Hà Nội lập Tổ liên ngành: Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và tham gia thị trường các-bon

Đồng bộ các giải pháp từ quy hoạch đô thị, công nghiệp đến tài chính

Theo Quyết định trên, Tổ công tác sẽ hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếp của UBND TP Hà Nội nhằm giải quyết các vấn đề liên ngành. Về cơ cấu tổ chức, Tổ công tác có sự tham gia của lãnh đạo 6 Sở, trong đó ông Nguyễn Minh Tấn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố - được giao làm Tổ trưởng.

Tổ công tác có 5 Tổ phó là các Phó Giám đốc của các Sở: ông Nguyễn Đình Thắng - Phó Giám đốc Sở Công Thương), ông Trương Hải Long - Phó Giám đốc Sở Xây dựng), ông Vũ Trung Thành - Phó Giám đốc Sở Tài chính), ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ và ông Trần Văn Chung - Phó Giám đốc Sở Y tế.

Ảnh minh họa.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò là cơ quan thường trực của Tổ công tác. Cơ quan này chịu trách nhiệm tổng hợp báo cáo và trên cơ sở thống nhất có thể quyết định thành lập các nhóm chuyên đề, mời chuyên gia, nhà khoa học tham gia tư vấn.

Tổ công tác liên ngành có nhiệm vụ hướng dẫn, phối hợp, đôn đốc việc triển khai thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về kiểm kê khí nhà kính, giảm phát thải khí nhà kính và tham gia thị trường các-bon trên địa bàn thành phố Hà Nội; rà soát, đánh giá kết quả thực hiện, tổng hợp và báo cáo UBND Thành phố về các cơ chế, chính sách và giải pháp giảm phát thải khí nhà kính nhằm chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và tham gia thị trường các-bon.

Bên cạnh các nhiệm vụ chung, Quyết định 4959/QĐ-UBND phân công trách nhiệm rất cụ thể và bao quát cho từng Sở, ngành nhằm kiểm soát phát thải và thúc đẩy sự hình thành thị trường các-bon.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ hướng dẫn triển khai các quy định thực hiện Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050. Sở cũng có nhiệm vụ nghiên cứu đề xuất danh mục dự án tiềm năng tạo tín chỉ các-bon trong các lĩnh vực như xử lý chất thải, nông nghiệp phát thải thấp, lâm nghiệp, và kinh tế nông nghiệp tuần hoàn.

Đối với lĩnh vực công thương, Sở Công Thương chịu trách nhiệm rà soát các cơ sở công nghiệp, năng lượng thuộc diện kiểm kê, phân bổ hạn ngạch và tham gia thí điểm thị trường các-bon. Cơ quan này sẽ hướng dẫn doanh nghiệp các giải pháp như tiết kiệm năng lượng, dùng điện mặt trời mái nhà, thu hồi nhiệt thải và đổi mới công nghệ. Đặc biệt, Sở sẽ phối hợp đánh giá tác động của giá các-bon tới giá thành sản xuất, khả năng cạnh tranh và nguy cơ rò rỉ các-bon của doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực xây dựng và giao thông, Sở Xây dựng sẽ nghiên cứu và hướng dẫn các tiêu chí về công trình xanh, công trình phát thải thấp và sử dụng vật liệu các-bon thấp. Trong lĩnh vực giao thông đô thị, Sở tập trung xây dựng phương pháp lượng hóa giảm phát thải từ việc chuyển đổi sang xe buýt, taxi điện, phát triển đường sắt đô thị và quản lý giao thông thông minh.

Về cơ chế tài chính, Sở Tài chính được giao nghiên cứu hướng dẫn quản lý tài chính đối với hạn ngạch và nguồn thu từ chuyển nhượng tín chỉ. Đáng chú ý, Sở sẽ xác định nguyên tắc phân chia doanh thu lợi ích từ bán tín chỉ các-bon trong trường hợp tín chỉ phát sinh từ tài sản công, đất công, mặt nước hoặc hạ tầng do doanh nghiệp nhà nước quản lý.

Đối với lĩnh vực khoa học công nghệ và y tế, để chuẩn bị hạ tầng vận hành, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì triển khai hạ tầng số, đảm bảo sẵn sàng kết nối tham gia thị trường các-bon theo hướng dẫn của trung ương. Đồng thời, Sở Y tế sẽ chủ trì đánh giá tác động của khí nhà kính đến sức khỏe cộng đồng, xây dựng kế hoạch giảm phát thải ngành y tế tập trung vào công trình y tế xanh, quản lý môi chất lạnh và giảm phát thải từ chất thải y tế.

Việc thành lập Tổ công tác liên ngành với sự tham gia đồng bộ của các khối cơ quan quản lý thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển dịch nền kinh tế theo hướng xanh, bền vững, tạo đà để Thủ đô sẵn sàng tham gia sâu rộng vào thị trường giao dịch các-bon nội địa và quốc tế trong thời gian tới.

Cụ thể hóa Kết luận 75-KL/TW và Quyết định 232/QĐ-TTg

Việc UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định 4959/QĐ-UBND căn cứ vào “Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới” và “Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam”. Quyết định 4959/QĐ-UBND có thể được xem là bước đi nhằm cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược từ Kết luận số 75-KL/TW và hiện thực hóa lộ trình phát triển thị trường các-bon tại Quyết định số 232/QĐ-TTg.

Kết luận 75-KL/TW ghi nhận một trong những kết quả đạt được sau 13 năm thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW là Việt Nam đã hình thành thị trường tín chỉ các-bon. Tuy nhiên, công tác kiểm kê, giảm phát thải khí nhà kính hiện nay vẫn chưa được triển khai thống nhất và đồng bộ.

Từ đó, Kết luận số 75-KL/TW đề ra mục tiêu đến năm 2030 các nguồn thải lớn được kiểm soát chặt chẽ, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, các-bon thấp gắn với đổi mới mô hình và nâng cao chất lượng tăng trưởng, bảo đảm an ninh môi trường và sự phát triển bền vững đất nước. Tầm nhìn đến năm 2045, phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, các-bon thấp trở thành phương thức phát triển quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Kết luận số 75-KL/TW yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc phát thải khí nhà kính ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư dự án, xuyên suốt vòng đời sản phẩm và cả trong hoạt động tiêu dùng của xã hội.  Cần hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định việc giảm phát thải khí nhà kính sao cho phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Đối với việc quản lý và phát triển thị trường các-bon, Nhà nước sẽ quản lý chặt chẽ các hoạt động trao đổi tín chỉ các-bon; từng bước xây dựng bộ tiêu chuẩn tín chỉ các-bon trong nước tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế. Việt Nam sẽ chủ động tham gia vào các cơ chế hợp tác quốc tế về tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường các-bon cũng như thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

Những mục tiêu, yêu cầu trên cho thấy, Quyết định số 4959/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội đã phản ánh chính xác tinh thần của Kết luận số 75-KL/TW khi triển khai Tổ công tác liên ngành để thực hiện việc kiểm kê khí nhà kính một cách bài bản. Việc đôn đốc kiểm kê chính là bước lượng hóa dữ liệu nguồn thải, giúp thành phố chuyển từ việc đánh giá các hoạt động chung chung sang quản lý chất lượng môi trường bằng các số liệu thực tế, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu hoạch định kinh tế tuần hoàn và đô thị xanh.

Trước đó, ngày 24/01/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành “Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam”. Theo đó, Việt Nam sẽ vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon trong nước từ tháng 6/2025 đến hết năm 2028, với hai mặt hàng cơ bản là hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon. Yêu cầu bắt buộc để vận hành cơ chế này là các cơ sở phát thải lớn thuộc danh mục quy định phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, từ đó làm căn cứ để Chính phủ phân bổ hạn ngạch phát thải.

Do đó, việc Hà Nội thành lập Tổ công tác liên ngành đôn đốc kiểm kê khí nhà kính là việc làm thiết yếu nhằm kiểm kê một cách minh bạch và chính xác các dữ liệu từ những cơ sở phát thải, từ đó có căn cứ để xác định và phân bổ hạn ngạch.