Kiểm soát lạm phát năm 2026: Đòn bẩy cho tăng trưởng bứt phá

Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% đòi hỏi nỗ lực đặc biệt trong ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát giá cả. Ảnh: ST

Điểm tựa từ chuỗi 11 năm ổn định và “kỳ tích” năm 2025

Năm 2025 khép lại với những con số mang ý nghĩa đặc biệt đối với công tác điều hành kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Tăng trưởng GDP đạt trên 8% trong khi lạm phát được kiểm soát ở mức 3,3%, tiếp tục khẳng định thành công của “mục tiêu kép” mà Quốc hội đề ra. Kết quả này được tạo dựng trong bối cảnh môi trường quốc tế tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ những điều chỉnh chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, căng thẳng địa chính trị tại nhiều khu vực, đến sự gia tăng mạnh của giá vàng và những diễn biến khó lường trên thị trường tài chính toàn cầu.

Phân tích sâu hơn, TS. Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính - cho rằng áp lực lạm phát năm 2025 chủ yếu đến từ tăng trưởng tín dụng đạt 17,65% và tỷ giá tăng 3,92%. Bên cạnh đó, sự phục hồi mạnh mẽ của tiêu dùng trong nước cũng khiến áp lực cầu kéo gia tăng. Ngoài các yếu tố tiền tệ, việc điều chỉnh giá một số dịch vụ công, đặc biệt là nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 13,07%, đã đóng góp khoảng 0,61 điểm phần trăm vào mức tăng chung của CPI.

Tuy nhiên, các áp lực này đã được trung hòa đáng kể nhờ xu hướng giảm giá của nhiều mặt hàng cơ bản trên thị trường thế giới như dầu thô, sắt thép và gạo. Một yếu tố quan trọng khác là dòng tín dụng trong năm qua có xu hướng chảy mạnh vào thị trường tài sản, đặc biệt là bất động sản, khiến tác động trực tiếp lên rổ hàng hóa tiêu dùng không quá lớn. Nhờ đó, lạm phát năm 2025 được đánh giá ở mức vừa phải, tạo nền tảng ổn định cho bước chuyển sang năm 2026.

Áp lực mới và bài toán phối hợp chính sách

Bước sang năm 2026, bối cảnh kinh tế đặt ra những yêu cầu mới. Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% đòi hỏi tổng cầu, từ tiêu dùng, đầu tư đến xuất khẩu, phải gia tăng mạnh mẽ. Điều này đồng nghĩa với áp lực ngày càng lớn lên công tác điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa, trong khi môi trường quốc tế được dự báo vẫn tiềm ẩn nhiều bất định, từ chính sách thuế quan đến nguy cơ tăng trưởng chậm tại các nền kinh tế lớn và những dao động khó lường trên thị trường tài chính - tiền tệ.

Theo dự báo của TS. Nguyễn Đức Độ, lạm phát trung bình năm 2026 nhiều khả năng xoay quanh mức 3,5%, với biên độ dao động khoảng ±0,5%. Áp lực chủ yếu tiếp tục đến từ tác động trễ của tăng trưởng tín dụng năm 2025. Tuy nhiên, do mức tăng tín dụng năm trước không quá cao so với mặt bằng 10 năm trở lại đây, ảnh hưởng lên CPI được đánh giá là không quá lớn.

Dẫu vậy, mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 sẽ tạo thêm sức ép đáng kể lên mặt bằng giá. Tăng trưởng cao đồng nghĩa với việc tổng cầu, bao gồm cả đầu tư và tiêu dùng, đều phải mở rộng nhanh. Cùng với đó, tỷ giá được dự báo tiếp tục tác động lên CPI khi nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất gia tăng trong bối cảnh xuất khẩu có thể gặp khó do kinh tế thế giới tăng trưởng chậm.

Ở chiều ngược lại, áp lực từ giá hàng hóa cơ bản trên thế giới được nhận định là không quá lớn. Với triển vọng tăng trưởng toàn cầu ở mức thấp, giá nhiều loại hàng hóa khó có khả năng tăng mạnh trong năm 2026. Trong khi đó, lãi suất có xu hướng nhích lên do tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn sẽ góp phần kiềm chế cầu tín dụng, qua đó hỗ trợ kiểm soát lạm phát.

Tổng hợp các yếu tố trên, các chuyên gia đều thống nhất rằng áp lực lạm phát năm 2026 sẽ cao hơn năm trước nhưng khó xảy ra những cú sốc lớn. CPI hằng tháng được dự báo tăng khoảng 0,3%, đưa lạm phát bình quân cả năm quanh mức 3,5%. Tuy nhiên, sự thận trọng vẫn là yêu cầu bắt buộc, bởi các yếu tố tiền tệ có thể tích tụ rủi ro nếu tăng trưởng tín dụng cao được duy trì trong thời gian dài.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia cho rằng yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả hơn giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Với tỷ lệ tín dụng trên GDP năm 2025 đã lên tới khoảng 146%, thuộc nhóm cao so với nhiều quốc gia có trình độ phát triển tương đồng, chính sách tiền tệ cần tiếp tục ưu tiên mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định lãi suất và tỷ giá, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.

Trong khi đó, chính sách tài khóa vẫn còn dư địa để hỗ trợ tăng trưởng. Với tỷ lệ nợ công/GDP chỉ khoảng 34%, thấp hơn nhiều so với mức trần 60%, Chính phủ có điều kiện đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, tạo động lực lan tỏa cho nền kinh tế. Tuy nhiên, việc kiểm soát nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi hằng năm dưới ngưỡng 25% thu ngân sách cần được thực hiện nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn tài khóa trong trung và dài hạn.

Bên cạnh các công cụ truyền thống, chuyển đổi số được xem là một động lực mới giúp giảm áp lực lạm phát trong trung và dài hạn. Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng giúp giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian thanh toán và nâng cao tính minh bạch. Khi vòng quay tiền được cải thiện, cùng một lượng cung tiền có thể tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn mà không gây áp lực tương ứng lên mặt bằng giá cả.

Nhìn tổng thể, năm 2026 là năm bản lề với mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, đòi hỏi nỗ lực đặc biệt trong ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát giá cả. Lạm phát được dự báo cao hơn năm trước nhưng không ở mức đáng lo ngại. Tuy nhiên, các yếu tố tiền tệ, tăng trưởng và tỷ giá đang đặt ra yêu cầu thận trọng hơn trong điều hành và phối hợp chính sách.

Về dài hạn, như TS. Nguyễn Đức Độ khẳng định, tăng trưởng cao không thể dựa vào việc mở rộng cung tiền và tín dụng, mà chỉ có thể đạt được thông qua nâng cao năng suất lao động trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây chính là con đường để Việt Nam vừa chinh phục mục tiêu tăng trưởng hai con số, vừa giữ vững thành quả kiểm soát lạm phát, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới./.

MINH ANH