Không thể nào quên

"Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ,

Anh chẳng để lại gì cho riêng anh trước lúc lên đường,

Chỉ để lại cái dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ

Anh là chiến sĩ Giải phóng quân...".

Chúng tôi may mắn được gặp các thành viên Đội Tìm hài cốt Liệt sĩ (THCLS) tại ấp 5, xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch, tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai do Quân khu 7 và Ban chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Nai chủ trì từ tháng 5/2012 đến tháng 8/2014, gặp được các nhân chứng trong đó có chiến sĩ Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4 và những người dân tham gia cùng Đội THCLS ở Nhơn Trạch, tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai với qui mô lớn nhất từ trước đến nay và thời gian kéo dài suốt 3 năm.

Lễ truy điệu và an táng các chiến sĩ hy sinh đêm 20/12/1967, được tổ chức tại Đền thờ Liệt sĩ huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai (nay là TP.Đồng Nai)

Từng là lính trinh sát của Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 QGP, cựu chiến binh Phan Thanh Việt nhớ lại: "Quê ở huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, tôi xin tòng quân và được vào Tiểu đoàn 265 của miền Tây rồi chuyển về R tới Tây Ninh, sau đó Trung đoàn 4 thuộc Sư đoàn 5 thành lập và tôi thuộc Tiểu đoàn 2.

Năm 1977, Trung đoàn 4 mời các chiến sĩ Tiểu đoàn 2 họp mặt lần đầu tiên ở Suối Tre, nhiều đồng đội cũ đã nhắc đến các chiến sĩ của tiểu đoàn hy sinh đêm 20/12/1967. Sau đó, do chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra nên đến tháng 3/2012 việc tìm kiếm hài cốt đồng đội mới được Quân khu 7 tiến hành.

Hình ảnh cô Tám bán tạp hóa gần trại lính do cựu binh Thái Lan cung cấp

Ông Nguyễn Văn Vĩnh - từng là chiến sĩ Đặc công của Tiểu đoàn 2 - nhớ lại: "Đêm đó tôi tham gia mở đường cho bộ đội chiếm lĩnh bên trong, chẳng ngờ xe tăng của lính Thái Lan nằm dưới lòng đất chỉ để lộ nòng bên trên nên súng B40, B41 không bắn được và khi nó phản công lại, anh em mình hy sinh rất nhiều".

Hài cốt và hiện vật của các Liệt sĩ được tìm thấy trong hai ngôi mộ tập thể

Cựu chiến binh Đoàn Việt Tiến người Bến Tre, cũng là họa sĩ vẽ tranh trên kính ngược sau này đạt nhiều bằng kỷ lục gia trong nước và quốc tế, đã cùng vợ tham gia tìm hài cốt liệt sĩ Vườn Điều từ những ngày đầu đến khi kết thúc, nhớ lại với sự nhiệt tình của người dân địa phương và 5 cựu binh Thái Lan cùng niềm mong mỏi giúp chúng ta sớm tìm được 2 nấm mộ tập thể mà năm 1967 chính họ từng tham gia chôn cất. Nhưng giờ đây do cảnh vật quá nhiều thay đổi, không thể xác định được, nên trong vòng 3 năm, họ đã đến đây 6 lần để cùng tìm hài cốt liệt sĩ.

Ông Nguyễn Ngọc Khánh kể: "Hồi nhỏ tôi hay đi đổi đồ của Thái Lan có quen Trung úy Su Thi. Sau đêm tập kích vài ngày, tôi nhìn thấy nhiều xác chết đưa lên xe GMC và nghe trung úy bảo chôn xuống cái hầm xe tăng nằm.

Nhiều đợt khảo sát từ tháng 5/2012 đến năm 2013 đều không đạt kết quả, từ 200m2 của đợt 1 lên tới 1 ha đợt 5, mỗi mét vuông đều được săm soi từng nắm đất, hàng vạn khối đất đá được sàng lọc bằng tay mong phát hiện dấu vết nhỏ nhất của các di vật. Bà Võ Thị Quyện (ở xã Phước An, huyện Nhơn Trạch) kể: "Ngày 11/4/2012 bắt đầu tìm các chiến sĩ này, nhưng gần 3 năm vẫn chưa thấy. Người Thái cũng cùng ta tìm, rất nhiệt tình dù mưa nắng, cho xem hình ảnh QGP được đưa lên xe đem đi chôn. Bà con mình rất nhiệt tình, sẵn sàng cho đội tìm mộ đào khắp nơi, kể cả trước sân và trong nhà, buồng tắm, quán cà phê. Long Thọ là xã Anh hùng, người dân đáp ứng tất cả yêu cầu của Đội THCLS.

Ông Phan Thanh Việt - cựu chiến binh Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5

Ông Nguyễn Văn Vĩnh từng là chiến sĩ Đặc công thuộc Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5

Cựu chiến binh Đoàn Việt Tiến, sau này trở thành kỷ lục gia Việt Nam và thế giới về tài vẽ tranh bằng 10 đầu ngón tay trên kính ngược

Bà Võ Thị Quyên kể lại quá trình tìm mộ Liệt sĩ ở xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai

Cựu binh Thái Lan Viwat từng chứng kiến trận tập kích đêm 20/12/1967 cho biết: "Tôi đã 3 lần đến VN để tham gia tìm hài cốt của các liệt sĩ nhưng vẫn không thấy, nên đã quay về Thái Lan tìm đồng đội xem có ai biết về 2 ngôi mộ tập thể này không. Đến khi các bạn VN tìm ra 2 ngôi mộ trên, chúng tôi rất mừng".

Có một tấm ảnh vô cùng đặc biệt trong số hình ảnh do cựu binh Thái Lan mang đến cho Đội THCLS tại Vườn Điều xã Long Thọ đó là hình 1 cô gái mà họ chỉ biết gọi là "cô Tám". Theo cựu binh Thái kể lại, cô Tám bán tạp hóa gần chỗ họ đóng quân. Nhiều người dân ở đây, kể cả bộ đội đi tìm hài cốt liệt sĩ, đều nghĩ chắc cô Tám là người của ta cài ở đây để nắm tình hình hoạt động của lính Thái quanh khu vực này. Và cô Tám cũng đã hy sinh trong đêm 20/12/1967. Những người lính Thái Lan đưa xác cô Tám lên xe đem đi chôn cùng các chiến sĩ hy sinh trong trận này. Chúng tôi đưa hình cô Tám trong bài viết để gia đình, đồng đội biết là cô đã hy sinh như thế nào và nếu cô Tám là người do tổ chức Cách mạng đưa vào hoạt động trong vùng địch chiếm đóng thì xin trả lại tên chính thức cho cô - người phụ nữ kiên cường đã hy sinh vì đất nước.

Sau đó, chúng tôi đến Thái Lan theo lời mời của các cựu binh và gặp ông Yoodhana Yampan - người chỉ huy lính Mãng xà vương năm ấy, nguyên là thiếu tướng Quân đội Hoàng gia Thái Lan. Vợ chồng ông cũng có lần trở lại VN năm 1980 và có đến chiến trường xưa. Giờ ông rất vui vì VN đã tìm ra 2 ngôi mộ tập thể trong trận tập kích đêm 20/12/1967. Chúng tôi cũng thấy yên lòng vì chiến tranh đã kết thúc và hai nước Việt Nam - Thái Lan hiện cùng nhau phát triển trong hòa bình, hữu nghị.