Kiểm toán nhà nước đề nghị các địa phương ưu tiên nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì Phiên họp. Ảnh: chinhphu.vn

Sáng 01/10, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm trong lĩnh vực công thương và xây dựng, kết nối trực tuyến với điểm cầu tại UBND một số tỉnh, thành phố. 

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung tham dự Phiên họp.

Nhiều dự án trọng điểm chậm tiến độ

Báo cáo tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết, lĩnh vực xây dựng hiện có 55 dự án với 124 dự án thành phần thuộc diện theo dõi, chỉ đạo. Trong 61 dự án, dự án thành phần đang thi công, có 19 dự án chậm tiến độ; nhóm đang chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu có 7 dự án chậm.

Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, 14 dự án, dự án thành phần được các cơ quan chủ quản xác định có thể hoàn thành theo kế hoạch. Tuy nhiên, 25 dự án, dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 20%, trong đó 6 dự án chưa giải ngân.

Trong lĩnh vực năng lượng, tiến độ các dự án cũng chưa đồng đều. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài, các công trình, dự án trọng điểm đang ở nhiều giai đoạn, từ chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư đến thi công.

Trong 18 dự án điện LNG thuộc danh mục theo dõi, 16 dự án đã lựa chọn được chủ đầu tư, trong đó 2 dự án đã khởi công; 14 dự án đang hoàn thiện các bước chuẩn bị đầu tư. Hai dự án chưa lựa chọn được nhà đầu tư là LNG Nghi Sơn và LNG Long Sơn.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, 18 dự án có tổng công suất hơn 20.000 MW, nhưng hiện chỉ LNG Hiệp Phước được đánh giá có khả năng đáp ứng tiến độ. Phần lớn các dự án còn lại đang gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai.

Đối với 16 dự án nhà máy thủy điện đã lựa chọn chủ đầu tư, có 2 dự án đang thi công và 14 dự án đang hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư. Một số công trình lưới điện truyền tải còn vướng thủ tục đất đai, chuyển mục đích sử dụng rừng, thỏa thuận hướng tuyến và giải phóng mặt bằng.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: chinhphu.vn

Giải ngân phải được nhìn cùng tiến độ thực tế

Bên cạnh những vướng mắc riêng của từng dự án, giải phóng mặt bằng, đất đai, thủ tục đầu tư, nguồn vốn và vật liệu tiếp tục là những điểm nghẽn được đề cập tại phiên họp.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết giá vật liệu xây dựng bình quân tăng khoảng 18 - 20%, trong khi mức dự phòng chi phí tại nhiều dự án khoảng 10%. Việc địa phương chậm cập nhật giá vật liệu cũng ảnh hưởng đến áp giá và thanh toán khối lượng thực hiện.

Trong lĩnh vực năng lượng, khó khăn tập trung ở quá trình chuẩn bị và triển khai đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng, thu xếp vốn, hợp đồng mua bán điện và các điều kiện liên quan. Với các chuỗi khí - điện, một cấu phần chậm tiến độ có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, cần rà soát thực chất khả năng hoàn thành của từng dự án để có cơ sở tính toán phương án nguồn điện phù hợp.

Đáng chú ý, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch năm 2026 còn nhiều thách thức. Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương chủ động điều chuyển vốn trong phạm vi thẩm quyền. Việc điều chỉnh giảm kế hoạch vốn chỉ đặt ra đối với những dự án thực sự không còn khối lượng thực hiện hoặc nhiệm vụ chi, không áp dụng với các dự án chậm do nguyên nhân chủ quan.

Từ thực tế kiểm toán một số dự án, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung lưu ý tỷ lệ giải ngân có thể bao gồm cả vốn tạm ứng nên chưa phản ánh đầy đủ tiến độ thực tế. Vì vậy, việc đánh giá dự án cần đồng thời xem xét tỷ lệ giải ngân, khối lượng thi công, nghiệm thu và khả năng hoàn thành theo kế hoạch.

Kiểm toán nhà nước cũng đề nghị các địa phương ưu tiên nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm trong bối cảnh nhiều dự án triển khai đồng thời, gây áp lực lên nguồn cung.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: chinhphu.vn

Tháo gỡ điểm nghẽn, kiểm soát từng mốc tiến độ

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh Ban Chỉ đạo không làm thay chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương, không làm thay trách nhiệm của chủ đầu tư và không thay thế trách nhiệm của người đứng đầu. Những vấn đề thuộc thẩm quyền của cơ quan, địa phương nào thì cơ quan, địa phương đó phải chủ động giải quyết và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Ban Chỉ đạo tập trung vào các vấn đề liên ngành, liên địa phương, những điểm nghẽn cần tháo gỡ và những vấn đề vượt thẩm quyền của từng bộ, ngành, địa phương; đồng thời tăng cường phối hợp, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các công trình, dự án phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí. “Mục tiêu cuối cùng là công việc phải chuyển biến, dự án phải có đường găng tiến độ, các vướng mắc phải được tháo gỡ, nguồn lực phải được khơi thông và hiệu quả đầu tư phải được nâng lên” - Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.

Cùng với đó, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, cập nhật tiến độ, từng bước hình thành hệ thống theo dõi, giám sát các dự án trọng điểm. Thông tin phải đầy đủ, chính xác, kịp thời để sớm cảnh báo những dự án có nguy cơ chậm tiến độ, chậm giải ngân và xử lý các vấn đề phát sinh.

Đối với các dự án năng lượng, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu xây dựng tiến độ cụ thể cho từng dự án, từ chuẩn bị đầu tư, quyết định đầu tư, lựa chọn nhà thầu EPC đến vận hành thương mại (COD). Việc kiểm tra, giám sát không chỉ căn cứ vào mốc COD cuối cùng mà phải theo dõi từng mốc trong toàn bộ quá trình để nhận diện, xử lý sớm nguy cơ chậm tiến độ.

Đối với các công trình giao thông, cần tiếp tục tập trung giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công, bảo đảm vật liệu và giải ngân vốn đầu tư.

Về vật liệu xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng tổng thể nguồn vật liệu trong cả nước có khả năng đáp ứng nhưng đang thiếu cục bộ tại một số địa phương, dự án trọng điểm. Phó Thủ tướng Thường trực cho biết sẽ có chỉ đạo điều phối nguồn vật liệu trên phạm vi cả nước, đồng thời yêu cầu các địa phương tăng cường phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong cung ứng vật liệu cho các công trình trọng điểm.

Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính được giao tổng hợp các khó khăn, vướng mắc, cam kết về tiến độ, giải ngân của các dự án để đưa vào Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, làm cơ sở đôn đốc, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Văn phòng Chính phủ khẩn trương hoàn thiện dự thảo thông báo kết luận. Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục cập nhật những khó khăn, vướng mắc mới phát sinh để kịp thời xem xét, xử lý./.