Châu Âu đứng trước mùa Đông lạnh giá: Chỉ một cú sốc nguồn cung cũng đủ để giá khí đốt cao ngất ngưởng

Nhà ga LNG Revithoussa gần Athens, Hy Lạp, vào ngày 2/5. (Nguồn: Getty Images)

Nếu mùa Đông lạnh giá đi kèm nguồn cung hạn chế, giá khí đốt tại châu Âu có thể vượt 100 Euro/MWh - mức chưa từng được ghi nhận kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng cách đây 4 năm.

Giá hợp đồng tương lai khí đốt Dutch TTF - chỉ số tham chiếu của thị trường châu Âu - đã vượt 68 Euro/MWh trong ngày 25/8, mức cao nhất kể từ đầu năm 2023.

Ông Tancrede Fulop, chuyên gia phân tích cấp cao về cổ phiếu tại Morningstar nhận định, nếu châu Âu phải đối mặt với một mùa Đông lạnh giá trong khi nguồn cung tiếp tục bị hạn chế, giá khí đốt có thể tăng lên 90-120 Euro/MWh.

Đáng chú ý, Goldman Sachs cảnh báo, giá có thể vượt ngưỡng 100 Euro/MWh nếu hoạt động xuất khẩu LNG từ Trung Đông chỉ phục hồi dần dần cho đến năm 2027.

Theo các chuyên gia của ngân hàng này, mức giá cao như vậy có thể cần thiết để đủ sức kìm hãm nhu cầu tại châu Á, qua đó giúp châu Âu duy trì lượng khí dự trữ cần thiết trong suốt mùa Đông.

Kho dự trữ thấp, sức ép ngày càng lớn

Bài toán khí đốt của châu Âu trở nên khó khăn hơn khi khu vực này bước vào giai đoạn quan trọng của mùa lấp đầy kho dự trữ.

Xung đột ở Trung Đông đã làm giảm mạnh lượng LNG xuất khẩu từ các nhà sản xuất chủ chốt tại vùng Vịnh, trong đó có Qatar. Đây là thời điểm nhạy cảm khi châu Âu cần nhanh chóng bổ sung nguồn khí cho mùa Đông.

Trong khi đó, mùa Hè oi bức tại châu Âu làm nhu cầu điện tăng mạnh khi người dân và doanh nghiệp sử dụng điều hòa cùng các thiết bị tiêu thụ năng lượng khác.

Khí đốt hiện đóng góp khoảng 1/6 tổng sản lượng điện của Liên minh châu Âu (EU). Khi nhu cầu điện tăng, sự phụ thuộc vào khí đốt để phát điện cũng trở thành một yếu tố gây thêm áp lực lên thị trường.

Không chỉ nhu cầu tăng, nguồn cung điện từ các nguồn thay thế cũng chịu tác động bất lợi bởi thời tiết. Nắng nóng gay gắt buộc một số nhà máy điện hạt nhân phải đóng cửa hoặc cắt giảm công suất, trong khi sản lượng điện gió duy trì ở mức thấp trong suốt mùa Hè.

Theo dữ liệu của Gas Infrastructure Europe, các kho dự trữ khí đốt của EU hiện mới đạt khoảng 63% công suất. Mức này nằm trong nhóm thấp nhất từng được ghi nhận vào thời điểm này trong năm và thấp hơn khoảng 18 điểm phần trăm so với mức trung bình 5 năm.

Ông Matt Drinkwater, trưởng bộ phận Khí đốt châu Âu tại Energy Aspects nhận định: “Châu Âu hiện đang trên đà bước vào mùa Đông với lượng dự trữ không đủ".

Một yếu tố có thể giúp giảm bớt sức ép là diễn biến thời tiết tại châu Á. Hiện tượng El Nino được cho là đang mạnh lên có thể mang lại một đầu mùa Đông ấm áp tại Đông Bắc Á, qua đó, hạn chế nhu cầu tiêu thụ khí đốt tại khu vực này.

Tuy nhiên, mặt trái là El Nino cũng có thể làm gia tăng nguy cơ giai đoạn cuối mùa Đông lạnh hơn bình thường. Điều này đồng nghĩa châu Âu chưa thể dựa vào triển vọng thời tiết để giải quyết bài toán an ninh năng lượng.

Biến số quyết định

Trong ngắn hạn, khả năng nguồn LNG lớn từ Trung Đông quay trở lại thị trường trước khi mùa Đông bắt đầu được xem là một trong những yếu tố quyết định triển vọng giá khí đốt tại châu Âu.

Giá dầu thô và khí đốt kỳ hạn đồng loạt giảm trong ngày 26/8, trong bối cảnh thị trường kỳ vọng nguồn cung năng lượng từ khu vực Trung Đông sẽ dần được khôi phục.

Nếu xuất khẩu LNG từ Trung Đông phục hồi đáng kể, áp lực đối với thị trường khí đốt châu Âu có thể giảm xuống, qua đó giúp khu vực này có thêm dư địa bổ sung và duy trì lượng khí dự trữ trước mùa đông.

Theo ông Drinkwater, ngay cả trong trường hợp châu Âu bước vào mùa Đông với “mức dự trữ thấp ở ngưỡng đáng lo ngại”, việc nguồn cung LNG từ Trung Đông được khôi phục vẫn có thể giúp khu vực duy trì một phần lượng khí dự trữ, đủ để ứng phó với những đợt rét đậm trong tháng 1 và tháng 2.

Nhà máy điện khí đốt tự nhiên Mitte Combined Heat and Power (CHP) do Vattenfall AB vận hành tại Berlin, Đức. (Nguồn: Bloomberg)

Tuy nhiên, triển vọng nguồn cung vẫn còn nhiều bất định.

Nếu LNG từ Trung Đông không thể trở lại mức cao trước khi mùa đông bắt đầu, thị trường khí đốt châu Âu sẽ tiếp tục chịu sức ép lớn, trong khi nhu cầu từ châu Á cũng tạo thêm cạnh tranh đối với các lô hàng LNG trên thị trường quốc tế.

"Châu Âu sẽ phải đối mặt với giá khí đốt rất cao, hóa đơn tiêu dùng đắt đỏ hơn và trong kịch bản xấu nhất là phải hạn chế tiêu thụ khí đốt trong lĩnh vực công nghiệp”, ông Drinkwater cảnh báo.

Châu Âu và châu Á tranh nguồn LNG

Bên cạnh những bất định nói trên. châu Âu vẫn phải đối mặt với một thách thức lớn khác: Cạnh tranh nguồn LNG với châu Á.

Nguồn cung LNG toàn cầu được dự báo tăng trưởng hạn chế trong 12 tháng tới, trong khi nhu cầu tại cả châu Âu và châu Á vẫn ở mức cao. Điều này có thể biến các lô LNG giao ngay và linh hoạt thành nguồn hàng cạnh tranh quyết liệt giữa hai khu vực.

Theo Wood Mackenzie, các dự án LNG mới tại Qatar dự kiến chưa thể đạt công suất tối đa trước nửa cuối năm 2027. Điều đó đồng nghĩa nguồn cung bổ sung đáng kể từ Qatar chưa thể nhanh chóng giải tỏa những căng thẳng trên thị trường.

Wood Mackenzie đánh giá, châu Âu đang “tiệm cận ngưỡng khủng hoảng năng lượng”, trong khi các lựa chọn thay thế trong ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu khí đốt là rất hạn chế. Áp lực càng lớn khi thời hạn cấm nhập khẩu hoàn toàn LNG từ Nga vào đầu năm 2027 đang đến gần.

Trong bối cảnh đó, Mỹ trở thành một trong những nguồn cung quan trọng nhất mà châu Âu có thể dựa vào.

Ở mức giá hiện tại, châu Âu vẫn có lợi thế nhất định so với châu Á trong việc thu hút các lô LNG linh hoạt từ Mỹ, ngay cả khi phải tính đến chi phí vận chuyển cao hơn để đưa LNG sang châu Á. Tuy nhiên, nếu nguồn cung từ Trung Đông và các khu vực khác tiếp tục bị hạn chế, nhu cầu LNG Mỹ của châu Âu sẽ phải tăng mạnh.

“Chúng tôi ước tính châu Âu sẽ cần khoảng 64 tỷ m3 LNG từ Mỹ, tương đương khoảng 77% tổng lượng LNG xuất khẩu của Mỹ”, ông Tancrede Fulop cho biết.

Theo chuyên gia này, để thu hút một tỷ trọng LNG cao bất thường như vậy, châu Âu sẽ phải đưa ra mức giá ròng hấp dẫn hơn đáng kể so với châu Á.

Điều này tạo ra một vòng xoáy mới trên thị trường năng lượng: Châu Âu càng thiếu khí, càng phải trả giá cao để giành nguồn LNG; giá càng tăng, các ngành công nghiệp và người tiêu dùng càng chịu sức ép phải cắt giảm nhu cầu hoặc chuyển sang các loại nhiên liệu khác.

Ở kịch bản giá cao nhất, chính mức giá tăng mạnh có thể trở thành cơ chế giúp thị trường tự cân bằng, thông qua việc buộc các ngành công nghiệp giảm tiêu thụ khí đốt và chuyển sang các nguồn nhiên liệu thay thế.

Nhưng với châu Âu, đây vẫn là một bài toán đầy rủi ro. Khi mùa Đông đang đến gần, lượng khí dự trữ thấp, nguồn cung LNG chưa chắc chắn và cạnh tranh với châu Á ngày càng gay gắt, chỉ một cú sốc nguồn cung cũng có thể đẩy giá khí trở lại những mức cao chưa từng thấy trong nhiều năm.