Không để vướng mắc pháp lý gây lãng phí nguồn lực đất đai

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 6. Ảnh: Đắc Trường

Làm rõ cơ chế gia hạn, sử dụng đất

Góp ý dự án Luật, ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quản lý, sử dụng đất, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất và tạo sự ổn định cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Từ thực tiễn sử dụng đất của doanh nghiệp sau cổ phần hóa, đại biểu cho biết còn vướng mắc trong gia hạn, chuyển mục đích sử dụng đất khi quy hoạch thay đổi, trong khi hồ sơ, phương án sử dụng đất chưa được giải quyết đầy đủ. Tình trạng này có thể gây đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh và lãng phí nguồn lực đất đai.

ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Do đó, đại biểu đề nghị quy định cụ thể điều kiện gia hạn sử dụng đất, căn cứ từ chối và các trường hợp không được gia hạn; đồng thời xác định thời hạn giải quyết hồ sơ, trách nhiệm trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do nếu từ chối, tránh kéo dài thủ tục hành chính.

Đối với đất đã hết thời hạn sử dụng, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án mới phù hợp quy hoạch. Việc không được gia hạn mục đích sử dụng đất cũ không đồng nghĩa với việc không thể triển khai dự án mới trên khu đất đó. Vì vậy, cần phân biệt trường hợp không được gia hạn do thay đổi quy hoạch với trường hợp thu hồi đất do vi phạm, đồng thời bảo đảm thống nhất giữa các quy định về giao đất, cho thuê đất, lựa chọn nhà đầu tư và chuyển mục đích sử dụng đất.

Các đại biểu tham dự thảo luận tổ. Ảnh: Đắc Trường

Đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết bổ sung quy định chuyển tiếp đối với đất đã hết thời hạn sử dụng trước ngày Luật có hiệu lực, nhất là trường hợp Nhà nước chưa thu hồi đất, người sử dụng vẫn thực hiện nghĩa vụ tài chính và có đề xuất dự án mới phù hợp kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt. Cơ chế này sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc, tồn tại, tránh lãng phí đất đai và hạ tầng hiện hữu.

Minh bạch định giá, bảo đảm quyền lợi người dân

ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) đề nghị giá đất do Nhà nước quyết định phải phản ánh sát giá trị quyền sử dụng đất theo thị trường; dữ liệu đầu vào có nguồn gốc rõ ràng, có thể kiểm chứng, phương án định giá được công khai và có cơ chế giải trình khi xuất hiện chênh lệch lớn. Đồng thời, cần nghiên cứu thẩm định độc lập đối với trường hợp giá đất tác động lớn đến quyền lợi người dân.

ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, đại biểu nhấn mạnh cần bảo đảm người dân có điều kiện về chỗ ở, đời sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn trước khi thu hồi, nhất là người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Đối với phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai, cần gắn thẩm quyền với nguồn lực, năng lực thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát; làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong hướng dẫn, bảo đảm nguồn lực và kiểm tra hoạt động quản lý đất đai của cấp xã. Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong giải quyết thủ tục hành chính, tránh chồng chéo hoặc phát sinh thêm điều kiện ngoài quy định.

Về xử lý tồn tại lịch sử trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đại biểu đề nghị xác định rõ điều kiện, tiêu chí áp dụng; phân biệt vi phạm thủ tục với hành vi lấn, chiếm đất hoặc sử dụng đất sai mục đích. Trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định cần được quy định theo hướng đủ điều kiện thì được cấp giấy chứng nhận, hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các địa phương và cơ chế xin - cho.

Cùng với đó, cần có giải pháp xử lý các trường hợp đất giao không đúng thẩm quyền, đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường, đất công và đất sử dụng ổn định nhưng hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người sử dụng và bảo vệ quỹ đất công.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) kiến nghị kế thừa những quy định cốt lõi của Luật hiện hành; đồng thời rà soát, luật hóa các cơ chế tháo gỡ vướng mắc đã được Quốc hội ban hành trong thời gian qua, bảo đảm tính đồng bộ và thuận lợi khi thực hiện. Việc giao Chính phủ quy định các vấn đề chuyển tiếp cần được cân nhắc kỹ, bởi những nội dung này liên quan trực tiếp đến chính sách, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: Đắc Trường

Về xử lý vi phạm đất đai, đại biểu cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo vệ người thứ ba ngay tình và người đồng sở hữu khi xử lý vi phạm đất đai; nghiên cứu cơ chế cảnh báo, khuyến nghị khắc phục trước khi thu hồi đất do vi phạm, hạn chế phát sinh hệ quả bất lợi trong thực tiễn.

Đối với chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp, đại biểu đề nghị xem xét mở rộng phạm vi chuyển đổi giữa các cá nhân, nhất là tại những địa bàn giáp ranh, tạo thuận lợi cho tích tụ đất đai, hình thành cánh đồng lớn, thúc đẩy cơ giới hóa và nâng cao hiệu quả sản xuất.