Khuyến khích kinh tế tư nhân: Mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp

Tại Hà Nội, tinh thần đó đang nhanh chóng được cụ thể hóa bằng nhiều cơ chế, chính sách mang tính đột phá, giúp mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp. Điều này đã và đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, xây dựng Thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại trong giai đoạn phát triển mới.

Sản xuất thiết bị điện tại Công ty cổ phần Kỹ thuật công nghiệp Á Châu (Cụm công nghiệp Quất Động). Ảnh: Nguyễn Quang

Từ cơ hội chính sách đến niềm tin phát triển

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hà Nội xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số không chỉ dựa vào mở rộng đầu tư hay gia tăng nguồn lực truyền thống mà phải dựa trên năng suất lao động, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong mô hình tăng trưởng ấy, doanh nghiệp tư nhân được xác định là lực lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Tinh thần đó hoàn toàn thống nhất với Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng khi khẳng định phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Đối với Hà Nội, là một trong những địa phương có số lượng doanh nghiệp lớn nhất cả nước, đây vừa là yêu cầu, vừa là cơ hội để tạo bước chuyển mạnh về chất lượng tăng trưởng.

Thực tế cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng khẳng định vai trò “xương sống” của nền kinh tế Thủ đô. Năm 2025, Hà Nội có hơn 32.400 doanh nghiệp thành lập mới, tiếp tục dẫn đầu cả nước. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã cấp đăng ký thành lập mới cho khoảng 19.000 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký gần 398.000 tỷ đồng, tăng 21% về số doanh nghiệp và tăng tới 145% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước.

Không chỉ gia tăng về số lượng, khu vực này hiện đóng góp khoảng 45-50% Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của thành phố, chiếm gần 58% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và tạo gần 80% số việc làm mới mỗi năm. Từ công nghiệp chế biến, thương mại, logistics, nông nghiệp công nghệ cao đến kinh tế số, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã mạnh dạn đầu tư công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và từng bước đóng góp vào việc xây dựng thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế.

Những con số trên không đơn thuần phản ánh sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp mà còn cho thấy niềm tin ngày càng lớn của khu vực tư nhân đối với môi trường đầu tư, kinh doanh của Thủ đô. Đó cũng là kết quả từ quá trình Hà Nội kiên trì cải cách hành chính, đồng hành với doanh nghiệp và cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng bằng những chính sách sát thực tiễn.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh, điều doanh nghiệp mong đợi nhất hiện nay là các chính sách hỗ trợ thực chất về dòng tiền, tín dụng, giảm chi phí tuân thủ và cải cách thủ tục hành chính. Quan trọng hơn, chính sách không chỉ khuyến khích thành lập doanh nghiệp mới mà còn phải giúp doanh nghiệp đứng vững, tái cơ cấu và phát triển bền vững trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Kiến tạo hệ sinh thái cho doanh nghiệp tư nhân

Điểm đáng chú ý trong quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tại Hà Nội không chỉ là ban hành thêm các chính sách hỗ trợ mà còn là sự thay đổi căn bản trong tư duy quản trị. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu được nhìn nhận là đối tượng quản lý thì nay thành phố xác định doanh nghiệp là đối tác phát triển, là chủ thể tạo ra tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Chính quyền chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và phục vụ”, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm một trong những thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính.

Một dấu ấn nổi bật là việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 48/2026/NQ-HĐND về hỗ trợ doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân. Thay vì hỗ trợ dàn trải, nghị quyết tập trung tháo gỡ đúng những “điểm nghẽn” mà doanh nghiệp gặp phải như tiếp cận mặt bằng sản xuất, tín dụng, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tham gia chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp có thể được giảm tiền thuê đất tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hà Nội để đầu tư, mua sắm máy móc, công nghệ mới; được hỗ trợ đào tạo quốc tế, chuyển đổi số và khai thác các phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu, phát triển sản phẩm. Những chính sách này không chỉ góp phần giảm chi phí đầu tư ban đầu mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp dành nhiều nguồn lực hơn cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Song song với đó, Hà Nội triển khai Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030 với 94 nhiệm vụ cụ thể, tập trung vào 3 nhóm giải pháp lớn: Đổi mới phương thức quản trị công tác hỗ trợ doanh nghiệp; phát triển hệ sinh thái liên kết ngành, chuỗi giá trị; hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp và hộ kinh doanh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi mô hình hoạt động.

Điểm mới của chương trình là chuyển từ cách hỗ trợ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, nơi doanh nghiệp có thể kết nối với viện nghiên cứu, trường đại học, các tập đoàn công nghệ, tổ chức tài chính và đối tác quốc tế để cùng phát triển. Đặc biệt, Hà Nội đang tận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 để triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát. Đây được xem là không gian sáng tạo dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp trong các lĩnh vực thành phố thông minh, công nghệ xanh, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số hay kinh tế tầm thấp.

Không chỉ tạo hành lang pháp lý thuận lợi, thành phố còn thúc đẩy mô hình liên kết “Nhà nước - viện, trường - doanh nghiệp”, hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn như Viettel, VNPT, FPT, CMC cùng nhiều tổ chức tài chính nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới và nâng cao năng lực quản trị. Đây chính là nền tảng để Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo hàng đầu cả nước, thu hút khoảng 35% số doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam.

Khơi dậy động lực tăng trưởng mới

Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng mở ra yêu cầu phát triển mới, trong đó tăng trưởng không chỉ nhanh mà còn phải bền vững, dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh. Với Hà Nội, mục tiêu ấy đang được cụ thể hóa bằng mô hình tăng trưởng xanh, số hóa và kinh tế tri thức. Thành phố xác định phát triển mạnh các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp công nghệ cao, logistics, công nghiệp văn hóa, tài chính, giáo dục, y tế chất lượng cao, kinh tế số và các mô hình kinh tế mới.

Đi cùng với đó là hàng loạt giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, số hóa toàn bộ quy trình giải quyết hồ sơ, tăng cường đối thoại với doanh nghiệp, xử lý nghiêm các hành vi gây phiền hà, nhũng nhiễu. Hà Nội đặt mục tiêu cắt giảm 50% thủ tục hành chính không cần thiết, tiếp tục xây dựng nền hành chính phục vụ, minh bạch và hiện đại.

Song, các chuyên gia kinh tế cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay không chỉ là ban hành thêm ưu đãi mà là tạo dựng không gian cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân phát triển. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Hà Nội cần tiếp tục mở rộng các lĩnh vực mới như kinh tế sáng tạo, kinh tế số, kinh tế đêm, kinh tế xanh... để doanh nghiệp có thêm dư địa phát triển và tạo ra các động lực tăng trưởng mới.

Ở góc độ doanh nghiệp, kỳ vọng lớn nhất chính là sự ổn định của chính sách, sự đồng hành của chính quyền và một môi trường cạnh tranh minh bạch. Khi những “nút thắt” về thể chế, vốn, đất đai, nguồn nhân lực và thủ tục hành chính tiếp tục được tháo gỡ, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm điều kiện để bứt phá, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của Thủ đô.

Thực tiễn đang cho thấy, việc triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng tại Hà Nội không chỉ được thể hiện bằng những chương trình hành động hay các văn bản chính sách, mà đã và đang chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong môi trường đầu tư, trong tư duy quản trị và trong niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp. Khi chính quyền kiến tạo, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và người dân là trung tâm thụ hưởng thành quả phát triển, khu vực kinh tế tư nhân sẽ thực sự trở thành động lực mới của tăng trưởng Thủ đô, góp phần xây dựng Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với vai trò đầu tàu của cả nước trong kỷ nguyên mới.