Kiểm soát an toàn thực phẩm từ nguồn nguyên liệu đến bàn ăn

Điều trị cho nạn nhân ngộ độc thực phẩm. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, tập trung vào những khu vực tiềm ẩn rủi ro cao như bữa ăn tập trung đông người, dịch vụ nấu ăn lưu động, thức ăn chế biến sẵn tại chợ và thức ăn đường phố.

Theo UBND tỉnh Lào Cai, dù công tác bảo đảm an toàn thực phẩm thời gian qua được các cấp, ngành và người dân quan tâm, nguy cơ ngộ độc vẫn còn hiện hữu. Đặc biệt, tại các bữa ăn do hộ gia đình tổ chức với số lượng lớn hoặc các điểm kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, việc kiểm soát nguồn nguyên liệu, sơ chế, chế biến, bảo quản và vận chuyển nếu không được thực hiện chặt chẽ có thể tạo ra những “mắt xích” mất an toàn trong cả chuỗi cung ứng.

Kiểm soát chặt từ nguồn cung

Một trong những yêu cầu trọng tâm được tỉnh Lào Cai đặt ra là tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ khâu đầu vào, thay vì chỉ tập trung xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Sở Y tế được giao chủ trì, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị và địa phương triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm đối với những bữa ăn tập trung đông người, thức ăn chế biến sẵn tại chợ và thức ăn đường phố phục vụ số lượng lớn. Cùng với đó là tăng cường giám sát, đánh giá nguy cơ và kiểm tra việc chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm.

Trong khi đó, Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu tăng cường quản lý, kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc và chất lượng thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, lưu thông và kinh doanh. Các trường hợp thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Việc kiểm soát cũng được mở rộng tới hoạt động giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật, các mặt hàng rượu và sản phẩm chế biến trên thị trường. Đây là những khâu có khả năng phát sinh rủi ro nếu nguyên liệu không được kiểm soát hoặc điều kiện bảo quản, vận chuyển không đáp ứng yêu cầu.

Đối với hệ thống y tế, tỉnh yêu cầu chủ động từ khâu tiếp nhận thông tin, điều tra, xử lý vụ việc đến lấy mẫu bệnh phẩm, mẫu thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc. Các cơ sở y tế phải chuẩn bị nhân lực, thuốc, vật tư, trang thiết bị, phương tiện, giường bệnh và phương án cấp cứu, điều trị, đặc biệt trong trường hợp xảy ra vụ ngộ độc có nhiều người mắc.

Như vậy, yêu cầu của tỉnh không chỉ dừng ở việc tăng số lượng các đợt kiểm tra mà hướng tới kiểm soát toàn bộ quá trình từ nguyên liệu, chế biến, lưu thông đến tiêu dùng, đồng thời nâng cao năng lực ứng phó khi sự cố phát sinh.

Việc kiểm soát cũng được mở rộng tới hoạt động giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật, các mặt hàng rượu và sản phẩm chế biến trên thị trường. Ảnh minh họa: Nguyễn Hằng - TTXVN

Siết trách nhiệm tại cơ sở

Một điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của tỉnh Lào Cai là tăng trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm cho chính quyền cấp xã, phường. Đây là cấp quản lý trực tiếp nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, dịch vụ nấu ăn lưu động, hàng quán và các điểm kinh doanh thức ăn đường phố.

UBND các xã, phường được yêu cầu rà soát, thống kê và quản lý theo địa bàn đối với các cơ sở này; đồng thời tăng cường kiểm tra thực tế điều kiện sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, dụng cụ chứa đựng thực phẩm và vệ sinh của người trực tiếp chế biến, kinh doanh.

Đối với các hộ gia đình tổ chức bữa ăn đông người, địa phương cần hướng dẫn bố trí người chịu trách nhiệm giám sát quá trình chế biến, phục vụ; sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm vệ sinh trong toàn bộ quá trình từ sơ chế đến bảo quản, vận chuyển.

Tỉnh cũng yêu cầu tuyên truyền để người dân tuyệt đối không sử dụng thực phẩm ôi thiu, động vật chết không rõ nguyên nhân, nấm, cây, củ, quả rừng lạ, rượu không rõ nguồn gốc và những thực phẩm có nguy cơ chứa độc tố tự nhiên.

Thực tế cho thấy, với các cơ sở nhỏ lẻ và những bữa ăn được tổ chức theo thời vụ, việc kiểm soát bằng hồ sơ hay cam kết là chưa đủ nếu thiếu kiểm tra thực tế. Vì vậy, yêu cầu rà soát, lập danh sách và quản lý theo địa bàn có ý nghĩa quan trọng, giúp cơ quan chức năng nhận diện rõ các nhóm có nguy cơ cao để tập trung giám sát.

Cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm, việc nâng cao ý thức của người trực tiếp chế biến và người tiêu dùng vẫn là yếu tố then chốt. Kiểm soát nguồn nguyên liệu, giữ vệ sinh trong chế biến và nói không với thực phẩm không rõ nguồn gốc không chỉ giúp hạn chế nguy cơ ngộ độc mà còn góp phần xây dựng thói quen tiêu dùng an toàn trong cộng đồng.