Không mua nhà, người trẻ TP.HCM để tiền vào đâu?

Không mua nhàngười trẻ TP.HCMđể tiền vào đâu?

Không đặt ra mục tiêu mua nhà vì lo ngại biến động, nhiều người trẻ giữ tiền linh hoạt, gửi tiết kiệm, chứng chỉ quỹ, tích cóp hưu trí hoặc cất giữ vàng.

Tiết kiệmChứng chỉ quỹHưu tríVàng

Tốt nghiệp đại học vào năm 2022, Bảo Ngọc (26 tuổi, phường Tân Định, TP.HCM) vốn quen thuộc với hình thức làm việc từ xa sau đại dịch Covid-19, từ đó phát triển sự nghiệp của một freelancer (người lao động tự do) trong lĩnh vực truyền thông.

Sau nhiều năm làm việc tự do, cô ngày càng hiểu tầm quan trọng của việc quản lý tài chính cá nhân. Ngọc sớm xây dựng quỹ tiết kiệm nhằm đảm bảo an toàn tài chính cho bản thân trên thị trường lao động biến động. Ngoài ra, nhân sự tự do này cũng mong muốn nhìn thấy thu nhập gia tăng theo thời gian thông qua các kênh đầu tư.

Với thu nhập trung bình 30 triệu đồng/tháng, cô chỉ chi tiêu khoảng một nửa. Với phần còn lại, Bảo Ngọc đóng 3,3 triệu đồng cho BHXH tự nguyện, dành 3 triệu đồng cho quỹ hưu trí cá nhân, gửi 4 triệu đồng vào tài khoản tiết kiệm theo kỳ hạn và 5 triệu đồng cho chứng chỉ quỹ. Freelancer 26 tuổi cho rằng phương pháp phân bổ này đem lại cho cô sự tự do về mặt tài chính, dễ dàng linh hoạt dòng tiền.

“Tôi làm công việc tự do, nhận thấy rõ ràng sự biến động của thị trường, cần sẵn sàng tiền mặt để ứng phó với mọi hoàn cảnh. Freelancer như tôi cần chuẩn bị cho nhiều thay đổi trong tương lai”, Ngọc chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Dù từng nghĩ đến việc sở hữu nhà ở, cô không đề cao mục tiêu này ở thời điểm hiện tại, phần vì giá thành bất động sản tương đối cao, phần vì căn nhà có khả năng “khóa” một khoản tiền lớn trong bối cảnh biến động. Bảo Ngọc cũng không có ý định gắn bó với một thành phố lâu dài, luôn đón nhận cơ hội sinh sống và làm việc tại những vùng đất mới trong tương lai.

Thay vì đặt toàn bộ kỳ vọng vào một căn nhà, nhiều người trẻ hiện nay chia nhỏ tài sản vào các khoản tiết kiệm, hưu trí và danh mục đầu tư có thể điều chỉnh theo từng giai đoạn cuộc sống. Sự linh hoạt này phần nào phản ánh một hành trình xây dựng tài sản mới.

Tại Việt Nam, bất động sản vẫn là một kênh tích lũy quan trọng, nhưng vai trò của nó có phần thay đổi. Khảo sát Manulife Asia Care 2025, thực hiện với hơn 9.000 người từ 25 tuổi trở lên tại 9 thị trường châu Á, bao gồm Việt Nam, cho thấy tỷ lệ người xem bất động sản là một trong 2 ưu tiên hàng đầu cho kế hoạch hưu trí giảm còn 42%, từ mức 76% ở những người từng có quan điểm này.

Chưa mua nhà

Ở tuổi 33, Hải Minh (phường Xuân Hòa, TP.HCM), nhân viên một công ty công nghệ, vài lần tính chuyện mua căn hộ nhưng cuối cùng quyết định tiếp tục thuê nhà và đưa tiền sang các kênh đầu tư khác.

Hải Minh không muốn gánh khoản nợ lớn khi mua nhà, cho rằng mục tiêu này xa tầm với ở thời điểm hiện tại.

Lý do chính là giá nhà vượt khả năng tài chính của anh. Với một căn hộ khoảng 4 tỷ đồng, Minh phải chuẩn bị khoảng 1-1,5 tỷ đồng ban đầu. Phần còn lại khoảng 2,5-3 tỷ đồng sẽ phải vay ngân hàng.

“Ban đầu, tôi nghĩ có sẵn khoảng 1 tỷ đồng thì có thể mua nhà. Song, sau khi ngồi tính cả tiền gốc, lãi và các khoản chi phí phát sinh, tôi thấy nguy cơ tự đặt bản thân vào một khoản nợ lớn”

Hải Minh

Thu nhập của Minh khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng. Sau khi trừ 7 triệu đồng tiền thuê căn hộ, sinh hoạt phí và các khoản cố định, anh có thể dành khoảng 10-15 triệu đồng để tích lũy. Với khoản vay khoảng 3 tỷ đồng trong 20 năm, số tiền phải trả hàng tháng trong giai đoạn đầu có thể lên khoảng 20-25 triệu đồng, tùy lãi suất. Khoản này chiếm phần lớn thu nhập của Minh, chưa tính trường hợp lãi suất điều chỉnh hoặc thu nhập giảm.

Minh từng thử kéo dài thời gian vay để giảm số tiền phải trả mỗi tháng. Tuy nhiên, cách này đồng nghĩa với thời gian trả nợ lâu hơn và tổng chi phí lãi vay tăng. Anh cũng không muốn dùng gần như toàn bộ khoản tiết kiệm để trả trước rồi không còn khoản dự phòng cho những tình huống phát sinh.

Tương tự, Phương Lan (32 tuổi, phường Cầu Giấy, Hà Nội) cũng chưa có kế hoạch mua nhà trong vài năm tới dù đã tích lũy khoảng 800 triệu đồng. Với Lan, ưu tiên của cô là giữ tiền mặt dự phòng, thay vì dồn một khoản lớn vào nhà ở, từ đó đối mặt với nguy cơ mất an toàn tài chính.

Sau khi tham khảo những căn hộ có giá khoảng 3-3,5 tỷ đồng tại các khu vực ngoại thành có trục đường thuận tiện cho việc đi làm, cô nhận thấy phải dồn toàn bộ số tiền đã tích lũy cho 30% trả trước. Như vậy, Phương Lan vừa mất đi một khoản tiền linh động cho các tình huống bất trắc, vừa không còn khả năng gia tăng tài sản thông qua các kênh đầu tư.

Ngoài ra, cô cũng phải gánh nợ lớn. Với một phần thu nhập phụ thuộc vào hiệu quả kinh doanh, Lan không muốn đưa ra quyết định tài chính liều lĩnh, cần tính đến những rủi ro công việc trong tương lai.

“Tôi chứng kiến nhiều bạn bè dồn hết tiền tiết kiệm vào nhà ở, rồi phải vay lãi để chi trả cho các khoản phát sinh trong cuộc sống, nên không muốn rơi vào tình huống này”, cô nói.

Đối với Phương Lan, phương pháp xây dựng tài sản của cô đối lập hoàn toàn với bố mẹ - những người dành phần lớn số tiền tích cóp để mua nhà. Họ coi đây là mục tiêu quan trọng hàng đầu, cần đặt lên trên các hoạt động đầu tư khác. Dù khác biệt về quan điểm tài chính, bố mẹ vẫn hiểu rằng bối cảnh hiện nay thay đổi nhiều, đòi hỏi Lan phải thích nghi.

Tích lũy và đầu tư

Theo Nghiên cứu tâm lý người tiêu dùng ASEAN (2024) do ngân hàng UOB thực hiện ​trên 1.000 người Việt Nam trong số 5.000 đáp viên tại Đông Nam Á, 32% thu nhập được người Việt dành cho tiết kiệm, trong khi 36% dành cho đầu tư.

Gần 50% người Việt tiết kiệm ít nhất 20% thu nhập mỗi tháng. 91% có quỹ dự phòng, trong đó 58% có khoản tiết kiệm đủ trang trải 3-6 tháng chi phí. Đáng chú ý, Gen Z tiết kiệm nhiều hơn các nhóm tuổi còn lại.

32%

thu nhập được người Việt dành cho tiết kiệm

36%

dành cho đầu tư

91%

có quỹ dự phòng

63% người Việt đầu tư trên 10% thu nhập hàng năm, cao hơn mức trung bình ASEAN là 53%. 73% có hiểu biết về số tiền cần thiết cho một cuộc sống hưu trí thoải mái và 93% đã bắt đầu tiết kiệm cho hưu trí.

Phương Lan giữ tiền linh hoạt, gửi tiết kiệm và đầu tư chứng khoán thay vì dồn toàn bộ số tiền tích cóp vào nhà ở.

Số liệu từ Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam cũng cho biết số lượng tài khoản chứng khoán trong nước đạt 10,5 triệu tính đến cuối tháng 7/2025. Nhà đầu tư cá nhân chiếm 99,8%. Gen Z nổi lên như một lực lượng đầu tư đáng kể, đóng góp vào lượng tài khoản mới.

Với Phương Lan, cô giữ khoảng 250 triệu đồng trong tài khoản tiết kiệm làm quỹ dự phòng. Khoảng 300 triệu đồng được dành cho danh mục chứng khoán, chủ yếu là cổ phiếu của các doanh nghiệp lớn và có kết quả kinh doanh ổn định.

Nhân sự 32 tuổi chia số tiền này thành nhiều đợt để giải ngân, thay vì mua toàn bộ trong một lần. Khoảng 150 triệu đồng tiếp tục được gửi tiết kiệm kỳ hạn ngắn, còn khoảng 100 triệu đồng dành để mua vàng.

Phương Lan

800triệu đồng

Quỹ dự phòng 250triệu đồng

Danh mục chứng khoán 300triệu đồng

Tiết kiệm kỳ hạn ngắn 150triệu đồng

Vàng 100triệu đồng

Mỗi tháng, Lan dành khoảng 15 triệu đồng từ thu nhập để đầu tư chứng khoán. Cô chia khoản tiền này cho khoảng 4-5 mã cổ phiếu thuộc các nhóm ngành khác nhau, ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh ổn định và dự định nắm giữ trong vài năm. Những tháng thị trường giảm mạnh, Lan có thể tăng khoản tiền giải ngân từ phần tiết kiệm thay vì cố định một mức mua.

“Tôi chấp nhận việc giá cổ phiếu có thể tăng giảm trong ngắn hạn. Đổi lại, tôi có thể chủ động mua, bán hoặc điều chỉnh danh mục khi cần. Với khoản tiền chưa đủ để mua nhà, tôi thấy phương pháp này phù hợp với kế hoạch tài chính cá nhân”, Lan nói.

Trong khi đó, Hải Minh phân bổ khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng cho 3 mục tiêu. Khoảng 8 triệu đồng được dùng để mua vàng theo từng đợt. Ngoài ra, anh dành 5 triệu đồng cho chứng chỉ quỹ, chủ yếu là các quỹ cổ phiếu và quỹ trái phiếu, theo hình thức đầu tư định kỳ. Khoảng 2 triệu đồng còn lại được tiết kiệm để bổ sung quỹ dự phòng.

Hải Minh

15triệu đồng mỗi tháng

Vàng 8triệu đồng

Chứng chỉ quỹ 5triệu đồng

Quỹ dự phòng 2triệu đồng

Minh cho biết chọn cách chia nhỏ khoản tiền thay vì tập trung toàn bộ vào một tài sản cố định. Với vàng, anh xác định đây là khoản tích lũy dài hạn và không đặt mục tiêu mua bán thường xuyên. Phần tiền đưa vào chứng chỉ quỹ được dành cho kế hoạch từ 5 năm trở lên, trong khi tiền gửi tiết kiệm giúp anh duy trì một khoản có thể sử dụng khi cần.

“Tôi vẫn muốn có nhà, nhưng hiện tại chưa muốn biến toàn bộ tiền tiết kiệm thành khoản trả trước rồi dành phần lớn thu nhập mỗi tháng để trả nợ. Tôi cần thêm thời gian để tăng tài sản trước khi quyết định vay”

Hải Minh

Nên đầu tư tiền vào đâu?

Trong hơn 200 năm qua, mặc dù trải qua nhiều thăng trầm, thị trường chứng khoán vẫn là nơi tốt nhất để các nhà đầu tư dài hạn xây dựng sự sung túc. Nhưng để thành công trong mảng này, cần hiểu rõ các quy luật của thị trường, hiểu các mùa hoạt động của nó. Câu hỏi lớn nhất về tài chính trong tâm trí tất cả chúng ta ngày nay là gì? Theo kinh nghiệm của tác giả Anthony Robbins trong cuốn Đầu tư thông minh, chúng ta đều đang tìm kiếm câu trả lời cho cùng một vấn đề: “Tôi nên đặt tiền của mình vào đâu?”.