Kiểm soát an toàn thực phẩm từ nguồn cung

Xóa lò mổ tự phát

Tại Hà Nội, lượng thịt gia súc, gia cầm được kiểm soát đáp ứng hơn 60% nhu cầu tiêu dùng của người dân Thủ đô. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hoạt động giết mổ, bảo đảm sản phẩm động vật được kiểm soát chặt chẽ trước khi lưu thông.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trước khi triển khai Kế hoạch số 283/KH-UBND ngày 20-10-2025 của UBND thành phố Hà Nội về quản lý giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật và sản phẩm động vật trên địa bàn thành phố đến năm 2030, Hà Nội có 701 cơ sở giết mổ, gồm 9 cơ sở công nghiệp, 26 cơ sở bán công nghiệp và 666 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, thủ công.

Như vậy, các cơ sở nhỏ lẻ chiếm khoảng 95% tổng số cơ sở giết mổ. Phần lớn các điểm giết mổ thủ công nằm xen kẽ trong khu dân cư ngoại thành, hoạt động phân tán, điều kiện vệ sinh thú y và xử lý chất thải còn nhiều bất cập.

Điều này gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm, phát sinh và lây lan dịch bệnh trên đàn vật nuôi, đồng thời gây ô nhiễm môi trường sống.

Kiểm soát giết mổ tập trung bảo đảm an toàn thực phẩm. Ảnh: Quỳnh Dung

Về vấn đề này, Trưởng phòng Quản lý dịch bệnh (Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội) Nguyễn Hữu Thảo cho biết, Hà Nội có quy mô chăn nuôi, giết mổ lớn và nhu cầu tiêu thụ sản phẩm động vật cao. Vì vậy, kiểm soát hoạt động giết mổ có vai trò quan trọng trong phòng, chống dịch bệnh động vật, bảo đảm vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Thực hiện Kế hoạch số 283/KH-UBND, các cơ quan chức năng của thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp chấn chỉnh hoạt động giết mổ, yêu cầu các hộ kinh doanh ký cam kết dừng hoạt động hoặc chuyển đổi mô hình phù hợp. Đến đầu tháng 9-2026, 100% UBND xã, phường đã ban hành văn bản chỉ đạo và thành lập các tổ kiểm tra liên ngành để giám sát tại cơ sở.

Dây chuyền giết mổ công nghiệp bảo đảm an toàn thực phẩm tại xã Thường Tín. Ảnh: PV

Từ thực tiễn địa phương, Phó Chủ tịch UBND xã Chương Dương Nguyễn Trọng Đô cho biết, phần lớn các cơ sở giết mổ trên địa bàn xã có quy mô nhỏ lẻ, hoạt động tự phát. Các điểm giết mổ cố định thường nằm trong khu dân cư, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát.

Việc kiểm tra có thời điểm chưa được thực hiện thường xuyên, chủ yếu tập trung vào các đợt cao điểm. Công tác theo dõi, giám sát việc chấp hành quy định sau khi các hộ ký cam kết cũng chưa đầy đủ, chặt chẽ.

Do đó, xóa bỏ các điểm giết mổ nhỏ lẻ là yêu cầu quan trọng nhằm tăng cường kiểm soát nguồn gốc động vật và sản phẩm động vật trước khi đưa ra thị trường.

Đồng bộ quản lý chuỗi an toàn thực phẩm

Chấm dứt các lò mổ nhỏ lẻ mới là bước đầu. Bài toán đặt ra với Hà Nội hiện nay là hình thành đủ năng lực giết mổ tập trung để đáp ứng nhu cầu thị trường, tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh chuyển đổi, duy trì nguồn cung thực phẩm an toàn, ổn định.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Bị Tống Văn Thái, xã tăng cường tuần tra, kiểm soát phương tiện vận chuyển gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc, không có giấy kiểm dịch theo quy định ra vào địa bàn; tuyên truyền, hướng dẫn các hộ giết mổ chấp hành quy định về vệ sinh thú y trong thời gian bố trí địa điểm giết mổ tạm thời hoặc chuyển sang cơ sở tập trung.

Xã cũng khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm có dấu kiểm soát thú y, đề xuất tăng cường lực lượng thú y cơ sở, tập huấn chuyên môn và bổ sung phương tiện, thiết bị phục vụ kiểm tra, giám sát. Mục tiêu đến năm 2030 là chấm dứt hoàn toàn các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư.

Cơ sở giết mổ bảo đảm an toàn thực phẩm tại xã Phú Nghĩa. Ảnh: PV

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, nhằm từng bước sắp xếp, tổ chức lại hoạt động giết mổ gia súc, gia cầm theo hướng tập trung, hiện đại và bảo đảm an toàn thực phẩm, thành phố đã ban hành Quyết định số 4314/QĐ-UBND ngày 16-8-2026 phê duyệt quy hoạch mạng lưới cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung.

Theo đó, Hà Nội dự kiến bố trí 28 cơ sở tại 25 xã, tạo cơ sở để hình thành mạng lưới giết mổ phù hợp với định hướng phát triển đô thị và nhu cầu tiêu thụ thực phẩm.

Hiện nay, toàn thành phố có 71 cơ sở giết mổ tập trung và tập trung tạm thời được kiểm soát theo quy định. Bình quân mỗi ngày, các cơ sở này thực hiện giết mổ khoảng 6.500 con lợn, 85.000 gia cầm và 300 trâu, bò, góp phần quan trọng bảo đảm nguồn cung thịt cho thị trường Thủ đô.

Việc triển khai quy hoạch 28 cơ sở không chỉ hướng tới giảm dần hoạt động giết mổ nhỏ lẻ, phân tán mà còn tạo điều kiện đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý chất thải, kiểm soát dịch bệnh, kiểm dịch và kiểm soát vệ sinh thú y. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng thực phẩm, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển chăn nuôi, bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

Dây chuyền giết mổ gia cầm bảo đảm an toàn thực phẩm tại xã Phù Đổng. Ảnh: PV

Để chuyển đổi bền vững từ phương thức giết mổ nhỏ lẻ, phân tán sang mô hình tập trung, Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, Hà Nội cần ưu tiên tháo gỡ những điểm nghẽn về địa điểm, quỹ đất và nguồn vốn đầu tư. Bên cạnh đó, việc lựa chọn địa điểm và đầu tư xây dựng phải gắn với yêu cầu thực tế, bảo đảm quy mô công suất phù hợp, đáp ứng các tiêu chuẩn về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm, hệ thống xử lý nước thải, chất thải và bảo vệ môi trường.

Cùng với đó, thành phố cần tăng cường phối hợp với chính quyền các địa phương rà soát nhu cầu giết mổ, đánh giá chính xác công suất và khả năng đáp ứng của từng cơ sở hiện có, từ đó xây dựng phương án sắp xếp phù hợp, tránh đầu tư dàn trải hoặc thiếu công suất. Đặc biệt là tổ chức đồng bộ các khâu từ vận chuyển gia súc, gia cầm, tiếp nhận, giết mổ đến bảo quản và phân phối sản phẩm, tạo điều kiện kiểm soát nguồn gốc, chất lượng thực phẩm và từng bước thay thế các điểm giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện vệ sinh.

Việc bố trí địa điểm giết mổ tạm thời cũng cần gắn với lộ trình chuyển đổi cụ thể, tránh để giải pháp trước mắt kéo dài, ảnh hưởng đến mục tiêu tập trung hóa hoạt động giết mổ. Một yêu cầu quan trọng khác là củng cố lực lượng thú y cơ sở.

Công tác kiểm soát cần được thực hiện xuyên suốt từ khâu vận chuyển động vật vào cơ sở, kiểm tra trước và sau giết mổ đến kiểm soát dấu thú y, điều kiện bảo quản và vận chuyển thịt ra thị trường; xử lý nghiêm hành vi giết mổ không phép, vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc hoặc đưa sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm ra tiêu thụ.

Cùng với đầu tư hạ tầng, củng cố lực lượng thú y và kiểm tra thường xuyên, sẽ từng bước hình thành chuỗi cung ứng thịt an toàn, minh bạch, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của người dân Thủ đô.