Khủng hoảng Eo biển Hormuz: LHQ vào cuộc, Thổ Nhĩ Kỳ cảnh báo nguy cơ mới với Iran

Một tàu hải quân di chuyển ở khu vực Eo biển Hormuz ngày 1/3/2026. Ảnh: rnz.co.nz/TTXVN

Hãng tin Tân Hoa xã cho hay vào ngày 27/3, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc cho biết Tổng thư ký Antonio Guterres đã thành lập một nhóm đặc trách để xây dựng và đề xuất các cơ chế kỹ thuật được thiết kế đặc biệt nhằm đáp ứng các nhu cầu nhân đạo phát sinh liên quan tới vấn đề Eo biển Hormuz.

Phát biểu họp báo, người phát ngôn của Tổng thư ký Liên hợp quốc Stephane Dujarric nêu rõ: "Việc gián đoạn thương mại hàng hải qua Eo biển Hormuz có nguy cơ tạo ra các hiệu ứng dây chuyền ảnh hưởng đến nhu cầu nhân đạo và sản xuất nông nghiệp trong những tháng tới".

Quan chức này nhấn mạnh việc xây dựng cũng như vận hành cơ chế cho vấn đề Eo biển Hormuz sẽ được thực hiện dưới sự tham vấn chặt chẽ với các quốc gia thành viên Liên hợp quốc có liên quan đồng thời dựa trên cơ sở tôn trọng đầy đủ chủ quyền quốc gia và các khuôn khổ pháp lý quốc tế.

Ông Dujarric cũng khẳng định việc xây dựng thành công cơ chế trên sẽ tạo ra sự tin tưởng về cách tiếp cận ngoại giao đối với xung đột Trung Đông hiện nay, qua đó mở đường cho một giải pháp chính trị rộng lớn hơn về vấn đề này.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Hakan Fidan của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết tình trạng bất ổn kéo dài quanh Eo biển Hormuz có thể kích hoạt một sự liên kết quốc tế rộng lớn hơn nhằm vào Iran, trong bối cảnh các cường quốc toàn cầu đang cân nhắc các phản ứng quân sự và ngoại giao trước căng thẳng khu vực leo thang.

Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn truyền hình, ông Fidan mô tả các cuộc thảo luận ngày càng gia tăng, đặc biệt do Mỹ dẫn dắt, về việc hình thành các liên minh tiềm năng nếu an ninh tại tuyến đường thủy chiến lược này tiếp tục xấu đi.

Theo Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ, một số quốc gia châu Âu đã phát tín hiệu ủng hộ các nỗ lực duy trì quyền tiếp cận hàng hải, trong khi những nước khác tìm cách tách vấn đề Eo biển Hormuz khỏi xung đột rộng hơn giữa Mỹ-Israel với Iran.

“Nếu khủng hoảng kéo dài, một liên minh rộng lớn hơn với sự tham gia của nhiều quốc gia có thể xuất hiện tại Hormuz”, ông Fidan nói.

Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế. (Trong ảnh: Hình ảnh từ vệ tinh Terra của NASA về Eo biển Hormuz (trái). Ảnh: The Gulf News/TTXVN)

Phát biểu của ông Fidan được đưa ra sau cuộc họp ngoại trưởng G7 tại Pháp, nơi các nhà ngoại giao kêu gọi Iran mở lại Eo biển Hormuz, trong khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio kêu gọi các quốc gia hưởng lợi từ tuyến đường này hành động chống lại kế hoạch áp phí lưu thông của Tehran.

Eo biển Hormuz - nơi khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu đi qua - vẫn là trung tâm của cuộc khủng hoảng.

Ông Fidan nhấn mạnh rằng các gián đoạn tại đây đã ảnh hưởng đến cả dòng chảy năng lượng và chuỗi cung ứng lương thực, với giá cả tăng cao được ghi nhận tại các quốc gia vùng Vịnh.

Theo Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ, các tuyến logistics thay thế đang được kích hoạt, bao gồm vận chuyển đường bộ qua Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Iraq để cung cấp cho các nước Vùng Vịnh.

Những diễn biến này, theo ông Fidan, cho thấy tầm quan trọng chiến lược của các dự án kết nối khu vực mà Ankara đã thúc đẩy từ lâu.

Ông Fidan nói thêm rằng các dự án đường ống trong tương lai qua Iraq và Syria có thể giúp giảm phụ thuộc vào các tuyến hàng hải như Eo biển Hormuz.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc