cận dựa thuần vào diễn biến chỉ số.

Phan Hà