Khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh 'khoác áo mới' cùng AI và tự động hóa

Cỗ máy sản xuất khoác thêm "bộ não số"

Tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố, một cuộc chuyển mình âm thầm nhưng rõ nét đang diễn ra: những dây chuyền sản xuất vốn vận hành theo cách truyền thống đang dần được khoác thêm một "bộ não số".

Nhiều khu công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh đang từng bước ứng dụng robot công nghiệp và hệ thống điều khiển tự động vào dây chuyền sản xuất.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết, Ban Quản lý định hướng và khuyến khích doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cấp dây chuyền theo hướng tự động hóa, ứng dụng công nghệ số, robot công nghiệp, hệ thống điều khiển tự động, thiết bị thông minh và các giải pháp quản trị sản xuất số.

Theo đó, doanh nghiệp có điều kiện tối ưu quy trình, kiểm soát chất lượng và nâng cao tỷ trọng sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, đặc biệt ở các lĩnh vực cơ khí chính xác, điện tử, bán dẫn, thiết bị tự động hóa và công nghiệp hỗ trợ.

Không chỉ dừng ở từng nhà máy đơn lẻ, theo ông Trần Việt Hà, việc số hóa còn lan sang cả công tác quản lý và vận hành hạ tầng chung. Các công ty phát triển hạ tầng khu công nghiệp đang phối hợp với doanh nghiệp viễn thông để nâng cấp hạ tầng số, mở rộng phủ sóng 5G, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung.

Hạ tầng 5G và các nền tảng quản lý thông minh trên nền dữ liệu lớn đang được nghiên cứu ứng dụng để giám sát vận hành khu công nghiệp theo thời gian thực.

Một nền tảng quản lý thông minh trên cơ sở dữ liệu lớn, hệ thống định vị địa lý, Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo cũng đang được nghiên cứu ứng dụng để phục vụ quản lý quy hoạch, đất đai, hạ tầng kỹ thuật, giám sát an ninh, giao thông, môi trường và hoạt động đầu tư như một hệ thần kinh trung ương kết nối toàn bộ các khu công nghiệp lại với nhau.

Ba mắt xích: nguồn vốn - con người - chính sách

Tuy vậy, để một nhà máy thực sự "thông minh", công nghệ chỉ là điều kiện cần; vốn, con người và chính sách hỗ trợ mới là điều kiện đủ.

Ông Trần Việt Hà cho biết, ở khâu kỹ thuật, Ban Quản lý triển khai đồng bộ các giải pháp: khảo sát nhu cầu đổi mới công nghệ, kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo; tư vấn cải tiến kỹ thuật, đổi mới dây chuyền sản xuất; hỗ trợ áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến và các công cụ cải tiến năng suất theo chuẩn trong nước, quốc tế.

Đào tạo kỹ năng số cho người lao động là một trong ba mắt xích được xác định để quá trình chuyển đổi số tại các khu công nghiệp đi vào thực chất.

Về con người, kỹ năng số, kỹ năng vận hành thiết bị thông minh và kỹ năng quản trị sản xuất số đang được đưa vào chương trình đào tạo nội bộ của doanh nghiệp, đặc biệt với lao động mới; mục tiêu đến năm 2030 là phần lớn công nhân làm việc trong khu chế xuất, khu công nghiệp được tiếp cận và trang bị nền tảng số cơ bản.

Mắt xích thứ ba là chính sách tài chính. Ban Quản lý phối hợp với Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước thành phố (HFIC) cùng các sở, ngành liên quan để hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ, sản xuất xanh và tuần hoàn; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp trích lập và sử dụng hiệu quả Quỹ phát triển khoa học và công nghệ cho hoạt động nghiên cứu - phát triển, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cú hích mới nhất cho bức tranh này đến từ nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn thường yếu thế nhất trong cuộc đua chuyển đổi số vì hạn chế về vốn và nhân lực.

Vốn, con người và chính sách được xem là ba mắt xích cần siết chặt đồng thời để chuyển đổi số tại các khu công nghiệp đi vào thực chất.

Theo Kế hoạch số 422/KH-UBND ngày 10/8/2026 của UBND thành phố về triển khai Đề án chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2026, thành phố đặt mục tiêu khảo sát, lựa chọn và hỗ trợ khoảng 200 doanh nghiệp tiêu biểu xây dựng mô hình chuyển đổi số toàn diện trong năm nay, thông qua hoạt động đánh giá mức độ sẵn sàng, tư vấn lộ trình, đào tạo kỹ năng số và kết nối tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp với quy mô thực tế của từng doanh nghiệp, từ đó hình thành các mô hình mẫu để nhân rộng trong cộng đồng doanh nghiệp. 

Khi cả ba mắt xích vốn, người và chính sách được siết chặt cùng lúc, quá trình chuyển đổi số tại các khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh mới có thể trở thành một guồng quay bền vững, thay vì những nỗ lực rời rạc, mạnh ai nấy làm.