Kiến nghị ba nhóm chính sách kết nối hợp tác xã - doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thúc đẩy liên kết DNNVV - HTX để phát triển kinh tế tư nhân bền vững

Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được coi là một bước ngoặt lịch sử khi xác định khu vực này là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Để thực hiện được tinh thần của Nghị quyết, TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho rằng, việc thúc đẩy sự hợp tác mang tính hệ thống giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và Hợp tác xã (HTX) trở thành một định hướng quan trọng nhằm xây dựng một khu vực kinh tế tư nhân vững mạnh, có khả năng tự chủ, tự cường.

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân có hơn 98% là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, việc kết nối DNNVV với HTX không chỉ giúp khắc phục hạn chế về quy mô, mà còn đảm bảo nguồn cung ổn định, khả năng truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy phát triển bao trùm, đặc biệt là tại khu vực nông thôn, miền núi.

Để biến liên kết này thành động lực tăng trưởng, TS Tô Hoài Nam đề xuất Chính phủ tập trung vào 3 nhóm chính sách trọng tâm.

TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME).

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế hợp đồng liên kết và cơ chế bảo hiểm. Theo đó, cần chuẩn hóa các hợp đồng liên kết sản xuất - tiêu thụ giữa DNNVV và HTX theo hướng minh bạch, công bằng, có cơ chế chia sẻ rủi ro và xử lý tranh chấp hiệu quả.

Xây dựng bộ hợp đồng mẫu theo từng ngành, coi đây là điều kiện ưu tiên khi xét duyệt tín dụng và bảo hiểm. Đồng thời, thí điểm cơ chế sử dụng hợp đồng liên kết làm tài sản bảo đảm để vay vốn, góp phần tháo gỡ nút thắt về thiếu tài sản thế chấp.

Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ chế hỗ trợ bảo hiểm rủi ro cho chuỗi liên kết, với sự tham gia hỗ trợ phí từ Nhà nước nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai, dịch bệnh và đứt gãy nguồn cung.

Thứ hai, kích hoạt tín dụng cho chuỗi liên kết bằng việc xây dựng các chính sách tín dụng ưu tiên cho chuỗi liên kết DNNVV - HTX. Cụ thể, cần triển khai các gói tín dụng lãi suất thấp, kết hợp cơ chế bảo lãnh tín dụng từ 50 - 80% giá trị khoản vay, qua đó giảm rủi ro cho tổ chức tín dụng và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, hợp tác xã.

Đồng thời, phát triển các công cụ tài chính chuỗi cung ứng như bao thanh toán, tài trợ theo đơn hàng, cho vay dựa trên dòng tiền… nhằm giải quyết bài toán vốn lưu động, đặc biệt với các đơn vị thiếu tài sản bảo đảm.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Nhóm chính sách này tập trung thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp và chuỗi cung ứng.

Theo đó, cần hỗ trợ HTX và DNNVV áp dụng các nền tảng số như nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, quản lý sản xuất… kết nối dữ liệu toàn chuỗi. Đồng thời, triển khai các chương trình chuyển giao công nghệ, hỗ trợ ứng dụng IoT, blockchain, phần mềm quản trị với chi phí phù hợp.

Phó Chủ tịch Thường trực VINASME cũng đề xuất thành lập hoặc tăng cường các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo để tài trợ cho hoạt động R&D, công nghệ xanh, chế biến sâu; đồng thời thí điểm các mô hình “nông nghiệp 4.0” theo vùng để tạo hiệu ứng lan tỏa.

Biến liên kết thành đòn bẩy kép cho phát triển kinh tế tư nhân

Bằng việc kiến tạo và hỗ trợ một cách có hệ thống, Chính phủ có thể biến mối liên kết thành đòn bẩy kép vừa đạt mục tiêu về số lượng, quy mô doanh nghiệp, vừa đạt mục tiêu về chất lượng, tức tham gia sâu vào chuỗi toàn cầu. Từ đó hiện thực hóa thành công các mục tiêu chiến lược của Nghị quyết 68-NQ/TW.

Theo đó, việc kiến tạo một nền kinh tế tư nhân đa tầng, trong đó DNNVV và HTX không phải là các thực thể độc lập mà phải là các mắt xích liên kết hữu cơ là cần thiết.

Để làm được điều này, theo TS Tô Hoài Nam, cần phải hóa giải thách thức về quy mô. Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam hiện nay chủ yếu là DNNVV và siêu nhỏ, có độ rủi ro cao và năng lực cạnh tranh hạn chế. Liên kết giữa DNNVV và HTX là giải pháp căn cơ để tích tụ nguồn lực, khắc phục nhược điểm về quy mô manh mún.

Trong xu thế hội nhập và yêu cầu về phát triển bền vững, thị trường ngày càng đòi hỏi nguồn cung phải có tính ổn định, chất lượng đồng đều và truy xuất được nguồn gốc. HTX chính là giải pháp tổ chức sản xuất chuẩn hóa ở quy mô cộng đồng, đóng vai trò cung cấp nguyên liệu sạch, chất lượng cho các DNNVV làm nhiệm vụ chế biến sâu và xuất khẩu.

Do nguyên tắc liên kết kinh tế không thể chỉ tập trung ở các đô thị lớn nên sự hợp tác này là cơ chế hiệu quả nhất để đưa công nghệ, quản trị và nguồn vốn của DNNVV về nông thôn, miền núi, giúp HTX chuyển đổi mô hình, tạo sinh kế bền vững, thực hiện mục tiêu phát triển đồng đều các vùng miền.

"Thúc đẩy liên kết DNNVV - HTX không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là hướng tiếp cận mới trong quản trị phát triển kinh tế tư nhân. Nếu được kiến tạo bằng chính sách đồng bộ, đây sẽ là “đòn bẩy kép” giúp vừa mở rộng quy mô, vừa nâng cao chất lượng, qua đó hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 68", ông Nam nhấn mạnh.