Kiến nghị cơ chế 'quản chặt' từ vụ hoa hậu và người nổi tiếng bán kẹo Kera giả

Theo Cơ quan điều tra (CQĐT), Nguyễn Phong (Chủ tịch Công ty Asia) và 5 bị can khác có hành vi sản xuất hàng giả là thực phẩm; bị can Nguyễn Phạm Hồng Vy (Giám đốc Công ty Asia) có các hành vi sản xuất hàng giả là thực phẩm và trốn thuế. Liên quan, bị can Nguyễn Thị Hồng Phượng (cựu kế toán trưởng Công ty Asia) đã thực hiện hành vi trốn thuế.

Kết luận điều tra vụ án chỉ rõ, các bị can trong vụ án đã sản xuất hàng giả với 4 sản phẩm thực phẩm bổ sung gồm: SuperGreens Gummies (còn gọi là "kẹo Kera"), Green Nutrition organic Kale, Kombutea Slim+ và Mequib Happii Gummies. Giải quyết vụ án, CQĐT đã đề nghị truy tố các bị can nêu trên theo những tội danh tương ứng.

Nhóm người nổi tiếng lợi dụng "tên tuổi" để quảng cáo và bán hàng hóa không đảm bảo chất lượng.

Cơ quan chức năng cũng đã làm rõ, hành vi sản xuất hàng giả là thực phẩm còn có sự “tiếp tay” của nhóm người nổi tiếng trong xã hội gồm: Lê Tuấn Linh (Giám đốc Công ty Chị Em Rọt), Lê Thành Công, Nguyễn Thị Thái Hằng (Hằng Du Mục), Phạm Quang Linh (Quang Linh Vlogs) và Nguyễn Thúc Thùy Tiên (Hoa hậu Thùy Tiên). Những cá nhân này đã quảng cáo, thông tin sai sự thật và bán kẹo Kera giả tới người tiêu dùng.

Quá trình điều tra, cơ quan chức năng còn phát hiện ra các sơ hở, thiếu sót trong hệ thống văn bản pháp luật cũng như công tác quản lý Nhà nước về lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng hóa là thực phẩm và quảng bá, giới thiệu, bán hàng trên không gian mạng. Theo CQĐT, đây là nguyên nhân, điều kiện mà tội phạm thường lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội.

CQĐT chỉ ra rằng, Luật An toàn thực phẩm năm 2010; Nghị định 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn thi hành cho phép doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm tự công bố, tự chịu trách nhiệm về chất lượng, thành phần các chất, tính năng, công dụng đối với đa số sản phẩm.

Việc này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng nó cũng làm nảy sinh vấn đề là thiếu cơ chế sàng lọc tiền kiểm và không gắn, không quy định trách nhiệm cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nước khi tiếp nhận hồ sơ tự công bố. Thay vào đó là sự phó mặc cho doanh nghiệp và chỉ hậu kiểm ngẫu nhiên.

Sản phẩm kẹo Kera bị cơ quan chức năng xác định hàng giả.

Từ đó dẫn đến tình trạng nhiều sản phẩm chỉ “đăng ký cho có”, chưa đảm bảo chất lượng nhưng vẫn được lưu hành trên thị trường.

Cụ thể là các cá nhân, tổ chức đã lợi dụng quy định hiện hành để bỏ bớt các thành phần nguyên liệu chính tạo nên tính năng, công dụng của sản phẩm; sử dụng nguyên liệu rẻ tiền, không rõ nguồn gốc và thậm chí gây hại cho sức khỏe con người, chỉ nhằm thu lợi bất chính.

CQĐT cho rằng, việc thực thi, hậu kiểm thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung chưa hiệu quả. Hiện nay, các thực phẩm này chủ yếu vẫn được điều chỉnh như thực phẩm thông thường, chưa được xếp vào nhóm có nguy cơ cao đối với sức khỏe để quản lý.

Nhiều thực phẩm được quảng bá, giới thiệu, công bố như “thuốc” nhưng chỉ đăng ký dạng thực phẩm bổ sung để né tránh các yêu cầu nghiêm ngặt về thử nghiệm lâm sàng, cấp phép lưu hành hoặc gắn mác “hỗ trợ chữa bệnh” nhưng lại không chịu sự quản lý chặt như dược phẩm.

Bên cạnh đó, chế tài xử lý hành chính và hình sự hiện hành về các hành vi vi phạm liên quan đến sản xuất, buôn bán thực phẩm, quảng bá sai sự thật, gian lận công bố kiểm nghiệm sản phẩm và trốn thuế chưa đủ mạnh, chưa tạo được tính răn đe thực sự, không tương xứng với quy mô lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm.

Theo CQĐT, nhiều đối tượng vi phạm thường chấp nhận nộp phạt như một “chi phí kinh doanh” và tiếp tục tái phạm… Từ những “lỗ hổng”, bất cập này, cơ quan tố tụng đã có kiến nghị việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công bố sản phẩm thực phẩm

Theo đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an kiến nghị các bộ, ngành liên quan rà soát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng hóa là thực phẩm; quảng bá, giới thiệu, bán hàng trên không gian mạng.

Cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền cần nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về công bố sản phẩm thực phẩm. Hệ thống cơ sở dữ liệu cần bao gồm các thông tin cơ bản như: Thông tin doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm; Hồ sơ tự công bố sản phẩm và bản đăng ký công bố sản phẩm.

Tiếp đến là Phiếu kết quả kiểm nghiệm của các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định; Thông tin về thành phần, chỉ tiêu chất lượng, hàm lượng hoạt chất chính của sản phẩm; Thông tin về kết quả thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm liên quan đến sản phẩm…