Không gian an toàn cho xe đạp đô thị

Dưới góc nhìn của VOV Giao thông, không thể dừng lại ở một đoạn đường hay một làn đường cụ thể mà cần “Không gian an toàn cho xe đạp đô thị”.

Làn đường riêng cho xe đạp không chỉ giúp bảo đảm an toàn, giảm va chạm với phương tiện cơ giới, mà còn góp phần nâng cao chất lượng không gian sống, xây dựng thành phố văn minh, xanh và bền vững hơn

Việc triển khai làn đường ưu tiên cho xe đạp trên đại lộ Mai Chí Thọ - một trong những tuyến đường hiện đại, thông thoáng bậc nhất TP.HCM hay làn đường riêng rộng rãi, sạch đẹp cho xe đạp dọc sông Tô Lịch, Hà Nội là những bước khởi đầu đáng ghi nhận từ các đô thị, trong bối cảnh đô thị ngày càng đông đúc và ô nhiễm môi trường gia tăng.

Làn đường riêng cho xe đạp không chỉ giúp bảo đảm an toàn, giảm va chạm với phương tiện cơ giới, mà còn góp phần nâng cao chất lượng không gian sống, xây dựng thành phố văn minh, xanh và bền vững hơn. Ngược lại, việc thiếu hạ tầng cho xe đạp sẽ phần nào ngăn cản người dân sử dụng thường xuyên loại phương tiện này, cũng như khiến dịch vụ xe đạp công cộng khó phát triển.

Thêm vào đó, trong điều kiện hạ tầng chật chội, quá tải, việc các đô thị đã nhận ra tầm quan trọng và đầu tư thí điểm làn riêng cho xe đạp là hướng đi đúng đắn và thể hiện quyết tâm rất cao trong công tác đảm bảo an toàn giao thông, khuyến khích giao thông xanh để xây dựng đô thị văn minh, phát triển bền vững.

Tại hội nghị Tổng kết công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông năm 2025 mới đây, đại diện Cục Cảnh sát giao thông cũng nhấn mạnh đề xuất coi xe máy, xe đạp, người đi bộ là đối tượng yếu thế khi tham gia giao thông. Nếu không làm được các làn đường dành riêng thì khó có thể giảm được tai nạn giao thông một cách bền vững.

Vì thế, từ những mô hình thí điểm ban đầu đã triển khai, các đô thị lớn cần có mục tiêu quy hoạch dài hơi, đặt tiêu chí làn dành riêng cho xe đạp là một quy chuẩn của đô thị hiện đại, trong đó phải có được một mạng lưới đường giao thông dành cho xe đạp an toàn và thuận tiện, chứ nếu chỉ dừng lại ở một tuyến đường thí điểm thì khó lòng thuyết phục được người dân tham gia mô hình giao thông xanh.

Hà Nội, TP.HCM có thể sớm nghiên cứu, tổ chức làn xe đạp trên vỉa hè đủ rộng, nơi hạ tầng được quy hoạch đồng bộ, mặt cắt đường rộng, mật độ xe cơ giới chưa quá cao, đồng thời xây dựng các tuyến kết nối rõ ràng từ khu dân cư đến trung tâm, trường học, trạm metro.

Giống như xe buýt, tàu điện, xe đạp cũng phải kết nối các điểm đỗ xe với nhà chờ để người dân thuận tiện khi di chuyển. Nếu được tổ chức tốt, xe đạp sẽ trở thành phương tiện trung chuyển và kết nối phù hợp nhất.

Làn ưu tiên phải bảo đảm bố trí phù hợp tình hình thực tế giao thông, và kết nối hệ thống giao thông công cộng hiệu quả nhất

Việc xây dựng làn đường riêng cho xe đạp hoặc làn ưu tiên cho xe đạp cần được kết hợp với việc giải quyết tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. Cần khảo sát nhu cầu thực tế trước khi nhân rộng làn ưu tiên cho xe đạp.

Các tiêu chí lựa chọn tuyến phải dựa trên mật độ dân cư, kết nối giao thông công cộng, khoảng cách đến trường học, bệnh viện, công viên hoặc trung tâm thương mại. Làn ưu tiên phải bảo đảm bố trí phù hợp tình hình thực tế giao thông, và kết nối hệ thống giao thông công cộng hiệu quả nhất.

Triển khai làn riêng cho xe đạp sẽ khả thi hơn nếu Hà Nội, TP.HCM áp dụng đồng bộ các giải pháp về hạn chế, giảm dần xe máy ở nội đô, qua đó giải phóng không gian đường phố, tạo điều kiện bố trí làn xe đạp an toàn mà không làm tăng ùn tắc.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng, công tác quản lý và tổ chức giao thông đóng vai trò then chốt. Việc thí điểm không thể “làm một lần rồi để đó”, mà cần được theo dõi, đánh giá, điều chỉnh thường xuyên để đảm bảo hiệu quả.

Cơ quan chức năng cần sớm rà soát lại hiệu quả sử dụng làn xe đạp theo từng khung giờ, từng đoạn tuyến, từ đó có phương án linh hoạt như điều chỉnh tổ chức làn, bổ sung biển báo hoặc áp dụng mô hình dùng chung có kiểm soát trong những thời điểm nhất định.

Có thể nói, làn đường riêng cho xe đạp là một ý tưởng đúng hướng, phù hợp với xu thế phát triển bền vững. Tuy nhiên, để ý tưởng này thật sự đi vào cuộc sống, các đô thị cần có cách tiếp cận tổng thể, kết hợp hài hòa giữa quy hoạch hạ tầng, tổ chức giao thông, quản lý đô thị và xây dựng văn hóa giao thông.

Chỉ khi những yếu tố đó được triển khai đồng bộ, làn xe đạp mới không còn là vấn đề gây tranh cãi mà trở thành một phần trong bức tranh giao thông đô thị hiện đại, góp phần tạo nên một Thành phố văn minh, bền vững và đáng sống hơn.

Nguyễn Yên/VOV-Giao thông