Không để lãng phí đất đai sau thu hồi dự án
Thành phố Hà Nội đang tập trung xử lý các dự án đầu tư ngoài ngân sách chậm triển khai, từ đó khơi thông nguồn lực đất đai. Bên cạnh việc rà soát, tháo gỡ khó khăn, với những dự án không đủ điều kiện sẽ bị đề xuất chấm dứt triển khai, thu hồi đất theo quy định.
Điều quan trọng hơn là đất sau thu hồi phải được quản lý và sớm đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả, đúng như mục tiêu đặt ra, không để đất đai lại tiếp tục bị lãng phí.

Dự án khách sạn 5 sao của Công ty cổ phần VIPTOUR - TOGI tại phường Ba Đình, một trong những dự án chậm triển khai bị thu hồi đất. Ảnh: Thanh Bình
Thu hồi đúng quy định, xử lý đến cùng
Tháng 5-2026, UBND thành phố Hà Nội có Thông báo số 591/TB-UBND thu hồi đất, chấm dứt hoạt động đối với 24 dự án đầu tư ngoài ngân sách chậm triển khai. Trong đó có dự án nhà ở tại ngõ 102 phố Nguyễn Khuyến, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Một trường hợp khác là khu đất diện tích 1.873m² được quy hoạch xây dựng nhà trẻ, mẫu giáo thuộc dự án Khu nhà ở quân đội K35-TM tại số 35 phố Tân Mai, phường Tương Mai.
Theo thông tin của UBND thành phố, chủ đầu tư đã được gia hạn sử dụng đất 24 tháng nhưng hết thời hạn vẫn chưa đưa đất vào sử dụng, không có nguyên nhân bất khả kháng. Thành phố thông báo thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai. Tuy nhiên, kể từ khi ban hành thông báo, các sở, ngành liên quan còn phải thực hiện các thủ tục pháp lý. Do đó, việc ban hành thông báo chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ diện tích đất đã được thu hồi và bàn giao trên thực địa.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến nay, Hà Nội đã xử lý dứt điểm 143 trong tổng số 300 dự án chậm triển khai; 157 dự án còn lại đã có phương án xử lý cụ thể. Tuy nhiên, số dự án được xử lý về thủ tục không đồng nghĩa với số khu đất đã thu hồi, bàn giao và đưa vào sử dụng. Việc dự án chậm bàn giao thực địa đồng nghĩa với việc chậm đưa vào triển khai các dự án đầu tư khác. Thực tế, tại nhiều địa phương, một số diện tích đất vẫn để không, trong khi nhu cầu trường học, nhà ở, hạ tầng thiết yếu vẫn chưa có mặt bằng triển khai.
Về nguyên nhân, Luật Đất đai năm 2024 quy định các trường hợp thu hồi đất do vi phạm, trong đó có đất thực hiện dự án không được đưa vào sử dụng hoặc chậm tiến độ theo điều kiện luật định. Song việc áp dụng phải căn cứ hồ sơ, nguyên nhân chậm triển khai và các ngoại lệ theo luật. Sau quyết định thu hồi, còn phải xử lý tài sản, nghĩa vụ liên quan và bàn giao mặt bằng.
TS Nguyễn Thị Thanh Tâm, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, các dự án chậm tiến độ gây lãng phí nguồn lực đất đai, đồng thời khiến người dân thiếu trường học, công viên và hạ tầng thiết yếu. Do vậy, cần phân loại nguyên nhân chậm triển khai: Dự án có khả năng thực hiện phải được tháo gỡ vướng mắc; trường hợp vi phạm, không đáp ứng điều kiện thì xử lý theo quy định, không để kéo dài bằng những lần gia hạn thiếu căn cứ.
Sớm đưa đất thu hồi trở lại phục vụ phát triển
Khu đất số 6 phố Đào Duy Anh trước đây được giao cho Công ty TNHH Việt Anh thực hiện dự án trụ sở giao dịch và khách sạn nhưng chậm triển khai nhiều năm. Trước tình hình đó, ngày 20-9-2019, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 5272/QĐ-UBND thu hồi 1.901m² đất, giao chính quyền địa phương quản lý, chuẩn bị đầu tư trường học.
Tại đây, dự án xây dựng Trường Mầm non Phương Liên và cải tạo, mở rộng Trường Tiểu học Phương Liên được khởi công tháng 5-2024, hoàn thành, bàn giao sử dụng tháng 3-2025. Quỹ đất từng dành cho dự án hoạt động kinh doanh nhưng do chậm triển khai đã trở thành công trình giáo dục phục vụ người dân cho thấy bài học quan trọng là phương án sử dụng mới, đơn vị thực hiện và nguồn vốn đầu tư phải được tính toán ngay trong quá trình xử lý dự án cũ.
Với diện tích đất phù hợp quy hoạch trường học, công viên, bãi đỗ xe, công trình công cộng, cần căn cứ nhu cầu địa phương để ưu tiên đầu tư. Đối với đất phát triển sản xuất, kinh doanh, phải lựa chọn hình thức giao đất, cho thuê đất, đấu giá hoặc đấu thầu theo đúng quy định pháp luật. Giá trị của đất thu hồi còn nằm ở hạ tầng, dịch vụ công và cơ hội phát triển mới.
Mới đây nhất, ngày 13-11-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 159/2026/QĐ-UBND về việc quy định trình tự, thủ tục cho thuê quỹ đất ngắn hạn trên địa bàn thành phố Hà Nội. Trong đó, quyết định nêu rõ, việc cho thuê phải công khai, minh bạch, đúng mục đích; bên thuê chỉ được xây dựng công trình tạm, công trình lắp ghép theo quy định, không được xây dựng công trình bê tông cốt thép. Cơ chế này giúp khai thác quỹ đất đủ điều kiện trong thời gian chờ sử dụng lâu dài, nhưng không áp dụng mặc nhiên cho mọi khu đất mới có thông báo thu hồi.
Tại phiên họp UBND thành phố thường kỳ tháng 11 năm 2026 (ngày 6-11), Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh yêu cầu xử lý những dự án không đáp ứng yêu cầu, kiên quyết thu hồi để triển khai dự án mới, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Kết quả phải được đo bằng diện tích đã bàn giao, đất đưa vào sử dụng và công trình hình thành, không chỉ bằng số quyết định. Không để đất tiếp tục lãng phí sau thu hồi chính là bảo đảm nguồn lực hữu hạn của Thủ đô phục vụ thiết thực cho phát triển và đời sống nhân dân.
Để thực hiện hiệu quả, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải rà soát hồ sơ pháp lý, diện tích, ranh giới và việc bàn giao từng khu đất; các cơ quan tài chính, quy hoạch, xây dựng tham mưu phương án sử dụng phù hợp. Chính quyền xã, phường phải nắm chắc hiện trạng, ngăn ngừa lấn chiếm và đề xuất nhu cầu công cộng. Mỗi khu đất cần có đơn vị chịu trách nhiệm quản lý, thời hạn xử lý và tiến độ khai thác cụ thể, được công khai để người dân giám sát. Đối với khu đất đã có quyết định thu hồi nhưng chưa hoàn thành bàn giao, cần lập danh mục theo dõi riêng, xác định nguyên nhân chậm trễ, cơ quan chủ trì và thời hạn khắc phục.
Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/khong-de-lang-phi-dat-dai-sau-thu-hoi-du-an-1766999.html
