Kiểm soát chi phí, bảo đảm hiệu quả đầu tư 5 tuyến đường sắt đô thị

Ngày 28/10, tại kỳ họp thứ bảy (kỳ họp chuyên đề) HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, các đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát chi phí đầu tư, phương án huy động vốn và giải pháp đào tạo nhân lực phục vụ triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị.

Thẩm tra dự thảo nghị quyết, Trưởng ban Đô thị HĐND TP Trần Hợp Dũng nhấn mạnh, đây là nội dung chưa có tiền lệ, liên quan đến cơ chế, chính sách đặc thù và việc sử dụng nguồn lực ngân sách rất lớn. Vì vậy, Ban Đô thị đề nghị UBND TP làm rõ phạm vi áp dụng, phạm vi thí điểm của từng cơ chế, chính sách.

Ban Đô thị cũng đề nghị bổ sung mục tiêu, kết quả thí điểm và tiêu chí đánh giá cụ thể đối với từng chính sách, bảo đảm có cơ sở kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Đối với quản lý tài chính, cần quy định cụ thể các biện pháp kiểm soát nguồn lực, chi phí và hiệu quả sử dụng vốn; làm rõ cơ chế bảo lãnh, tạm ứng, thu hồi vốn tạm ứng và điều kiện thanh toán. Việc quản lý dòng tiền phải chặt chẽ, bảo đảm không để xảy ra thất thoát, lãng phí trong quá trình triển khai dự án.

Về chuyển giao công nghệ, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ danh mục, phạm vi công nghệ phải chuyển giao ngay từ bước lựa chọn công nghệ và nhà thầu; quy định lộ trình, quyền, nghĩa vụ của các bên cũng như biện pháp xử lý khi không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ chuyển giao. Đồng thời, cần tính toán phương án quản lý, vận hành sau đầu tư, bảo đảm khả năng tiếp nhận, làm chủ và khai thác công nghệ trong thực tế.

Đối với tiêu chí lựa chọn nhà thầu chiến lược, phương án xử lý và biện pháp quản lý rủi ro, Ban Đô thị đề nghị các đại biểu nghiên cứu báo cáo thẩm tra, tiếp tục thảo luận, đóng góp ý kiến để hoàn thiện dự thảo nghị quyết.

Tại phần thảo luận, các đại biểu đề nghị UBND TP làm rõ các biện pháp quản lý chi phí đầu tư, kiểm soát tạm ứng và thanh toán, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Đại biểu Trần Thị Thanh Tú phân tích những rủi ro liên quan đến cơ cấu nguồn vốn, khả năng huy động trái phiếu chính quyền địa phương, sự phụ thuộc vào ngân sách trung ương và dư địa dự phòng. Đại biểu đề nghị thành phố làm rõ phương án tài chính, bảo đảm tính khả thi và an toàn trong quá trình triển khai các dự án có quy mô lớn.

Giải trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, dự án đường sắt đô thị có quy mô rất lớn, rất khó và chưa có tiền lệ. Theo phương án đang được tính toán, tổng giá trị hợp đồng gần 794.000 tỷ đồng; thành phố dự kiến triển khai khoảng 253,5km đường sắt đô thị trong vòng 5 năm.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng giải trình tại kỳ họp. Ảnh: Thành Thái

Về kiểm soát chi phí, dự thảo nghị quyết đề xuất mức đầu tư tối đa không quá 120 triệu USD/km. Thành phố tham khảo các dự án có công nghệ tương tự, đồng thời tính toán trên cơ sở đồng bộ công nghệ, đoàn tàu và toàn bộ hệ thống. Dự thảo cũng quy định việc xem xét, xử lý khi cơ quan bảo vệ pháp luật hoặc Kiểm toán Nhà nước có ý kiến về giá trị đầu tư.

“Đối với tạm ứng và thanh toán hợp đồng, nhà thầu phải mở tài khoản tại ngân hàng; việc sử dụng vốn phải đúng mục đích, đúng quy định. Thành phố sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt quá trình thanh toán nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí”, Phó Chủ tịch UBND TP Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Liên quan đến những khó khăn trong tuyển dụng nhân lực quản lý, vận hành và bảo dưỡng đường sắt đô thị, Phó Chủ tịch UBND TP Trương Việt Dũng cho biết, Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội được giao định biên 1.292 người, hiện có 1.168 người, trong đó 1.068 người đang vận hành các tuyến đường sắt đô thị hiện có. Thành phố đang tham khảo kinh nghiệm của của một số nước để từng bước xây dựng mô hình tổ chức, vận hành phù hợp.

Phó Chủ tịch UBND TP cho biết, do nhiều vị trí cần thời gian đào tạo dài, lãnh đạo thành phố đã chỉ đạo nghiên cứu lộ trình đào tạo cán bộ, nhân viên phục vụ các tuyến đường sắt đô thị trong thời gian tới. Thành phố cũng tính toán phương án nâng cao thu nhập, nghiên cứu tăng nguồn thu từ quảng cáo, dịch vụ và các nguồn thu hợp pháp khác để tăng sức hấp dẫn đối với người lao động.

Về định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ vận hành, Phó Chủ tịch UBND TP cho biết, UBND TP đã phê duyệt định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ vận hành đường sắt đô thị ngày 15/10, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho công tác thanh, quyết toán.

Đối với phương án tài chính, thành phố đang tính toán cơ cấu nguồn vốn. Thành phố sẽ tiếp tục làm việc với các cơ quan liên quan để làm rõ khả năng bố trí vốn trung ương, phương án tạm ứng trong những năm tiếp theo và các kịch bản tài chính.

Sau phần thảo luận, chủ tọa kỳ họp đề nghị UBND TP tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, cung cấp đầy đủ báo cáo tài chính và các tài liệu liên quan để đại biểu có cơ sở nghiên cứu, xem xét trước khi quyết định. Theo chủ tọa, đây là nghị quyết có quy mô lớn, tính chất đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự quyết tâm và vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Trước đó, tại kỳ họp, UBND TP đã trình HĐND TP dự thảo nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng một số tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo đó, ngày 22/6, thành phố đã khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị, gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14. Đây là dự án quy mô đặc biệt lớn, được triển khai theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, mô hình chưa có tiền lệ áp dụng đối với dự án đường sắt đô thị.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn, việc ban hành nghị quyết thí điểm được xác định là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm giải quyết các vướng mắc pháp lý liên quan đến mô hình hợp đồng này, kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, đáp ứng tiến độ triển khai, hướng tới mục tiêu hoàn thành và đưa các dự án vào khai thác ngay trong năm 2030.