Kiểm soát chặt đầu tư công, tập trung vào các dự án có tính lan tỏa

Chiều 12/11, sau phiên trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đăng đàn, trực tiếp trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội. Đây là lần đầu tiên đồng chí trả lời chất vấn trên cương vị Thủ tướng. Phiên chất vấn người đứng đầu Chính phủ diễn ra trong hơn 1 giờ, từ 15h45 đến 16h50. Thủ tướng trực tiếp trả lời chất vấn là thông lệ tại các kỳ họp cuối năm của Quốc hội. Trong các kỳ họp giữa năm, Thủ tướng thường ủy quyền cho một Phó Thủ tướng trả lời chất vấn.

Nhiều giải pháp miễn giảm thuế, phí của Chính phủ

Trước khi trực tiếp trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã báo cáo một số vấn đề cử tri, nhân dân và đại biểu Quốc hội quan tâm. Về kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền, củng cố vững chắc nền tảng vĩ mô làm cơ sở thúc đẩy tăng trưởng cao, bền vững, Thủ tướng cho biết Chính phủ xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, ưu tiên trong chỉ đạo điều hành.

Tăng trưởng kinh tế, phát triển đất nước, theo Thủ tướng, phải thực sự mang tính bao trùm, đảm bảo tiến bộ, công bằng xã hội. Chính phủ đã triển khai quyết liệt các giải pháp mạnh để giảm chi phí đầu vào, giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến người dân, doanh nghiệp, như tiếp tục giảm 2% thuế VAT đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ cho đến hết năm 2026; giãn thời hạn nộp thuế VAT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, tiền thuê đất; duy trì các mức thuế đối với xăng dầu ở mức 0%; giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng từ các mức 7%, 8%, 10% xuống 0%; giảm 2% giá điện sau nhiều năm chủ yếu tăng; triển khai hướng dẫn giảm 30% thuế thu nhập cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong năm 2026, 2027…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành phiên chất vấn.

Với các biện pháp miễn, giảm thuế trên, người đứng đầu cho biết ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu hơn 256.000 tỷ đồng trong năm 2026. Chính phủ cũng điều hành chặt chẽ giá các mặt hàng Nhà nước quản lý, không tăng giá dịch vụ y tế trong năm 2026, đồng thời quyết liệt chỉ đạo xử lý nghiêm sai phạm, cải cách một số lĩnh vực thiết yếu như xăng, dầu, điện, y tế, nông nghiệp để giảm chi phí đầu vào của nền kinh tế.

Nhờ triển khai chủ động, kịp thời, linh hoạt, đồng bộ các chính sách nên CPI 10 tháng được kiểm soát ở mức 4,57%. Theo Thủ tướng, đây là một kết quả rất tích cực trong điều kiện lạm phát toàn cầu tăng.

Thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, phát triển các kênh vốn trung và dài hạn

Chất vấn Thủ tướng Chính phủ, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Đoàn Phú Thọ) đề nghị làm rõ những chính sách cụ thể để thu hút các quỹ đầu tư quốc tế, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn, ổn định trong thời gian tới. Cùng quan tâm đến việc huy động nguồn lực cho phát triển, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Đoàn Cần Thơ) đề cập đến quy mô vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 tăng so với giai đoạn 2021-2025. Đại biểu đề nghị Thủ tướng cho biết giải pháp để vừa huy động nguồn lực lớn cho đầu tư công, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số, vừa kiểm soát tình trạng bơm tiền dàn trải, tránh nguy cơ lạm phát, áp lực tỷ giá và gia tăng nợ công, ảnh hưởng đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Các đại biểu chất vấn Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Đại biểu Phan Duy Anh (Đoàn Đà Nẵng) cũng đặt vấn đề về nguồn vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng, đề nghị Thủ tướng cho biết giải pháp, lộ trình và chỉ tiêu cụ thể từng năm để phát triển các kênh vốn trung và dài hạn; đồng thời, Chính phủ có báo cáo Quốc hội định kỳ hằng năm về kết quả huy động phần vốn ngoài ngân sách để Quốc hội giám sát việc thực hiện mục tiêu đề ra hay không.

Trả lời nhóm vấn đề này, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ đã có chương trình phát triển kinh tế - xã hội 5 năm theo Nghị quyết Đại hội Đảng, chương trình hành động để triển khai thực hiện và sẽ xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm. Trong đó, xác định mục tiêu cho cả nhiệm kỳ và từng năm, bao gồm mục tiêu tăng trưởng, mục tiêu huy động nguồn lực để thực hiện các mục tiêu đã đề ra.

Đối với nguồn vốn đầu tư của khu vực FDI, vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài cũng như nguồn lực từ các nhà đầu tư tư nhân, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đầu tiên là phải hoàn thiện thể chế, xây dựng khuôn khổ pháp lý minh bạch, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, tạo niềm tin để người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài yên tâm về môi trường pháp lý của Việt Nam.

Đồng thời, phải có các quy định pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Chính phủ sẽ tập trung triển khai, cụ thể hóa các nhiệm vụ về xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành các luật, nghị quyết đã được thông qua, cũng như thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và các cấp có thẩm quyền.

Vấn đề thứ hai là phải tiếp tục kiên định duy trì nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát tốt các cân đối vĩ mô. Theo Thủ tướng, nhà đầu tư sẽ không yên tâm nếu môi trường pháp lý không minh bạch, rõ ràng, không dễ thực hiện và nền kinh tế không giữ được các cân đối vĩ mô, điều này sẽ làm suy giảm niềm tin và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực.

Đối với từng đối tượng nhà đầu tư, Chính phủ sẽ có những nhóm nhiệm vụ, giải pháp phù hợp. Riêng với các nhà đầu tư gián tiếp nước ngoài, nhất là các quỹ đầu tư và nguồn vốn trung, dài hạn, Việt Nam đã có đề án, chiến lược phát triển thị trường chứng khoán. Quan trọng là Chính phủ phải chỉ đạo xây dựng các công cụ thu hút vốn đầu tư trung và dài hạn, tạo cơ sở và công cụ tài chính thuận lợi cho nhà đầu tư.

Các đại biểu dự phiên họp.

Việc triển khai hai trung tâm tài chính tại TP Hồ Chí Minh và TP Đà Nẵng cũng là một trong những giải pháp quan trọng, cùng với việc thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia của các nhà đầu tư vào thị trường chứng khoán.

Thủ tướng cho biết, vừa qua, tổ chức FTSE Russell đã nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi. Một số tổ chức xếp hạng cũng đã xác định Việt Nam ở mức đầu tư. Với môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, cùng các công cụ thị trường để huy động vốn và công cụ kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm dòng vốn được đưa vào đúng mục tiêu đầu tư, Việt Nam có cơ sở để huy động các nguồn lực phục vụ phát triển.

Phải đưa nguồn vốn vào đúng địa chỉ, sử dụng hiệu quả

Đối với nguồn vốn đầu tư công, Thủ tướng cho biết, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn đã xác định các nhiệm vụ, dự án cần triển khai. "Quan trọng nhất là chúng ta đưa nguồn vốn vào đâu", Thủ tướng nhấn mạnh và cho rằng, phải đưa nguồn vốn vào đúng địa chỉ, sử dụng hiệu quả.

Theo tinh thần Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2, số lượng dự án đầu tư công phải được kiểm soát, tối thiểu giảm 30%. Trong nhiệm kỳ vừa qua, số lượng dự án đã giảm rất mạnh, xuống còn khoảng 5.000 dự án. Đối với kế hoạch hiện nay, tổng số dự án sử dụng vốn đầu tư công ngân sách Trung ương theo báo cáo của Bộ Tài chính chỉ còn khoảng trên 3.000 dự án.

Thủ tướng nhấn mạnh, đây là một trong những điểm quan trọng để kiểm soát hiệu quả đầu tư công. Trên cơ sở chương trình toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương và nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ xác định các dự án đầu tư công có tính chất lan tỏa, liên vùng, tập trung vào những công trình hạ tầng thiết yếu như giao thông, cảng biển, một số lĩnh vực khoa học, công nghệ then chốt và hạ tầng phục vụ nông nghiệp.

Khi kiểm soát được số lượng dự án, chất lượng và tiến độ thực hiện, nguồn vốn đầu tư công sẽ được sử dụng đúng mục đích, tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời huy động thêm các nguồn lực đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài, không gây bất ổn trên thị trường.

Về yêu cầu giám sát nguồn vốn, Thủ tướng cho biết, hằng năm, Chính phủ đều báo cáo Trung ương và Quốc hội các chỉ tiêu trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có chỉ tiêu huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Các nguồn vốn được phân tách cụ thể, gồm vốn ngân sách nhà nước, vốn đầu tư công, chi thường xuyên, vốn từ doanh nghiệp nhà nước, vốn tự có của doanh nghiệp tư nhân, vốn tín dụng ngân hàng, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và nguồn vốn đầu tư tăng thêm trên thị trường chứng khoán.

Tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh triển khai Nghị quyết 57

Chất vấn về việc triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho rằng đang tồn tại nghịch lý: Chính sách đã có, nguồn lực đã bố trí nhưng tiến độ thực hiện vẫn chậm, một phần do quá trình phối hợp giữa các cơ quan. Đại biểu dẫn chứng, gần 6 tháng sau khi triển khai Nghị quyết 57, các bộ mới thống nhất được nội hàm chi cho 18 nhiệm vụ công nghiệp chiến lược nhưng chưa có nhiệm vụ nào được ký hợp đồng; 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ. Việc định giá tài sản trí tuệ, thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng theo phương thức đối tác công tư còn hạn chế. Đại biểu đề nghị Thủ tướng cho biết giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn này nhằm khơi thông nguồn lực, đạt mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Trả lời đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, đây là lĩnh vực mới và khó, các bộ, ngành Trung ương trong quá trình thực hiện còn lúng túng, các địa phương còn gặp nhiều khó khăn, thách thức hơn. Ban Chỉ đạo 57 đã xác định rõ những nhóm nhiệm vụ quan trọng cần triển khai, song cũng cần thêm thời gian để thực hiện.

Thủ tướng cho biết, để đẩy nhanh giải ngân cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Ban Chỉ đạo 57 và Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan, bộ, ngành, địa phương triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, đã hoàn thiện Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia phiên bản 1.0. Đây là nền tảng thiết kế cơ bản để các bộ, ngành và địa phương hoàn thiện khung kiến trúc của mình, từ đó có cơ sở quyết định đầu tư, giải ngân cho phần cứng, phần mềm và mua sắm trang thiết bị.

Thứ hai, Chính phủ đã ban hành Khung dữ liệu tổng thể. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành phải xây dựng khung dữ liệu chuyên ngành, tiến hành số hóa và cung cấp dữ liệu. Chính phủ đang quyết tâm hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời chất vấn trước Quốc hội.

Trong năm 2026, một số lĩnh vực, chuyên ngành, chẳng hạn như dữ liệu về đất đai, có thể phải sang năm 2027 mới có đủ thời gian hoàn thiện. Bởi để dữ liệu đáp ứng các nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, kết nối, liên thông”, phải tiến hành số hóa một khối lượng lớn dữ liệu, xác định những dữ liệu ưu tiên phục vụ công tác quản lý, điều hành của các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Quá trình này đòi hỏi nguồn nhân lực, kinh phí và thời gian.

Thứ ba, đối với việc đầu tư cho công nghệ và sản phẩm chiến lược, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt nhằm đẩy nhanh thẩm định, thông qua các chương trình đầu tư. Đến nay, đã có khoảng 18 công nghệ và sản phẩm được ưu tiên tập trung phát triển.

Các nhiệm vụ tiếp theo là triển khai đặt hàng, nghiên cứu, kết nối giữa cơ quan nhà nước với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Theo Thủ tướng, các bộ, ngành phải chủ động xác định những công nghệ, sản phẩm chiến lược cần ưu tiên đầu tư trong lĩnh vực quản lý của mình.

Ví dụ, trong lĩnh vực y tế có vaccine, thuốc chữa bệnh; lĩnh vực nông nghiệp có gen giống, phân bón, thuốc trừ sâu và một số lĩnh vực ưu tiên khác.

Thủ tướng cũng cho biết, về cơ bản, các quy định pháp luật liên quan đã được ban hành đầy đủ. Tuy nhiên, thực tiễn rất phong phú, nhất là đối với lĩnh vực mới nên trong quá trình triển khai cần tiếp tục đánh giá, nhận diện những vướng mắc để kịp thời hoàn thiện quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đồng bằng sông Cửu Long được bố trí hơn 320.000 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn

Đặt câu hỏi với Thủ tướng, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho biết, nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm đến việc tăng trưởng kinh tế ở những vùng còn gặp nhiều khó khăn do xuất phát điểm về hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, chuyển đổi số thấp hơn so với các vùng khác. Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng khá cao trong cơ cấu phát triển kinh tế của khu vực. Đại biểu đề nghị Thủ tướng cho biết có nên xây dựng cơ chế đặc thù cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long như một số tỉnh, thành phố khác đã được áp dụng hay không.

Đại biểu Phạm Văn Hòa

Trả lời vấn đề này, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ sự chia sẻ với những khó khăn của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời cho biết, trong nhiều nhiệm kỳ, Chính phủ và các đại biểu Quốc hội đã rất quan tâm đến việc đầu tư phát triển khu vực này.

Thủ tướng thông tin, vừa qua, Bộ Chính trị đã có Kết luận về các giải pháp ứng phó với tình trạng sụt lún, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời ban hành nghị quyết chung về phát triển các vùng kinh tế. Trên cơ sở các nghị quyết của Bộ Chính trị và Trung ương, Chính phủ đã xây dựng chương trình hành động rất chi tiết.

Riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong bố trí nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn này, tổng vốn khoảng trên 320.000 tỷ đồng, là mức cao nhất trong số 6 vùng kinh tế. Điều này thể hiện sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước và Chính phủ đối với khu vực.

Theo Thủ tướng, nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay là tập trung sử dụng hiệu quả nguồn vốn, đầu tư vào các công trình hạ tầng giao thông đường bộ và hạ tầng phục vụ nông nghiệp.

Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng và Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương triển khai các dự án đã được phân bổ vốn, nhằm hoàn thiện hạ tầng giao thông, hạ tầng kết nối khu vực Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời triển khai các dự án phòng, chống sạt lở, sụt lún và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành làm việc với các tỉnh trong vùng để thu hút đầu tư vào những lĩnh vực công nghiệp phù hợp với lợi thế của địa bàn, như năng lượng mới, năng lượng tái tạo, cảng biển, thương mại, dịch vụ. Việc thu hút các dự án đầu tư lớn trong lĩnh vực công nghiệp cần được thực hiện trên cơ sở hạ tầng thiết yếu đã được hoàn thiện.

Đối với nông nghiệp, cần phát triển theo hướng nâng cao giá trị, tăng cường liên kết giữa nhà nông, doanh nghiệp và thị trường, cả thị trường trong nước và xuất khẩu, tạo đầu ra ổn định, bền vững cho sản phẩm.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường đầu tư cho y tế, giáo dục ở Đồng bằng sông Cửu Long, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng và phát triển của khu vực.

Thủ tướng cho biết, những nhiệm vụ này đã được đưa vào chương trình hành động của Chính phủ và các bộ, ngành, vấn đề hiện nay là tổ chức thực thi. Chính phủ đã phân quyền lớn hơn cho chính quyền các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, giao làm chủ đầu tư một số dự án lớn. Do đó, các bộ, ngành phải phối hợp chặt chẽ với UBND các tỉnh trong quá trình triển khai.

Thủ tướng khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra; đồng thời sẵn sàng trao đổi, cung cấp thêm thông tin bằng văn bản để đại biểu Quốc hội nắm rõ định hướng phát triển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới.