Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phải trở thành công cụ quản trị hiệu quả

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là nội dung trọng tâm được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng quán triệt tại Hội nghị phổ biến, quán triệt và triển khai Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0), diễn ra sáng 15/9 tại trụ sở Chính phủ.

Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ cách tiếp cận xây dựng kiến trúc số như một nhiệm vụ kỹ thuật sang coi đây là công cụ quản trị chuyển đổi số, qua đó tạo nền tảng để các hệ thống kết nối, dữ liệu được chia sẻ và nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả hơn.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Hội nghị - Ảnh: CP

Khung kiến trúc phải trở thành công cụ quản trị chuyển đổi số

Để Quyết định số 1425/QĐ-TTg được triển khai đúng tiến độ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt đầy đủ ý nghĩa và cách tiếp cận của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Đây phải được xác định là nhiệm vụ quan trọng, triển khai thực chất, đồng bộ và hiệu quả, tránh tình trạng làm hình thức, đối phó.

Theo Phó Thủ tướng, các cơ quan trong hệ thống chính trị cần phân định rõ trách nhiệm trong quá trình triển khai, đồng thời bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu và sử dụng chung các thành phần theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Cùng với đó là yêu cầu xuyên suốt về an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu.

“Khung kiến trúc phải được coi là công cụ quản trị chuyển đổi số. Hiệu quả triển khai cần được đo lường bằng khả năng kết nối, chia sẻ, sử dụng chung, giảm đầu tư trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực, bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Một trong những yêu cầu được Phó Thủ tướng quán triệt là nguyên tắc “3 không” đối với các bộ, ngành, địa phương: “Không khoán trắng cho đơn vị công nghệ thông tin; không làm theo hình thức; không để dồn việc đến sát thời hạn”.

Cách tiếp cận này đặt yêu cầu kiến trúc số gắn trực tiếp với hiệu quả quản trị và chất lượng cung cấp dịch vụ, thay vì chỉ dừng ở việc hoàn thành các hồ sơ, tài liệu hoặc hệ thống kỹ thuật theo thời hạn.

Các đại biểu dự Hội nghị - Ảnh: CP

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu quá trình triển khai phải bám sát thực tiễn, kế thừa tối đa những kết quả đang phát huy hiệu quả. Các khoản đầu tư mới chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết và phải phù hợp với kiến trúc, tránh trùng lặp.

Đặc biệt, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và bí mật nhà nước phải được tính đến ngay từ khâu thiết kế và được bảo đảm trong suốt quá trình triển khai.

Theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật, ban hành Khung kiến trúc số của mình chậm nhất ngày 29/1/2027.

Địa phương phải hoàn thành khung kiến trúc chính quyền số trước 29/1/2027

Từ những yêu cầu đặt ra, Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện, ban hành theo thẩm quyền tài liệu hướng dẫn xây dựng, cập nhật và duy trì Khung kiến trúc số của các cơ quan, tổ chức.

Bộ Khoa học và Công nghệ đồng thời được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan hoàn thiện, ban hành theo thẩm quyền phương pháp đánh giá, giám sát mức độ tuân thủ; Bộ chỉ số đo lường kết quả (KPI), tiêu chí đánh giá, cơ chế báo cáo, danh mục kiểm tra và các biểu mẫu cần thiết.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm xây dựng, ban hành theo thẩm quyền Khung tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật chung, bảo đảm khả năng liên thông, tích hợp và an ninh mạng trên phạm vi toàn quốc.

Hội nghị được kết nối trực tuyến với các địa phương - Ảnh: CP

Đối với Bộ Công an, Phó Thủ tướng giao chủ trì xây dựng, cập nhật Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia, Từ điển dữ liệu dùng chung và Khung kiến trúc an ninh mạng quốc gia, bảo đảm đồng bộ với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và phù hợp với các quy định của pháp luật.

Bộ Công an cũng được giao rà soát, cung cấp những nội dung hướng dẫn, tham chiếu đã đủ căn cứ để các cơ quan triển khai; đồng thời xác định lộ trình hoàn thiện đối với những nội dung còn thiếu.

Đối với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thành xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật và ban hành Khung kiến trúc Chính quyền số cấp tỉnh chậm nhất ngày 29/1/2027.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh các địa phương đang tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy và hệ thống số sau sắp xếp đơn vị hành chính. Theo đó, các địa phương hình thành sau sắp xếp, hợp nhất đơn vị hành chính cần ưu tiên hợp nhất, tích hợp và kế thừa các hệ thống hiện có.

Quá trình này phải đồng thời rà soát đồng bộ dữ liệu, tài khoản, kết nối, hợp đồng, tài sản, hạ tầng và phương án chuyển tiếp, qua đó bảo đảm hoạt động của các cơ quan nhà nước và dịch vụ cung cấp cho người dân, doanh nghiệp không bị gián đoạn.

Với yêu cầu lấy khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu, sử dụng chung và hiệu quả phục vụ làm thước đo, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được đặt vào vị trí không chỉ là nền tảng kỹ thuật mà còn là một công cụ tổ chức và quản trị quá trình chuyển đổi số. Đây cũng là cơ sở để hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp, tăng khả năng dùng chung hạ tầng và dữ liệu, đồng thời hướng các hệ thống số đến mục tiêu cuối cùng là phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.