Khuyến nông Hà Nội: Chuyển đổi phương thức canh tác, nâng cao giá trị nông sản

Chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng nông sản

Những năm gần đây, hoạt động khuyến nông trên địa bàn Hà Nội ngày càng chú trọng xây dựng các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng, gắn ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật với nâng cao hiệu quả kinh tế. Thay vì chỉ tập trung gia tăng năng suất, các mô hình hướng đến kiểm soát chất lượng sản phẩm, giảm chi phí đầu vào, bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP tại hai xã Suối Hai và Yên Bài với quy mô 20ha, thu hút 72 hộ tham gia. Đây đều là những địa phương có truyền thống trồng chè lâu năm, điều kiện tự nhiên phù hợp và lực lượng lao động giàu kinh nghiệm. Riêng xã Yên Bài hiện có hơn 376ha chè.

Mô hình chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP cho giá trị kinh tế cao. Ảnh: PV

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, chất lượng và truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi từ phương thức canh tác truyền thống sang sản xuất theo quy trình chuẩn hóa đang trở thành yêu cầu tất yếu. Để khuyến khích người dân tham gia, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội hỗ trợ 70% kinh phí vật tư, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sinh học theo định mức được phê duyệt; các hộ đối ứng 30%. Đồng thời, mô hình hỗ trợ toàn bộ chi phí chứng nhận VietGAP, tổ chức tập huấn và hướng dẫn kỹ thuật trong quá trình sản xuất. Thông qua mô hình, các hộ được hướng dẫn sử dụng phân bón cân đối, tăng cường phân hữu cơ vi sinh, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ghi chép nhật ký sản xuất và thực hiện thu hái đúng kỹ thuật. Qua đó, từng bước thay đổi tập quán canh tác, kiểm soát tốt hơn chất lượng nguyên liệu đầu vào và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường. Cùng với đổi mới quy trình sản xuất, người trồng chè ngày càng quan tâm đến khâu chế biến và xây dựng thương hiệu.

Theo bà Nguyễn Thị Thiết, chủ cơ sở sản xuất thương hiệu chè xanh Tri Kỷ ở xã Yên Bài, là một trong những hộ tích cực đổi mới phương thức sản xuất. Bên cạnh áp dụng quy trình VietGAP, người dân thực hiện truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, đồng thời tổ chức các hoạt động du lịch trải nghiệm để khách tham quan trực tiếp hái chè, tìm hiểu quy trình sản xuất. Cách làm này không chỉ góp phần quảng bá sản phẩm mà còn mở thêm hướng khai thác giá trị kinh tế từ vùng chè truyền thống.

Nông dân xã Yên Bài không chỉ áp dụng quy trình VietGAP, mà còn thực hiện truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Ảnh: PV

Theo kết quả đánh giá bước đầu, cây chè trong mô hình sinh trưởng tốt, chất lượng búp tương đối đồng đều, năng suất đạt khoảng 9-10 tấn chè búp tươi/ha/năm. Đáng chú ý, lợi nhuận tại mô hình ở Yên Bài đạt 219,545 triệu đồng/ha/năm, cao hơn 75,577 triệu đồng so với diện tích ngoài mô hình, tương ứng mức tăng 52,5%. Tại xã Suối Hai, lợi nhuận đạt 178,281 triệu đồng/ha/năm, trong khi diện tích ngoài mô hình chỉ đạt 107,240 triệu đồng.

Không chỉ cải thiện hiệu quả kinh tế, quy trình sản xuất đồng bộ còn giúp tỷ lệ chè loại 1 đạt trên 70%; giá bán chè khô cao hơn khoảng 30.000-40.000 đồng/kg so với sản phẩm đối chứng. Những kết quả này cho thấy việc chuẩn hóa quy trình canh tác, kiểm soát chất lượng và đầu tư chế biến có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao giá trị sản phẩm chè, nhất là tại những vùng trồng có lợi thế truyền thống như Yên Bài, Suối Hai.

Đa dạng mô hình, thúc đẩy sản xuất hiện đại

Không chỉ tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm cây trồng chủ lực, hoạt động khuyến nông Hà Nội còn đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, góp phần giải quyết bài toán thiếu lao động, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất trên đồng ruộng. Thực hiện mục tiêu đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất nông nghiệp, năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình ứng dụng mạ khay, cấy máy quy mô tập trung với tổng diện tích 550ha tại 4 xã: Đại Xuyên, Chuyên Mỹ, Đa Phúc và Trung Giã, thu hút 3.067 hộ nông dân tham gia. So với phương pháp cấy tay truyền thống, mạ khay, cấy máy có nhiều ưu điểm như giảm lượng giống, tiết kiệm công lao động, bảo đảm mật độ và khoảng cách cây lúa đồng đều, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh…

Xã Phú Xuyên đưa máy cấy vào sản xuất lúa giảm sức lao động. Ảnh: PV

Theo tính toán của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, chi phí sản xuất 1ha lúa bằng phương pháp mạ khay, cấy máy dao động từ 9,54 đến 9,7 triệu đồng, thấp hơn đáng kể so với mức 12,7-13,7 triệu đồng của phương pháp cấy tay truyền thống. Nhờ giảm lượng giống, công nhổ mạ, công cấy và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật do ruộng lúa thông thoáng, mô hình giúp nông dân tiết kiệm từ 3,16 đến 4 triệu đồng/ha/vụ, tương đương 113.700-143.800 đồng/sào/vụ.

Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái (xã Đại Xuyên) Nguyễn Phú Toản cho biết, lợi nhuận bình quân từ lúa cấy máy cao hơn phương pháp truyền thống từ 9,6 đến 10,3 triệu đồng/ha/vụ. Đây là cơ sở để các địa phương và hợp tác xã tiếp tục vận động nông dân mở rộng diện tích, tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, đồng bộ.

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội Đoàn Đức Dân cho biết, thời gian tới, Trung tâm tiếp tục chú trọng phát triển các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, chuyển đổi số trong quản lý sản xuất và đa dạng hóa các hình thức xúc tiến thương mại. Qua đó, hỗ trợ nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trung tâm Khuyến nông Hà Nội hỗ trợ các địa phương đưa máy cấy vào sản xuất lúa. Ảnh: PV

Có thể thấy, hiệu quả hoạt động khuyến nông không chỉ được đo bằng số lượng mô hình hay diện tích triển khai, mà quan trọng hơn là khả năng tạo chuyển biến trong tư duy, phương thức sản xuất và thu nhập của người dân. Khi tiến bộ kỹ thuật được gắn với tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu và liên kết tiêu thụ, khuyến nông sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nông nghiệp Thủ đô phát triển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.