Không để người lao động đơn độc đòi quyền lợi

Ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật công đoàn Bình Dương (thứ hai từ trái sang), hỗ trợ công nhân làm thủ tục đòi quyền lợi (ẢNH: THẢO NGUYỄN)

“Quả ngọt” từ hỗ trợ pháp lý, đại diện khởi kiện

Mới đây, vụ án tranh chấp về tiền BHXH giữa bà L.T.V., ở phường Thuận An, TPHCM và Công ty TNHH SX-XNK-TM S. (trụ sở chính tại phường Thủ Đức, nhà máy ở phường Thuận An, TPHCM) đã được TAND khu vực 2 TPHCM đưa ra xét xử. Kết thúc phiên tòa, các yêu cầu khởi kiện của bà V. đã được HĐXX chấp nhận. Theo bà V., kết quả ấy có sự góp sức không nhỏ của các cán bộ công đoàn tại Trung tâm Tư vấn pháp luật công đoàn Bình Dương (trực thuộc LĐLĐ TPHCM - gọi tắt là Trung tâm).

Trước đó, từ tháng 12-2019, bà V. làm việc tại Công ty S. và đã ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn. Đến tháng 2-2024, bà V. nghỉ làm, nhưng sau đó nhiều tháng công ty vẫn không giao quyết định thôi việc. Hết cách, bà V. đã tìm đến Trung tâm nhờ giúp đỡ. Từ sự can thiệp của Trung tâm, tháng 9-2024, Công ty S. đã trao quyết định chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng lại không chốt và trả sổ BHXH cho bà V.

Tìm hiểu từ cơ quan BHXH, bà V. tá hỏa khi biết từ tháng 2-2021 đến tháng 3-2024, mặc dù có trừ lương hàng tháng nhưng Công ty S. không đóng BHXH, BHYT, BHTN cho bà. Hậu quả, bà V. vừa không thể hưởng quyền lợi BHXH, trợ cấp thất nghiệp khi nghỉ việc, BHYT khi ốm đau, vừa gặp khó khăn khi tìm việc mới. Bức xúc, bà V. tiếp tục đề nghị Trung tâm hướng dẫn làm thủ tục khởi kiện ra tòa để đòi quyền lợi. Tại phiên xử, tòa xác định Công ty S. chưa thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho bà V. tổng cộng 13 tháng; tuyên buộc doanh nghiệp (DN) này truy đóng các khoản bảo hiểm còn nợ, chốt và trả sổ BHXH cho bà V... Ngoài bà V., còn có 7 lao động khác từng làm việc tại Công ty S. cũng được Trung tâm hướng dẫn thực hiện thủ tục khởi kiện để đòi quyền lợi về BHXH, BHYT, BHTN, tất cả đều được tòa tuyên thắng kiện.

Không dừng ở việc hỗ trợ, tư vấn, hướng dẫn, Công đoàn TPHCM còn thực hiện tiếp nhận ủy quyền, đại diện người lao động (NLĐ) khởi kiện ra tòa đòi quyền lợi. Điển hình là việc LĐLĐ thành phố cử cán bộ công đoàn đại diện cho 137 lao động khởi kiện Công ty TNHH SX-TM-DV V.T. (KCN Tân Bình, TPHCM) đòi nợ lương, BHXH, BHTN.

Vụ việc phát sinh từ tháng 2-2025 khi công ty này nợ lương của 323 NLĐ với số tiền hơn 5 tỷ đồng, nợ BHXH khoảng 14,6 tỷ đồng. Trong số đó, có 137 người đã đề nghị LĐLĐ TPHCM cử cán bộ công đoàn tiếp nhận ủy quyền đại diện cho họ khởi kiện ra tòa đòi gần 3,1 tỷ đồng tiền nợ lương và 4,8 tỷ đồng nợ BHXH, BHYT, BHTN. Đến tháng 9-2025, TAND khu vực 9 TPHCM xét xử và ban hành 137 bản án sơ thẩm và quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự tại tòa án. Nội dung các bản án và quyết định nêu rõ Công ty V.T. có trách nhiệm thanh toán số tiền lương còn thiếu và truy đóng các khoản bảo hiểm cho NLĐ.

Tuy nhiên, công ty chây ỳ không chịu thi hành án, kể cả khi cơ quan Thi hành án dân sự TPHCM vào cuộc. Quyết liệt bảo vệ quyền lợi cho NLĐ, Công đoàn thành phố đã phối hợp cơ quan chức năng triển khai nhiều giải pháp... Kết quả, khoản tiền lương gần 3,1 tỷ đồng đã về tay NLĐ. Hiện, Công đoàn thành phố vẫn tiếp tục đeo bám vụ việc để đòi tiếp quyền lợi về BHXH, BHTN cho NLĐ.

Điểm tựa tin cậy

Thường xuyên đeo bám các vụ kiện đòi quyền lợi cho NLĐ, ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật công đoàn Bình Dương, nhìn nhận, hiểu biết về pháp luật của NLĐ vẫn còn hạn chế. Trong khi quy trình khởi kiện phức tạp, kéo dài, cộng thêm cuộc sống khó khăn, phải đặt mưu sinh là ưu tiên hàng đầu, nên đối với NLĐ, hành trình đòi quyền lợi chính đáng, hợp pháp là rất gian nan. NLĐ cũng thường gặp khó khăn trong việc thu thập chứng cứ, do đó nếu không được trợ giúp, họ sẽ khó theo đuổi vụ việc đến cùng.

Công đoàn TPHCM hiện quản lý khoảng 23.000 công đoàn cơ sở với hơn 2,4 triệu công nhân, lao động, chiếm gần 1/4 số đoàn viên cả nước. Theo đại diện LĐLĐ thành phố, từ đầu năm đến nay, dù kinh tế thành phố phục hồi mạnh nhưng các doanh nghiệp vẫn còn đối mặt áp lực gay gắt về chi phí sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh đó, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, nhất là sự chủ động của tổ chức công đoàn, tình hình quan hệ lao động trên địa bàn được duy trì ổn định. Dù vậy, LĐLĐ TPHCM cũng nhìn nhận, nguy cơ tranh chấp lao động tự phát vẫn chực chờ xảy ra. Thay vì dừng lại ở vai trò hòa giải mang tính bị động, Công đoàn thành phố chủ động bảo vệ NLĐ từ sớm, từ xa, trong đó có việc sử dụng các công cụ pháp lý phù hợp để răn đe vi phạm và bảo đảm quyền lợi đoàn viên. Ngoài ra, tổ chức công đoàn bám sát đoàn viên để tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, phát huy mạnh mẽ vai trò đại diện trong tố tụng tại tòa án…

Cụ thể, Công đoàn thành phố đã trực tiếp lập hồ sơ khởi kiện, tham gia tố tụng và tranh tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho hơn 2.500 NLĐ tại các doanh nghiệp trốn đóng, nợ đọng BHXH và nợ lương kéo dài. Qua đó, các chủ doanh nghiệp buộc phải khắc phục, chi trả tiền lương, trích nộp số tiền nợ đọng BHXH và các khoản bồi thường khác, với tổng số tiền lên đến hơn 49 tỷ đồng. Kết quả này không chỉ khôi phục quyền lợi an sinh xã hội cho hàng ngàn gia đình NLĐ, mà còn tạo sự răn đe mạnh mẽ, góp phần ngăn chặn hệ lụy từ các cuộc ngừng việc tập thể tự phát.

Chỉ trong tháng 7-2026, Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ NLĐ Công đoàn TPHCM đã tư vấn, hỗ trợ pháp lý miễn phí cho 91 trường hợp. Ngoài ra, Trung tâm này còn kết nối và làm trung gian hòa giải thành 3 trường hợp, mang về quyền lợi 34,5 triệu đồng cho NLĐ.