Không để bị động, bất ngờ trong ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai

Mưa lũ gây sạt lở đất tại km 369, quốc lộ 32 ở Lai Châu. Ảnh: Quý Trung/TTXVN

Ngày 22/8, Tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị rút kinh nghiệm công tác ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai. Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lai Châu Lê Minh Ngân chủ trì và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

Hội nghị được tổ chức bằng hình thức trực tiếp tại điểm cầu cấp tỉnh, kết hợp trực tuyến đến điểm cầu của 38 xã, phường. 

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân biểu dương và đánh giá cao sự nỗ lực, tinh thần trách nhiệm của các cấp, các ngành, lực lượng vũ trang, cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân trong tỉnh.

Nhắc lại một số hạn chế còn tồn tại, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu đề nghị các cấp ủy, chính quyền, các sở, ban, ngành, địa phương trong tỉnh cần tập trung chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, lấy phòng ngừa là chính, chuẩn bị từ sớm, từ xa, từ cơ sở.

Phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị, gắn trực tiếp với trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu. Bí thư cấp ủy, Chủ tịch UBND các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra công tác chuẩn bị; nắm chắc tình hình địa bàn, tuyệt đối không chủ quan, lơ là, không để bị động, bất ngờ.

Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu đề nghị khẩn trương rà soát, hoàn thiện phương án phòng, chống thiên tai bảo đảm sát thực tế, sát địa bàn, sát từng tình huống. Đối với khu vực có nguy cơ cao, khi có cảnh báo phải kiên quyết tổ chức di dời người dân đến nơi an toàn.

Phương án phải xác định rõ người chỉ huy, lực lượng, phương tiện, tuyến sơ tán, địa điểm tập kết và các điều kiện bảo đảm, có thể triển khai ngay khi xảy ra tình huống; đồng thời, củng cố thực chất phương châm "4 tại chỗ" gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ, hậu cần tại chỗ, nâng cao năng lực chỉ huy, phối hợp và xử lý tình huống ngay từ cơ sở. Lực lượng Quân sự, Công an, dân quân tự vệ và lực lượng xung kích phải thường xuyên rà soát phương án, tổ chức luyện tập, bảo đảm khi có tình huống có thể triển khai ngay. 

Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu khẳng định, quan điểm chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy là "Bảo vệ tính mạng và sự an toàn của nhân dân là yêu cầu cao nhất; phòng ngừa phải đi trước một bước; cơ sở phải chủ động từ đầu; người đứng đầu phải chịu trách nhiệm; khi có tình huống phải chỉ huy thống nhất, hành động nhanh, phối hợp chặt chẽ, không để bị động, bất ngờ"... 

Tham luận tại Hội nghị, các đại biểu tập trung vào các bài học kinh nghiệm sâu sắc từ thực tế; đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến kỹ năng phòng, chống thiên tai; nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó khi thiên tai xảy ra từ trực sẵn sàng chiến đấu, thành lập Sở chỉ huy nhẹ của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp tại hiện trường, công tác báo cáo, phương án phòng, chống của xã bên, công tác huy động, phối hợp lực lượng...

Bí thư Đảng ủy xã Pa Ủ Tống Văn Dương cho biết, công tác phòng, chống và ứng phó thiên tai để hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản là nhiệm vụ thường xuyên, nhất là tại những địa bàn miền núi, có nguy cơ cao xảy ra mưa lũ. Cần nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo, truyền tin và truyền thông, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh thiên tai cho nhân dân. Công tác khắc phục hậu quả thiên tai cũng phải kịp thời để ổn định ngay cuộc sống của nhân dân.

Lai Châu là tỉnh biên giới phía Tây Bắc có địa hình đồi núi cao, dốc lớn và bị chia cắt mạnh, chịu tác động thường xuyên của mưa lớn, sạt lở đất và lũ quét. Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh hứng chịu hai loại hình thiên tai chính: Thời tiết rét đậm, rét hại kết hợp hanh khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 4, tiếp đó là các đợt mưa lớn diện rộng kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8, đỉnh điểm là trận mưa lũ lịch sử từ ngày 15/7 đến 18/7 với lượng mưa đặc biệt lớn tại Pắc Ta (583 mm) và Nậm Hăn (380 mm).

Diễn biến cực đoan này gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản trên phạm vi toàn tỉnh, ước tính tổng giá trị thiệt hại trên 550 tỷ đồng. Toàn tỉnh ghi nhận 9 người chết và 11 người bị thương; trong đó, toàn bộ nạn nhân tử vong đều do trận lũ quét và sạt lở đất xảy ra vào sáng ngày 17/7/2026 tại bản Chít, xã Mường Than. 

Về tài sản và sản xuất, thiên tai đã làm ảnh hưởng tới 1.297 căn nhà; 770,9 ha cây trồng bị tàn phá, cùng với 228 con gia súc, 5.448 con gia cầm bị chết, 43,8 ha ao cá bị cuốn trôi và 292,45 ha rừng tự nhiên bị vùi lấp; cơ sở hạ tầng bị tàn phá nặng nề...

Trước tình hình thiên tai phức tạp, công tác lãnh đạo, chỉ đạo đã được triển khai quyết liệt từ cấp tỉnh đến cơ sở. Tỉnh ủy ban hành 2 văn bản và UBND tỉnh phát đi 62 văn bản, công điện khẩn, cử các đồng chí lãnh đạo trực tiếp bám sát địa bàn xung yếu để chỉ đạo ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh duy trì chế độ trực 24/24 giờ để truyền tải thông tin cảnh báo.

Trên toàn tỉnh, lực lượng chức năng đã hỗ trợ sơ tán 1.372 hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm và giúp hơn 900 hộ sửa chữa nhà cửa, dọn dẹp bùn đất. Các tuyến giao thông huyết mạch cơ bản được thông suốt, hệ thống điện nước, trường học được khắc phục khẩn cấp để đảm bảo phục vụ sản xuất và khai giảng năm học mới 2026 - 2027.

Riêng tại tâm lũ Mường Than, tỉnh lập ngay Sở Chỉ huy tiền phương tại hiện trường, công bố tình huống khẩn cấp. Hơn 1.300 cán bộ, chiến sĩ quân đội, công an, dân quân cùng 104 phương tiện cơ giới được huy động thần tốc để hỗ trợ tìm kiếm nạn nhân, chốt chặn phân luồng, bảo vệ an ninh trật tự khu sơ tán. Ngành y tế tích cực cứu chữa người bị thương và xử lý nguồn nước phòng dịch.

Để nhanh chóng ổn định cuộc sống của người dân vùng lũ Mường Than, UBND tỉnh ban hành lệnh khẩn cấp xây dựng bàn giao 24 căn nhà tái định cư chỉ sau 18 ngày thi công (hoàn thành ngày 6/8/2026). Dự án Khu tái định cư tập trung xã Mường Than quy mô 180 tỷ đồng trên diện tích 10 ha cũng được đẩy nhanh để bố trí cho 276 hộ vùng nguy cơ cao trước ngày 01/5/2027.

Công tác an sinh xã hội thực hiện kịp thời thông qua huy động nguồn lực xã hội hóa mạnh mẽ. Ủy ban MTTQ tỉnh đã tiếp nhận 58,118 tỷ đồng và MTTQ xã Mường Than nhận trên 7,65 tỷ đồng từ các tổ chức, cá nhân cứu trợ. Về khôi phục sản xuất tại Mường Than, chính quyền đã lên phương án cải tạo 50 ha đất sản xuất nông nghiệp, khơi thông 700m suối và đắp 400m đê quai để ổn định dòng chảy...

Dịp này, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu đã ban hành Quyết định khen thưởng cho 4 tập thể, 9 cá nhân có thành tích xuất sắc trong khắc phục hậu quả mưa lũ, xây dựng công trình khẩn cấp bố trí ổn định dân cư ra khỏi vùng thiên tai cấp bách tại xã Mường Than năm 2026.