Khủng hoảng năng lượng: Giá khí đốt tăng cao, nguồn cung LNG bấp bênh, châu Âu cần làm gì để xây dựng 'lá chắn' trước mùa Đông?

Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã đẩy giá khí đốt châu Âu trong ngắn hạn lên cao. (Nguồn: CNN)

Giá khí đốt bán buôn chuẩn của châu Âu, hợp đồng TTF Hà Lan đã vượt 79 Euro/MWh trong phiên giao dịch sáng 9/9, mức cao nhất kể từ đầu năm 2023.

Giá khí đốt chịu sức ép từ nguồn cung LNG

Kể từ đầu năm, hợp đồng TTF đã liên tục được giao dịch trong khoảng 26,50-79 Euro/MWh, khi xung đột làm gia tăng mức phí bảo hiểm rủi ro trên thị trường khí đốt châu Âu.

Trong bối cảnh đó, việc bơm khí vào các kho dự trữ cũng trở nên kém hấp dẫn hơn đối với các thương nhân. Thông thường, giá khí đốt mùa Hè thấp hơn mùa Đông, tạo điều kiện để các doanh nghiệp mua khí, lưu trữ và bán ra khi nhu cầu tăng cao.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận thấy, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã đẩy giá khí đốt trong ngắn hạn lên cao, trong khi thị trường vẫn kỳ vọng điều kiện nguồn cung sẽ cải thiện vào cuối năm nay. Điều này làm suy yếu động lực tài chính để bổ sung khí vào kho dự trữ tại một số quốc gia châu Âu.

Theo Oxford Economics, mức tiêu thụ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) vẫn thấp hơn khoảng 15-20% so với năm 2021. Điều này cho phép khối vận hành với lượng khí dự trữ thấp hơn. Tuy nhiên, điều đó đồng thời khiến châu Âu phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn LNG nhập khẩu trong mùa Đông.

Không chỉ đối mặt với những bất ổn từ xung đột Mỹ-Iran, châu Âu còn phải tính đến nguy cơ nguồn cung từ Qatar suy giảm kéo dài.

Các cuộc đình công hồi tháng 3/2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho hai đơn vị sản xuất LNG tại khu phức hợp Ras Laffan, làm mất đi khoảng 17 tỷ m³ công suất mỗi năm.

Theo Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), quá trình sửa chữa dự kiến kéo dài từ ba đến năm năm.

Viện Kinh tế năng lượng và phân tích tài chính cũng cho biết, công suất bị ảnh hưởng tương đương khoảng 17% công suất xuất khẩu LNG hàng năm của Qatar.

Nếu nguồn cung từ Trung Đông chỉ phục hồi dần dần, các nhà phân tích của Goldman Sachs ước tính, giá TTF giao tháng 12/2026 có thể phải tăng lên trên 100 Euro/MWh để thu hút đủ LNG vào châu Âu. Con số này cao gấp đôi mức 50 Euro/MWh trong kịch bản cơ sở của Goldman Sachs.

Gia tăng sức ép lạm phát

Giá năng lượng tăng cũng đang làm gia tăng sức ép lạm phát tại châu Âu. Thị trường gần như đã định giá đầy đủ khả năng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong tháng 9 này, đưa lãi suất tiền gửi từ 2,25% lên 2,5%.

Lạm phát khu vực đồng Euro đã lên 3,3% trong tháng 8/2026, phần lớn do giá năng lượng tăng, ngay cả khi áp lực giá cơ bản đã giảm bớt.

Những lo ngại này cũng lan sang thị trường trái phiếu chính phủ. Nhà đầu tư bán trái phiếu châu Âu do lo ngại chi phí năng lượng cao sẽ khiến lạm phát và lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Lợi suất trái phiếu tăng đồng nghĩa các chính phủ phải đối mặt với chi phí vay cao hơn khi tái cấp vốn cho các khoản nợ đến hạn.

Việc xây dựng trữ lượng khí đốt chiến lược có thể tạo thêm một lớp bảo vệ cho thị trường khí đốt châu Âu. (Nguồn: [email protected])

Tăng cường xây dựng trữ lượng khí đốt chiến lược

Trong bối cảnh thị trường khí đốt chịu sức ép lớn, IEA đã đưa ra loạt khuyến nghị mới dành cho các chính phủ trên toàn cầu, trong đó có các quốc gia châu Âu.

Trong báo cáo Cơ chế dự trữ khí đốt và lựa chọn linh hoạt được công bố ngày 9/9, IEA cho rằng, các chính phủ cần xem xét lại cách thức chuẩn bị cho những tình huống thiếu hụt khí đốt.

Thay vì chỉ dựa vào các mục tiêu dự trữ cứng nhắc và cạnh tranh để giành nguồn LNG, các chính phủ nên kết hợp dự trữ chiến lược, các quy định mua khí linh hoạt và hợp tác quốc tế.

Theo IEA, châu Âu đã mất đi một phần khả năng linh hoạt về nguồn cung. Sau khi cắt giảm mạnh sự phụ thuộc vào khí đốt Nga kể từ khi cuộc chiến Ukraine bắt đầu vào năm 2022, khối 27 thành viên ngày càng phụ thuộc vào LNG được giao dịch trên thị trường toàn cầu.

Mặc dù châu Âu đã bổ sung hơn 50 tỷ USD công suất nhập khẩu LNG mỗi năm kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng 2022-2023, các cảng và nhà ga LNG không thể tự bảo đảm nguồn cung khí đốt.

“Châu Âu vẫn phải cạnh tranh để thu hút và chi trả cho các lô hàng LNG trên thị trường quốc tế”, IEA nhấn mạnh.

Bên cạnh các kho dự trữ thương mại, IEA cho rằng, việc xây dựng trữ lượng khí đốt chiến lược có thể tạo thêm một lớp bảo vệ cho thị trường khí đốt châu Âu. Đây là lượng khí được giữ ngoài thị trường thương mại và chỉ được đưa ra sử dụng trong trường hợp khẩn cấp. Theo IEA, cơ chế này có thể cung cấp nguồn cung bổ sung đáng tin cậy khi xảy ra khủng hoảng.

IEA cũng cho rằng, châu Âu có thể cân nhắc việc lưu trữ 10-15 tỷ m³ khí đốt tại Ukraine sau khi chiến dịch quân sự đặc biệt tại nước này kết thúc và các cơ sở lưu trữ tại nước này được bảo đảm an toàn.

Ngoài ra, các quốc gia cũng có thể trả tiền để duy trì lượng khí đốt khẩn cấp tại một quốc gia khác hoặc cùng nhau bảo đảm quyền mua thêm LNG trong những thời điểm thiếu hụt.

Tuy nhiên, IEA nhấn mạnh những phương án này vẫn cần được nghiên cứu thêm. Chính phủ các nước sẽ phải xác định rõ ai sở hữu lượng khí dự trữ, khi nào có thể đưa khí ra thị trường và ai chịu chi phí.

Việc duy trì các nguồn cung khẩn cấp đương nhiên sẽ phát sinh chi phí. Nhưng theo IEA, cái giá phải trả cho việc không chuẩn bị trước một cuộc khủng hoảng năng lượng có thể sẽ rất lớn.