Tăng cường phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong đầu tư công
Đầu tư công sử dụng nguồn lực ngân sách lớn, quy trình phức tạp, nhiều đơn vị cùng tham gia, cần được kiểm soát chặt chẽ; do đó công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không thể chỉ dừng ở kiểm tra, giám sát mà cần được chủ động nhận diện, ngăn ngừa ngay từ đầu.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng làm việc với đoàn công tác của Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thành phố về công tác quản lý và giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh: BQL
Kịp thời nhận diện, giải quyết nguy cơ
Qua thực tiễn quản lý dự án, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng nhận thấy, nguy cơ lãng phí và rủi ro tiêu cực thường tập trung ở một số khâu chính. Trong đó, giải phóng mặt bằng chậm hoàn thành buộc kéo dài thời gian thực hiện dự án. Hệ quả không chỉ là phát sinh chi phí quản lý mà còn phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư do bổ sung chi phí bù trượt giá vật liệu, nhân công, ca máy, cùng chi phí bồi thường, hỗ trợ.
Thứ hai là nghẽn vốn từ khâu chuẩn bị đầu tư. Đặc biệt với các dự án cần thiết bị chuyên ngành, việc khảo sát, thẩm định giá gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin về giá, thiếu đơn vị thẩm định độc lập đủ năng lực.
Cuối cùng là rủi ro trong đấu thầu và quản lý hợp đồng khi gặp nhà thầu năng lực hạn chế trong khả năng huy động tài chính, vật tư, nhân lực chưa đáp ứng tiến độ; giải pháp thực hiện chưa tối ưu, …
Kết quả giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 (tính đến 18/11/2026) của Ban Quản lý cho thấy tỷ lệ giải ngân chung đạt hơn 78%, trong đó nguồn vốn ngân sách thành phố đạt hơn 94%. Kết quả này có được nhờ chủ động phân loại, bám sát từng nhóm dự án và kiên quyết xử lý các “nút thắt”, nhất là các dự án hạ tầng y tế, giáo dục trọng điểm.
Thông qua đẩy mạnh đấu thầu rộng rãi qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia giúp tăng tính cạnh tranh, giảm chi phí trung gian và triệt tiêu cơ hội cho các hiện tượng “quây thầu”, “quân xanh, quân đỏ”.
Chủ động rà soát, cắt giảm vốn thừa qua đấu thầu, cắt giảm chi phí dự phòng không sử dụng. Cách làm này giúp tối ưu hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, đồng thời điều chuyển nguồn lực sang những dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.
Đặc biệt, tăng cường phối hợp giữa chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị sử dụng như các dự án cải tạo, nâng cấp vừa thi công vừa duy trì hoạt động, nhờ đó bảo đảm tiến độ, vừa tránh phát sinh hạng mục thừa hoặc lãng phí chi phí sửa chữa lặp đi lặp lại.
Bốn giải pháp trọng tâm để ngăn ngừa
Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, ngăn ngừa từ gốc tiêu cực và lãng phí, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng xác định thực hiện đồng bộ 4 giải pháp trọng tâm.
Một là, siết chặt kỷ cương, công khai, minh bạch ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư. Nâng cao chất lượng khảo sát, lập thiết kế, dự toán để hạn chế tối đa việc điều chỉnh, bổ sung hồ sơ thiết kế; đồng thời minh bạch việc thu thập báo giá và lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm định giá độc lập, đúng quy định pháp luật.
Hai là, tháo gỡ dứt điểm “nút thắt” giải phóng mặt bằng. Giải pháp này cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương và trung tâm phát triển quỹ đất, trong đó quy định rõ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu trong việc hoàn thành giải phóng mặt bằng đúng cam kết. Ưu tiên bàn giao mặt bằng theo phương án cuốn chiếu, liên tục để nhà thầu thi công dứt điểm từng hạng mục, hạn chế phát sinh chi phí do kéo dài thời gian bàn giao.
Ba là, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý tiến độ; trong đó áp dụng phần mềm quản lý dự án để theo dõi chính xác từng mốc tiến độ thi công, giá trị khối lượng hoàn thành và quy trình luân chuyển hồ sơ thanh, quyết toán. Chuyển đổi số không chỉ giúp lãnh đạo Ban Quản lý phát hiện sớm điểm nghẽn để chỉ đạo tháo gỡ mà còn hạn chế tối đa sự can thiệp chủ quan vào quy trình hồ sơ.
Cuối cùng là giải pháp tăng cường kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý vi phạm. Tăng cường giám sát chất lượng công trình và năng lực thực tế của nhà thầu tại hiện trường. Chủ đầu tư kiên quyết phạt hợp đồng hoặc thay thế những nhà thầu yếu kém, trì trệ, không đáp ứng nhân lực, thiết bị, ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong đầu tư công không chỉ dừng ở mệnh lệnh hành chính mà phải được hiện thực hóa bằng đổi mới tư duy quản trị và tuân thủ quy trình một cách khoa học.
Theo đó, mỗi viên chức lãnh đạo, viên chức, người lao động làm công tác quản lý dự án nâng cao tinh thần trách nhiệm, coi việc hoàn thành dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, tiết kiệm ngân sách là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, góp phần xây dựng hạ tầng đô thị hiện đại và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
