'Không một mình 2026': Kết nối an toàn, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Nhận diện về kết nối không an toàn

Ngày 9-10, tại Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội), chiến dịch “Không một mình 2026” chính thức được khởi động với thông điệp “Kết nối không tổn thương”, hướng tới phòng, chống xâm hại trẻ em và thanh thiếu niên trên không gian mạng. Chiến dịch “Không một mình” do Liên minh Niềm Tin Số (DTA) khởi xướng, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng sự tham gia của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Cơ quan Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC), Cục An ninh mạng, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đồng hành.

Đại tá. Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05, Bộ Công an) phát biểu khai mạc chiến dịch. Ảnh: PV

Bước sang năm thứ hai, chiến dịch chuyển trọng tâm từ việc nhắc nhở trẻ em tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp nguy cơ sang chủ động xây dựng những kết nối an toàn ngay từ đầu. Đây là yêu cầu cần thiết khi không gian mạng ngày càng gắn bó với đời sống của trẻ em và thanh thiếu niên, từ học tập, giải trí đến giao tiếp, kết bạn và chia sẻ cảm xúc.

Phát biểu tại lễ khởi động, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an nhấn mạnh sự cần thiết phải tạo dựng môi trường để trẻ em được kết nối an toàn.

Theo Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, không gian mạng mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn những nguy cơ mà trẻ em khó nhận biết, nhất là khi các hành vi tiếp cận, dụ dỗ hoặc xâm hại có thể bắt đầu từ những tin nhắn, tương tác tưởng như bình thường. Chính vì vậy, người lớn không thể để trẻ em đơn độc trước những nguy cơ trên môi trường số. Bên cạnh việc trang bị kiến thức để các em tự bảo vệ mình, cha mẹ, thầy cô và cộng đồng cần biết cách lắng nghe, đồng hành, nhận diện sớm dấu hiệu bất thường và hỗ trợ kịp thời.

Cùng quan điểm, bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam cho rằng, trẻ em và thanh thiếu niên đang có nhiều cơ hội học tập, sáng tạo, kết nối nhờ công nghệ số, nhưng cũng phải đối mặt với những rủi ro như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, nội dung độc hại, xâm phạm quyền riêng tư, bóc lột và xâm hại tình dục trên mạng. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo vệ trẻ em.

Bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam phát biểu tại lễ khởi động. Ảnh: PV

Theo bà Silvia Danailov, cần ưu tiên trang bị cho trẻ em kiến thức, kỹ năng nhận diện rủi ro và khả năng tìm kiếm sự hỗ trợ; tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật, nhà trường, gia đình, tổ chức xã hội và doanh nghiệp công nghệ; đồng thời bảo đảm an toàn trực tuyến không trở thành rào cản đối với cơ hội tiếp cận thông tin, học tập và phát triển của trẻ.

Thực tế cho thấy, nhận diện đúng hành vi xâm hại là một trong những điều kiện quan trọng để ngăn ngừa và xử lý nguy cơ. Thượng tá Nguyễn Tiến Cường, Trưởng phòng An ninh mạng, Cục An Ninh mạng, Tổng Thư ký liên minh Niềm tin số cho biết, xâm hại trực tuyến có thể diễn ra âm thầm, dưới hình thức những tương tác quen thuộc, khiến người bị tác động không nhận ra mình đang gặp nguy hiểm. Khi hành vi không được nhận diện và báo cáo, việc can thiệp, hỗ trợ cũng khó được thực hiện kịp thời. Điều nguy hiểm là hành vi xâm hại diễn ra âm thầm, nhưng để lại tác động lâu dài.

Nói về Thông điệp chiến dịch Không Một Mình năm 2026, Thượng tá Nguyễn Tiến Cường nhấn mạnh: Không gian mạng là không gian chung, nên chúng ta cần có trách nhiệm với phần còn lại của thế giới. 1 tương tác, 1 lượt share, 1 lượt like có thể để lại tổn thương cho người khác. Đôi khi chúng ta không biết đó là hành vi xâm hại. Khi nói về vấn đề xâm hại, chúng ta thường nói đến khía cạnh bảo vệ nạn nhân. Nhưng đã bỏ quên yếu tố kết nối có trách nhiệm với không gian chung của nhân loại, không làm tổn thương người khác.

Xây dựng mạng lưới hỗ trợ từ gia đình, nhà trường và cộng đồng

Để thông điệp đi vào đời sống, “Không một mình 2026” triển khai nhiều hoạt động giáo dục, truyền thông và tương tác dành cho học sinh, trong đó chương trình Đại sứ An toàn số học đường. Chương trình được tổ chức sẽ tạo cơ hội để học sinh chủ động lan tỏa kiến thức, kỹ năng và cách ứng xử có trách nhiệm trên mạng. Bên cạnh đó, chiến dịch cũng hướng tới mỗi ngôi trường sẽ có một đại sứ học đường, nơi các em có thể nói lên tiếng nói của chính mình và cùng với nỗ lực của thầy cô, cha mẹ để xây dựng không gian số an toàn hơn.

Chia sẻ về chương trình, Đại sứ An toàn số học đường Trường Phổ thông song ngữ liên cấp Wellspring, em Nguyễn Phạm Hiền Minh cho rằng, trong nhiều tình huống, bạn bè đồng trang lứa có thể là những người đầu tiên nhận ra sự thay đổi trong tâm trạng, hành vi của một học sinh. Một câu hỏi thăm, sự lắng nghe không phán xét hay lời động viên đúng lúc có thể giúp người đang gặp khó khăn mạnh dạn tìm đến cha mẹ, thầy cô và những người có trách nhiệm.

Các học sinh tham gia hoạt động triển lãm phòng chống xâm hại trên không gian mạng tại chiến dịch. Ảnh: PV

Theo Hiền Minh, trở thành đại sứ an toàn số không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn. Học sinh có thể thực hiện bằng cách lên tiếng khi chứng kiến bạn bị bắt nạt, chủ động lắng nghe và chia sẻ, không tiếp tay lan truyền nội dung gây tổn thương. Tuy nhiên, sự hỗ trợ giữa các bạn không thay thế trách nhiệm của người lớn và các cơ quan chức năng trong việc xử lý những tình huống nhạy cảm, phức tạp.

Cùng với hoạt động tại trường học, chiến dịch “Không một mình 2026” tiếp tục phát triển các hình thức truyền thông gần gũi như tọa đàm, hội thảo chuyên đề, hoạt động trải nghiệm và cẩm nang “Không Một Mình 2026”. Cẩm nang được thiết kế theo hướng mỗi trang có một thông điệp, bài học ngắn và hành động cụ thể, giúp học sinh dễ tiếp cận, nhận diện nguy cơ và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Chiến dịch cũng hướng tới xây dựng mạng lưới chuyên gia an toàn số học đường có kết nối với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng. Theo kế hoạch được đại diện chiến dịch chia sẻ tại sự kiện, các hoạt động đào tạo sẽ được triển khai cùng UNICEF và mở rộng tới các địa phương, hướng tới mục tiêu mỗi trường có ít nhất một giáo viên được đào tạo và kết nối với lực lượng chuyên trách.

Một hoạt động khác trong chiến dịch là phong trào “5 phút cùng em” nhằm kêu gọi nghệ sĩ, người có ảnh hưởng và cộng đồng dành thời gian chia sẻ kiến thức, nhắc nhở trẻ em về an toàn trực tuyến. Chiến dịch dự kiến tiếp tục tổ chức ngày hội an toàn trực tuyến với các hoạt động trải nghiệm, tương tác và chương trình dành cho học sinh, đồng thời lan tỏa thông điệp qua các sản phẩm truyền thông, mạng xã hội và những hình thức phù hợp với giới trẻ.

Bài hát chủ đề "Lướt chạm" do nhạc sĩ Bùi Công Nam sáng tác. Clip: BTC

Một điểm nhấn tại lễ khởi động chiến dịch “Không một mình 2026”, Ban Tổ chức đã giới thiệu các đại sứ an toàn số gồm rapper Đen, nghệ sĩ Bùi Công Nam, ca sĩ MONO, ca sĩ Phương Mỹ Chi, Hoa hậu Bảo Ngọc và MC Khánh Vy. Ca khúc chủ đề “Lướt chạm” do nhạc sĩ Bùi Công Nam sáng tác cũng được giới thiệu, góp phần truyền tải thông điệp về sự tôn trọng, tỉnh táo và trách nhiệm trong mỗi tương tác trên mạng. Ca khúc được kỳ vọng trở thành một trong những cách để thông điệp “Kết nối không tổn thương” được lan tỏa tự nhiên trong cộng đồng trẻ, qua âm nhạc, mạng xã hội và những hoạt động hưởng ứng Chiến dịch.