Không quân Mỹ dự kiến kéo dài thời gian hoạt động máy bay chiến đấu A-10 'Thunderbolt II' đến năm 2030

A-10 "Thunderbolt II" muôn năm!

Ở chiếc A-10 Thunderbolt II, biệt danh là Warthog (Lợn lòi), mọi thứ đều mang dấu ấn thời kỳ trước. Thiết kế, tên gọi và thậm chí cả nhà sản xuất Fairchild - một nhà sản xuất máy bay đã ngừng hoạt động, đều gợi cho nhiều người nhớ về những năm 1960.

Máy bay A-10 Thunderbolt II của Không quân Mỹ năm 2016. Ảnh: Sư đoàn Không quân Chiến đấu số 52 thuộc Không quân Mỹ

Kịch bản này đã lặp đi lặp lại trong hai thập kỷ qua: Không quân Mỹ tuyên bố loại biên các máy bay hỗ trợ cận chiến đã lỗi thời nhưng Quốc hội phản đối và chiếc máy bay A-10 Thunderbolt II vẫn được giữ nguyên trong biên chế.

Vào tháng 4-2026, trước sự ngạc nhiên của mọi người, Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink chính thức tuyên bố gia hạn thêm một lần nữa: A-10 sẽ tiếp tục phục vụ ít nhất đến năm 2030. Theo ông Troy Mein, quyết định này "bảo toàn hỏa lực trong khi ngành Công nghiệp quốc phòng nỗ lực tăng cường sản xuất máy bay chiến đấu". Còn Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth chỉ bình luận ngắn gọn: "A-10 muôn năm!".

Ưu thế vượt trội

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Không quân Mỹ đã đẩy nhanh quá trình loại biên: 1/4 phi đội đã được rút khỏi biên chế hoạt động kể từ năm 2024 để bù đắp chi phí khổng lồ của máy bay chiến đấu F-35 mới. Việc huấn luyện phi công mới lái A-10 thậm chí đã chính thức bị tạm dừng vào đầu năm 2026.

Chỉ còn 162 trong số 715 chiếc A-10 được chế tạo còn hoạt động, một con số rất nhỏ so với hơn 760 chiếc F-16 và 300 chiếc F-35 hiện nay. Nhưng thực tế trên chiến trường đã khiến các nhà hoạch định của Lầu Năm Góc phải bất ngờ…

Pháo xoay 30mm gắn trên máy bay A-10 có thể bắn 3.900 viên đạn/phút (65 viên/giây), tạo ra âm thanh rít đặc trưng, khiến các đối thủ của Mỹ ở Afghanistan, Iraq và Syria khiếp sợ. A-10 được thiết kế trong thời Chiến tranh Lạnh cho một nhiệm vụ cụ thể: Tiêu diệt các đoàn xe tăng của Liên Xô dự kiến sẽ tràn qua Tây Âu. Do đó, loại máy bay diệt tăng này bay chậm, bay thấp và rất ồn ào nhưng lại cực kỳ hiệu quả chống lại các mục tiêu trên mặt đất.

Hệ thống cung cấp đạn dược cho pháo 30mm của máy bay A-10 Thunderbold II. Ảnh: Không quân Mỹ

Điểm mạnh của A-10 nằm ở độ bền bỉ. Được thiết kế để chịu được thiệt hại trong chiến đấu, A-10 có thể quay trở về căn cứ ngay cả khi một động cơ bị hỏng, một phần đuôi bị xé toạc hoặc càng hạ cánh bị trục trặc. Khung máy bay bọc thép bảo vệ phi công khỏi hỏa lực súng bộ binh, thùng nhiên liệu tự bịt kín và các hệ thống quan trọng được trang bị dự phòng.

Máy bay F-35 Lightning II, được thiết kế để thay thế máy bay A-10 trong vai trò hỗ trợ không kích tầm gần, hoàn toàn không được thiết kế cho nhiệm vụ này. F-35A mang theo một khẩu pháo 25mm bên trong với chỉ 180 viên đạn, ít hơn nhiều so với 1.174 viên đạn 30mm của khẩu pháo trên máy bay A-10. F-35B và F-35C dành cho Thủy quân lục chiến và Hải quân Mỹ thậm chí còn không có pháo gắn bên trong. Chiếc F-16 huyền thoại, được coi là đa năng hơn, chỉ mang theo 511 viên đạn 20mm.

Ngoài trang bị vũ khí, A-10 còn có những đặc điểm khác biệt so với F-35 và F-16. A-10 có thể bay chậm và thấp, lượn lờ trên khu vực chiến đấu, liên lạc trực tiếp với quân đội đồng minh trên mặt đất và thực hiện nhiều lượt tấn công vào mục tiêu.

Sự chuyển đổi của chiến tranh kể từ xung đột ở Ukraine năm 2022 đã mang lại cho A-10 một vai trò mà ít người lường trước được. Chiếc máy bay này đã được sửa đổi để mang theo tên lửa chống máy bay không người lái (UAV). Rẻ, nhiều và có sẵn với số lượng lớn trong kho của Mỹ, những tên lửa này cho phép vô hiệu hóa các đàn UAV với chi phí thấp hơn, trong khi tên lửa không đối không sẽ có giá cao hơn hàng trăm lần.

Tuyến phòng thủ cuối cùng - Một cuộc chiến chính trị

Đằng sau sự tồn tại của A-10 là một cuộc chiến chính trị. Trong nhiều năm, Quốc hội Mỹ đã liên tục ngăn chặn những nỗ lực của Không quân nhằm loại bỏ loại máy bay này. Trong năm tài chính 2026, Không quân Mỹ chỉ được phép duy trì số lượng máy bay hoạt động ít hơn 103 chiếc, và dự luật đề xuất cho năm 2027 dự kiến sẽ giữ nguyên con số này. Các nhà lập pháp tại những tiểu bang nơi đặt các căn cứ không quân vận hành máy bay A-10 phản đối mọi nỗ lực loại bỏ nó.

Hai máy bay A-10 Thunderbolt II trong một cuộc tập trận ở Mỹ năm 2014. Ảnh: Không quân Mỹ

Tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự phục vụ của máy bay A-10. Không quân Mỹ ước tính sẽ tiết kiệm được 400 triệu USD nếu loại bỏ máy bay A-10 khỏi ngân sách năm 2026. Nhưng xét đến chi phí khổng lồ, với tổng chương trình vượt quá 400 tỷ USD, F-35 mới là chương trình vũ khí đắt nhất trong lịch sử, chưa kể đến tình trạng chậm trễ giao hàng thường xuyên. Vì thế, A-10 được xem là một giải pháp hỗ trợ mặt đất đáng tin cậy, đã được chứng minh trong thực tiễn và có chi phí mỗi giờ bay thấp hơn rất nhiều.

Giới quan sát nhận định, cho đến khi phương Tây phát triển được máy bay chiến đấu có khả năng thay thế vai trò của A-10, rất có thể A-10 sẽ tiếp tục sử dụng các khẩu pháo xoay của mình.