Không thể lãng quên những ngày gian khó

Nhớ lại những ngày đầu, cựu danh thủ, cựu huấn luyện viên Đội bóng đá Công an Hà Nội Trần Đình Đức không giấu nổi xúc động, bồi hồi.

“Ngày đó khó khăn lắm. Bóng không có, chúng tôi phải tận dụng bóng cũ để tập, dùng chiếc đũa cả nhồi vòi vào để bơm. Cả đội chỉ có 2 quả bóng, phải chia ca tập xen kẽ. Ăn uống thiếu thốn, ngủ ở bốt Hàng Đậu mùa hè thì nóng không ngủ được, phải trải chiếu cạnh nhà máy nước đón gió mát từ sông Hồng thổi vào” - cựu danh thủ Trần Đình Đức kể lại.

Cựu danh thủ Trần Đình Đức kể lại những năm đầu gian khó nhưng đầy tự hào của đội bóng đá Công an Hà Nội với đội trưởng CLB Công an Hà Nội Nguyễn Quang Hải

Sân tập thô sơ, dụng cụ thi đấu thiếu thốn

Theo lời kể của các cựu cầu thủ, thời đó dụng cụ thi đấu cơ bản như giày dép, quần áo rất thiếu thốn. Quần áo tập chỉ có một, hai bộ. Sáng tập xong thì giặt, chiều phơi khô rồi lại mặc tiếp. Còn quần áo thi đấu cũ rồi được tận dụng lại để mặc khi tập. Giày thường là giày “quả táo” hoặc giày Trung Quốc, đi vào chân đã nặng, mỗi khi ngấm nước còn nặng hơn.

Có những đôi giày do thợ Hà Nội đóng thủ công, đinh giày được làm từ những miếng da nhỏ xếp chồng lên nhau rồi đóng lại, tập lâu ngày, phần đinh mòn, cứng, đội ngược lên gan bàn chân, đau, chai, chảy máu chân là chuyện bình thường.

Với các thủ môn lại càng khó khăn hơn. Như bộ trang phục dài, mỗi năm may lắm chỉ có một bộ để mặc thi đấu. Nhưng vì mặt sân tập rất cứng nên quần phải may thêm những lớp lót. Nếu không, chỉ cần bay người bắt một quả bóng là hai bên hông có thể bị xước rách, chảy máu chân.

Găng tay chuyên dụng như bây giờ gần như không có. Chỉ những lần được đi nước ngoài tập huấn, hoặc được lên đội tuyển có điều kiện ra nước ngoài, các thủ môn mới mua được.

“Những đôi găng như thế được coi như “bảo vật”, phải cất riêng, lau chùi sạch sẽ và chỉ dùng khi thi đấu. Còn lúc tập luyện, chúng tôi dùng găng bảo hộ lao động bằng vải, rồi tự cắt những phần gai từ vỏ bóng, khâu vào lòng bàn tay để tăng độ bám khi bắt bóng” - cựu thủ môn Trần Văn Thành kể lại.

Có thời gian đội tập thường xuyên ở sân Long Biên. Sân đất ấy lại nằm gần khu dân cư, nên trước mỗi buổi tập, anh em phải tự xuống dọn dẹp, hót những bãi phân rồi mới có chỗ tập. Những sân tập như Long Biên, Quán Thánh là sân đất cứng, không cỏ, nhiều bụi. Sau mỗi buổi tập, anh em cầu thủ, đặc biệt thủ môn đều lấm lem mặt mũi, áo quần. Chỉ trong thời gian tập huấn hoặc chuẩn bị thi đấu, đội mới có điều kiện tập ở những địa điểm tốt hơn như sân 10-10, sân Hàng Đẫy.

Nhưng cũng chính trong điều kiện gian khó như vậy mà các cầu thủ ngày ấy phải rèn được kỹ thuật cá nhân rất tốt, điển hình như tiền đạo Lê Văn Đặng có kỹ thuật với bóng rất điêu luyện, tâng bóng rất giỏi.

Về ăn uống, đôi lúc cầu thủ còn phải ăn độn ngô, bo bo. So với mặt bằng chung thời đó, cầu thủ được hưởng chế độ tốt hơn một chút song vẫn còn nhiều khó khăn. Khẩu phần chỉ bao gồm một bát nhỏ với một ít bí đỏ, 1-2 miếng thịt, 1 cái bánh mì và cơm trắng. Có những lúc phải đi mua thức ăn bổ sung cho cả đội với khẩu phần mỗi người là 1 chiếc bánh bao và 1 cốc sữa.

Khái niệm dinh dưỡng dành riêng cho vận động viên khi ấy gần như chưa có. Bác sĩ đi cùng đội cũng chỉ có một người, kiến thức về dinh dưỡng, thuốc bổ còn rất hạn chế. Trước trận, cầu thủ thường được phát Polyvitamin và Vitamin B1, còn ốm đau thì thuốc men cũng rất đơn giản. So với bây giờ, hệ thống hỗ trợ chuyên môn và y học thể thao khi ấy còn rất thiếu.

Dù vậy, lãnh đạo ngành và Ban Giám đốc Công an Hà Nội luôn dành sự quan tâm, tạo điều kiện cho anh em cầu thủ đội bóng.

Đội bóng đóng quân nhiều nơi. Doanh trại số 1 Trần Nhật Duật theo lời kể của cựu thủ môn Lê Đức Tuyến, mỗi phòng ngủ chỉ có 1 cái quạt trần, nằm giường sắt không có đệm mà chỉ trải chiếu cá nhân, cầu thủ khi tắm phải múc từng gáo nước ở phòng tắm tập thể và tắm nước lạnh bất kể mùa đông giá lạnh… Còn khi đóng tại 54 Trần Hưng Đạo, cả đội sinh hoạt chung trong căn phòng rộng chỉ chừng 40-50m2.

“Song chính vì sống cùng nhau như vậy nên tình cảm anh em rất gắn bó. Có chuyện vui thì cùng chia sẻ, khi khó khăn, hoạn nạn thì giúp đỡ nhau. Từ chuyện cơm ăn, áo mặc đến những việc trong sinh hoạt hàng ngày đều có nhau - đó cũng chính là một nguồn sức mạnh tạo nên thành công của đội bóng - sự đoàn kết, sự thấu hiểu và sự chân thành giữa các cầu thủ với nhau” - cựu cầu thủ Đặng Văn Thông chia sẻ.

24h của cầu thủ Công an Hà Nội

Hình ảnh các cầu thủ Công an chiều chiều xếp hàng đi bộ ra sân Long Biên tập luyện rồi trở về ăn ở tập trung trong những căn phòng chật hẹp, thiếu thốn đủ bề tại bốt Hàng Đậu, tối đến lại mang trên mình bộ cảnh phục màu lúa chín đi tuần tra để giữ cho dân ngủ ngon, lúc rảnh rỗi thì tự khâu lại giày chuẩn bị cho buổi tập kế tiếp… khắc sâu trong tâm khảm người hâm mộ thời bấy giờ.

Sau khi đất nước hòa bình, đội bóng đóng quân tại số 54 phố Trần Hưng Đạo. Theo cựu tiền đạo Đinh Xuân Hảo, một ngày của anh em cầu thủ bắt đầu từ 6h30, dậy ăn sáng, rồi 8h đạp xe ra sân Hàng Đẫy tập thể lực với bài tập quen thuộc là chạy 8-10 vòng sân. Xe đạp thời đó thiếu thốn, có khi 2-3 cầu thủ đi chung một xe.

Tập tới gần 11h di chuyển về nhà ăn của cán bộ, chiến sĩ tại nhà ăn Công an thành phố số 82 Trần Hưng Đạo, rồi về ngủ trưa. 14h dậy, chuẩn bị dụng cụ thi đấu như bóng, giầy, quần áo tập… đạp xe trở lại sân Hàng Đẫy để tập chuyên môn, đến 17h thì về tắm giặt, ăn cơm tối.

“Sau giờ cơm, các anh lớn được cho về nhà tới 21h, còn lứa trẻ như chúng tôi thì 19h là phải có mặt tại nơi đóng quân để điểm danh, nghỉ ngơi chuẩn bị cho buổi tập ngày mai. Trước ngày thi đấu, đội được giảm tải, tập những bài nhẹ nhàng hay chơi bóng rổ để giúp cầu thủ có thể trạng và tinh thần tốt nhất” - cựu tiền đạo Đinh Xuân Hảo kể lại.

Khoảng từ năm 1980, đội bóng đá có chế độ đi máy bay mỗi khi thi đấu tại thành phố Hồ Chí Minh, còn các tỉnh miền Trung, miền Bắc thì di chuyển bằng ô tô.

Kỷ niệm đáng nhớ với thế hệ tiền đạo Đinh Xuân Hảo là đôi lần chiếc xe cũ kỹ chết máy khi đang leo đèo Hải Vân. Sau này, đội được cấp một chiếc xe tốt hơn, việc di chuyển đỡ vất vả hơn song xe không có điều hòa nên vào những ngày hè oi bức, ngồi trên xe nóng như trong lò.

Niềm vui tiền thưởng

Dù trong hoàn cảnh khó khăn song sau mỗi trận đấu, nhất là sau mỗi trận thắng, lãnh đạo đội bóng đều có hình thức thưởng động viên anh em cầu thủ.

Theo lời kể của cựu tiền vệ Trần Đình Đức, thời của ông, mỗi cầu thủ nhận 2-4 đồng tiền bồi dưỡng sau trận đấu, vừa đủ mua được 4 bao thuốc lá. Tranh thủ ngoài giờ, anh em cầu thủ lại rủ nhau xuống bến Phà Đen bốc vác để lấy tiền công, bồi dưỡng thêm.

Đến thời tiền đạo Đinh Xuân Hảo khi đất nước thống nhất, mỗi cầu thủ được bồi dưỡng 10-20 đồng sau trận.

“Trận nào thắng, Trưởng đoàn Tô Hiền lại cao hứng tuyên bố thưởng cho anh em 25 đồng, tương đương 25 bát phở thời đó” - ông Đinh Xuân Hảo nhớ lại - “Trưởng đoàn Tô Hiền nổi tiếng có tài ngoại giao. Đội bóng đá Công an Hà Nội đi đến các tỉnh thành đều được chính quyền và nhân dân địa phương nồng nhiệt chào đón, được Công an địa phương mời cơm”.

Khoản thưởng lớn nhất với các cầu thủ Công an Hà Nội thời bao cấp là sau chức Vô địch Quốc gia năm 1984. Khi ấy, Chủ tịch Ủy ban Hành chính (nay là Ủy ban nhân dân) thành phố Hà Nội Trần Duy Hưng thưởng cho đội một chiếc ô tô 30 chỗ, mỗi cầu thủ được 1 chiếc xe đạp. Bộ trưởng Bộ Công an Phạm Hùng sau đó thưởng cho đội chuyến tập huấn tại Nga kéo dài gần 2 tháng…