Không phải Indonesia hay Nga, đây mới là quốc gia có nhiều núi lửa nhất

Dù không nằm trong suy đoán của nhiều người, Mỹ lại sở hữu số lượng núi lửa áp đảo toàn cầu nhờ những đặc điểm địa lý vô cùng đặc biệt.

1 giờ trước Gốc

Khi được hỏi quốc gia nào sở hữu nhiều núi lửa nhất thế giới? Nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Indonesia, nơi nổi tiếng với những đợt phun trào liên tục, hoặc Nga với diện tích lãnh thổ khổng lồ. Cả hai câu trả lời đó đều rất gần, nhưng vẫn chưa đúng.

Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu của Viện Smithsonian, Mỹ mới là quốc gia dẫn đầu thế giới về số lượng núi lửa. Trong 12.000 năm qua, nước này có tới 165 núi lửa từng hoạt động. Mỹ bỏ xa quốc gia xếp thứ hai là Nhật Bản tới gần 50 núi lửa, theo sau mới đến Nga và Indonesia.

Thống kê này có thể gây bất ngờ. Dù ai cũng biết Mỹ có núi lửa, điển hình như siêu núi lửa nằm dưới công viên Yellowstone, nước này hiếm khi gợi liên tưởng đến những hiểm họa phun trào thường chực chờ như các quốc gia khác.

Điển hình như Indonesia, dù đứng thứ tư với 101 núi lửa, đây lại là quốc gia có núi lửa hoạt động mạnh nhất hành tinh và là nơi hàng triệu người dân sống ngay sát các miệng núi lửa. Tuy nhiên, khi nhìn vào bản đồ địa lý của Mỹ, con số kỷ lục này lại trở nên vô cùng hợp lý.

Phần lớn núi lửa của Mỹ tập trung tại bang Alaska. Số còn lại nằm rải rác dọc theo bờ tây, kéo dài từ bang Washington xuống Bắc California, và quần đảo Hawaii. Các núi lửa ở Alaska và bờ tây nằm trên "Vành đai lửa". Đây là dải đất hình móng ngựa dài 40.250 km quanh Thái Bình Dương, nơi diễn ra các hoạt động địa chất và địa chấn mạnh nhất Trái Đất.

Sự xuất hiện dày đặc của núi lửa tại đây bắt nguồn từ thuyết mảng kiến tạo. Vành đai lửa là nơi nhiều mảng kiến tạo chạm trán mảng Thái Bình Dương khổng lồ. Khi các mảng va bọc vào nhau, mảng nặng hơn sẽ chìm xuống dưới mảng nhẹ hơn theo quá trình hút chìm. Trong quá trình này, mảng nặng bị nóng chảy thành magma, rồi phun trào qua mảng phía trên để tạo thành núi lửa.

Đợt phun trào gần nhất dạng này tại Mỹ diễn ra vào năm 1980 tại núi St. Helens thuộc bang Washington, trở thành thảm họa núi lửa tàn phá nghiêm trọng nhất lịch sử nước này. Dù vậy, nếu xét về khối lượng vật chất phun trào, đợt bùng nổ năm 1912 của núi Katmai tại Alaska mới là lớn nhất. Với 13,5 km3 magma giải phóng ra môi trường, đây là đợt phun trào núi lửa lớn nhất thế giới trong thế kỷ 20.

Ngoài ra, Hawaii là nơi có Kilauea - một trong những núi lửa hoạt động mạnh nhất thế giới. Tuy nhiên, khác với St. Helens hay Katmai, Kilauea không nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương mà nằm trên một “điểm nóng”.