Kiểm toán nhà nước khu vực VII nhận diện vướng mắc, đề xuất sửa đổi 11 văn bản

Tổ kiểm toán thuộc KTNN khu vực VII kiểm toán tại Ban Quản lý dự án các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Điện Biên vào tháng 6/2026. Ảnh: Thùy Anh.

Tổ rà soát đã nghiên cứu, đánh giá các quy định hiện hành gắn với thực tiễn hoạt động kiểm toán tại đơn vị, thực hiện rà soát 16/16 văn bản theo Kế hoạch số 514/KH-KTNN ngày 22/4/2026 của KTNN.

Đến ngày 31/5, Tổ rà soát đã báo cáo kết quả rà soát sơ bộ gửi Vụ Tổng hợp, Vụ Chế độ và Kiểm soát chất lượng kiểm toán, Vụ Pháp chế theo yêu cầu và đang tiếp tục nghiên cứu, rà soát để báo cáo chính thức trong tháng 8/2026. Kết quả rà soát sơ bộ cho thấy, một số quy định còn phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện, cần được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm toán.

Hoàn thiện khung pháp lý, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và cải cách hành chính

Theo đó, KTNN khu vực VII đã đề xuất sửa đổi, bổ sung 11 văn bản, trong đó có 5 văn bản do Vụ Tổng hợp chủ trì, 2 văn bản do Vụ Chế độ và Kiểm soát chất lượng kiểm toán chủ trì và 4 văn bản do Vụ Pháp chế chủ trì xây dựng.

Các kiến nghị tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động kiểm toán, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, cập nhật căn cứ pháp lý theo quy định mới của pháp luật và nâng cao tính đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của KTNN.

Cải cách quy trình lập báo cáo và kiến nghị kiểm toán

Tại Điều 14 Quyết định số 01/2022/QĐ-KTNN ngày 18/3/2022 của Tổng Kiểm toán nhà nước quy định về trình tự lập, thẩm định, xét duyệt và phát hành Báo cáo kiểm toán (BCKT) đang bắt buộc đơn vị phải lập dự thảo thông báo kết quả kiểm toán và dự thảo công văn thông báo kết quả kiến nghị đến cơ quan nhà nước có liên quan ngay từ bước gửi lấy ý kiến đơn vị được kiểm toán.

Ông Nguyễn Giang Sơn - Phó Kiểm toán trưởng KTNN khu vực VII, Tổ trưởng Tổ rà soát - cho biết, quy định này đang làm phát sinh thêm thủ tục không cần thiết. Nguyên nhân do thông báo (phát hành) gửi đến các đơn vị phải chuẩn xác theo BCKT đã phát hành. Nếu lập dự thảo từ trước, sau khi thông qua kết quả và phát hành chính thức, lại phải rà soát, chỉnh sửa lần nữa, gây trùng lặp quy trình.

Từ thực tế này, KTNN khu vực VII đề xuất: Chỉ quy định lập các dự thảo thông báo này khi trình phát hành BCKT chính thức nhằm giảm tối đa thủ tục hành chính giấy tờ.

Bên cạnh đó, đối với Khoản 2 Điều 9 Quyết định số 01/2022/QĐ-KTNN về tổng thời gian lập, thẩm định, xét duyệt và phát hành BCKT tối đa là 45 ngày (hoặc 60 ngày đối với cuộc kiểm toán lớn), đơn vị đề nghị xem xét tăng thêm thời gian khoảng 15 ngày (đồng thời sửa đổi thời gian kiểm toán tương ứng trong Luật KTNN). Việc kéo dài thời gian này là cần thiết do đơn vị chủ trì phải thực hiện chuỗi thủ tục hành chính rất nặng từ lập dự thảo, trình xét duyệt cấp vụ, cấp ngành, lấy ý kiến đến trình phát hành. Việc tăng thời gian còn để làm rõ các tồn tại, vi phạm mang tính trọng yếu, giúp nâng cao chất lượng kiểm toán.

Tổ kiểm toán của KTNN khu vực VII thực hiện kiểm toán tại phường Điện Biên Phủ (tháng 5/2026). Ảnh: Thùy Anh

Tăng chế tài với đơn vị chây ỳ và đẩy mạnh phân cấp cho cơ sở

Đối với Thông tư số 01/2026/TT-KTNN ngày 12/01/2026 hướng dẫn theo dõi, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán, hiện chưa quy định cụ thể về trách nhiệm, tần suất báo cáo định kỳ cũng như quy trình phối hợp của đơn vị được kiểm toán. Điều này khiến công tác đôn đốc, theo dõi thông tin của các KTNN khu vực gặp nhiều khó khăn, mang tính một chiều.

Do đó, KTNN khu vực VII đề xuất bổ sung quy định rõ ràng về trách nhiệm của đơn vị được kiểm toán (hoặc cơ quan chủ quản tổng hợp) trong việc lập và gửi báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về tiến độ thực hiện kết luận. Đồng thời, văn bản cần quy định rõ thời hạn tối đa đơn vị phải phản hồi kể từ khi nhận được văn bản đôn đốc để làm cơ sở pháp lý xử lý nghiêm các trường hợp chây ỳ, chậm thực hiện.

Để tăng tính linh hoạt và chủ động cho địa phương, đối với Thông tư số 02/2026/TT-KTNN ngày 12/01/2026 về lập, thẩm định, phát hành kế hoạch kiểm toán (KHKT) tổng quát, đơn vị kiến nghị phân cấp thẩm quyền cho Thủ trưởng đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán được quyền quyết định điều chỉnh đối với các đầu mối kiểm toán chi tiết tại địa phương khi có sự thay đổi cơ học về tổ chức bộ máy hành chính, thay đổi mức trọng yếu, thời gian, địa điểm kiểm toán… Đơn vị chủ trì sẽ báo cáo Tổng Kiểm toán nhà nước thay vì phải làm thủ tục trình xin phê duyệt trước khi thực hiện như hiện tại.

Đổi mới phương thức lập kế hoạch năm, xác định rõ vai trò Trưởng đoàn

Liên quan đến Thông tư số 03/2026/TT-KTNN ngày 12/01/2026 quy định trình tự xây dựng kế hoạch kiểm toán năm và trung hạn, KTNN khu vực VII đề xuất giải pháp đơn giản hóa quy trình hành chính: Giao cho đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán tự xác định danh mục đầu mối, dự án dự kiến kiểm toán năm sau và chủ động trao đổi với đơn vị được kiểm toán. Lãnh đạo KTNN sẽ quyết định danh mục này khi xét duyệt KHKT tổng quát của cuộc kiểm toán, bảo đảm đúng quy trình đánh giá rủi ro và xác định trọng yếu. Đồng thời, đề xuất nghiên cứu thời gian lập KHKT năm trong tháng 9 và ban hành vào cuối tháng 11 hằng năm nhằm đồng bộ với Thanh tra Chính phủ, tránh tối đa việc chồng chéo đối tượng.

Nhằm chuẩn hóa vai trò quản lý thực tế tại các đoàn kiểm toán, KTNN khu vực VII đề xuất điều chỉnh Quy trình kiểm toán của KTNN tại các điều khoản về trách nhiệm của Trưởng đoàn:

Tại Khoản 2 Điều 17: Sửa đổi theo hướng từ "Trưởng đoàn lập dự thảo..." thành "Trưởng đoàn tổ chức chỉ đạo việc lập dự thảo báo cáo kiểm toán".

Tại Khoản 3 Điều 18: Sửa đổi theo hướng từ "Trưởng đoàn hoàn thiện..." thành "Trưởng đoàn tổ chức chỉ đạo việc hoàn thiện dự thảo báo cáo kiểm toán theo kết luận của Kiểm toán trưởng tại cuộc họp xét duyệt".

Sự thay đổi này nhằm phản ánh đúng thực tế công tác: Trưởng đoàn phải kiêm nhiệm nhiều hoạt động quản lý, việc lập và hoàn thiện báo cáo chi tiết sẽ do các kiểm toán viên trong đoàn thực hiện, dưới sự tổ chức, chỉ đạo và soát xét lại của Trưởng đoàn.

Theo KTNN khu vực VII, kết quả rà soát toàn diện này là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của ngành kiểm toán trong giai đoạn mới./.