Kiểm soát nguy cơ và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp

Chủ động nhận diện nguy cơ gây bệnh

Bắc Ninh có hàng nghìn doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực như điện tử, cơ khí, dệt may, sản xuất vật liệu xây dựng, thủ công mỹ nghệ... Đặc thù sản xuất đa dạng kéo theo nhiều yếu tố có hại trong môi trường lao động như bụi, tiếng ồn, hóa chất độc hại, bức xạ, yếu tố tâm sinh lý và điều kiện làm việc... Tính đến giữa năm 2026, ngành Y tế quản lý gần 2,4 nghìn cơ sở lao động; trong đó gần 1,1 nghìn cơ sở chứa yếu tố có hại, nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp. Gần 500 cơ sở đã thực hiện quan trắc môi trường lao động, hơn 575 nghìn người lao động được thống kê có tiếp xúc trực tiếp với yếu tố có hại. Trong đó, hơn 227 nghìn người được khám, phát hiện bệnh nghề nghiệp. Có 7 trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh nghề nghiệp và đều được điều trị, phục hồi chức năng.

Cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh thực hiện quan trắc môi trường lao động tại doanh nghiệp để đánh giá yếu tố nguy cơ.

Theo bác sĩ Đặng Bá Hiểu, Trưởng Khoa Bệnh nghề nghiệp, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh, thông qua hoạt động kiểm tra, quan trắc môi trường lao động và khám bệnh nghề nghiệp cho thấy tiếng ồn, hơi khí độc vẫn là những nguy cơ cần tiếp tục kiểm soát bởi có thể dẫn đến điếc nghề nghiệp và các bệnh hô hấp nghề nghiệp. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh hướng dẫn doanh nghiệp biện pháp khắc phục phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ mắc bệnh cho người lao động.

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Điện tử Broad Việt Nam (Khu công nghiệp Vân Trung) với khoảng 1,1-1,2 nghìn lao động, công tác chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp được gắn với đặc thù từng vị trí. Anh Nguyễn Văn Tươi, Trưởng Phòng An toàn vệ sinh lao động cho biết, người lao động làm việc tại Công ty được khám sức khỏe định kỳ; các bộ phận có nguy cơ như thao tác máy thành hình, lái xe nâng, quản lý kho vật liệu, kho hóa chất được khám bệnh nghề nghiệp 6 tháng/lần. Theo đó, khoảng 20% người lao động trong công ty thuộc diện khám bệnh nghề nghiệp. Doanh nghiệp cũng trang bị phương tiện bảo hộ phù hợp như khẩu trang, găng tay, kính mắt, giày, mũ bảo hộ, chụp hút khí thải... Kết quả khám là căn cứ phân loại, bố trí công việc phù hợp với sức khỏe người lao động.

Thực tế trên cho thấy phòng, chống bệnh nghề nghiệp cần được thực hiện ngay từ khâu nhận diện nguy cơ, kiểm soát môi trường và theo dõi sức khỏe với sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở y tế và doanh nghiệp.

Quản lý sức khỏe từ sớm

Toàn thành phố hiện có 6 cơ sở được cấp giấy phép hoạt động khám, điều trị bệnh nghề nghiệp và 5 cơ sở công bố đủ điều kiện quan trắc môi trường lao động. Sở Y tế giao Trung tâm Kiểm soát bệnh tật chỉ đạo các cơ sở đủ điều kiện thực hiện đúng quy định chuyên môn về khám, điều trị bệnh nghề nghiệp; đồng thời tổng hợp, quản lý kết quả quan trắc môi trường lao động do các cơ sở thực hiện, phục vụ công tác theo dõi và quản lý.

Củng cố y tế lao động là chìa khóa để phòng ngừa bệnh nghề nghiệp từ sớm. Quản lý tốt rủi ro và dữ liệu sức khỏe sẽ giúp chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động bảo vệ, hướng đến môi trường làm việc an toàn, bền vững.

Theo đánh giá của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh, một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ chế độ thống kê, báo cáo; dữ liệu về vệ sinh lao động và sức khỏe người lao động chưa đồng bộ. Việc bố trí bộ phận y tế tại một số doanh nghiệp cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Ở một số cơ sở, hoạt động quan trắc, khám sức khỏe và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp còn hạn chế về quy trình, nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị. Dữ liệu quan trắc môi trường lao động hiện chưa hình thành cơ sở dữ liệu đầy đủ, thống nhất. Trước thực tế đó, ngành Y tế tiếp tục phối hợp với Ban Quản lý các khu công nghiệp cập nhật danh sách doanh nghiệp, theo dõi việc khám sức khỏe và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước liên thông dữ liệu khám sức khỏe với hệ thống quản lý sức khỏe người dân và Sổ sức khỏe điện tử. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Bắc Ninh đẩy mạnh đào tạo, tập huấn, giám sát, chỉ đạo tuyến tới xã, phường, qua đó hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện tốt hơn công tác này.

Củng cố y tế lao động là chìa khóa để phòng ngừa bệnh nghề nghiệp từ sớm. Quản lý tốt rủi ro và dữ liệu sức khỏe sẽ giúp chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động bảo vệ, hướng đến môi trường làm việc an toàn, bền vững. Bắc Ninh phấn đấu đến năm 2030, quản lý ít nhất 80% cơ sở lao động có yếu tố gây bệnh nghề nghiệp, bảo đảm 100% người lao động có nguy cơ được tiếp cận thông tin về các yếu tố có hại và biện pháp phòng, chống. Để hoàn thành các mục tiêu này, ngành Y tế định hướng xây dựng phần mềm quản lý vệ sinh lao động, sức khỏe người lao động và cảnh báo sớm nguy cơ; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu về vệ sinh lao động, bệnh nghề nghiệp, nâng cao năng lực khám, chẩn đoán sớm và quan trắc môi trường lao động.

Ngành Y tế Bắc Ninh cũng đang nỗ lực kiện toàn hệ thống y tế theo hướng tinh gọn, chuyên sâu. Đây được xem là dấu mốc quan trọng nhằm củng cố bộ máy, nâng cao chất lượng chuyên môn, mở rộng năng lực khám, quan trắc và tư vấn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp và người lao động.