Kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách: Nhiệm vụ 'pháp lệnh' của toàn Ngành

Khi hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện với sự đóng góp từ các kiến nghị kiểm toán, môi trường tài chính công của Việt Nam sẽ minh bạch và lành mạnh hơn. Ảnh: TL

Bước chuyển từ Nghị quyết 1109 đến 772

Năm 2025, việc triển khai Nghị quyết số 1109-NQ/ĐU của Đảng ủy KTNN về lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ trọng tâm đã đạt được những kết quả tích cực. Tính đến ngày 31/12/2025, tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán toàn Ngành đạt 84,9%. KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 38.698 tỷ đồng và hơn 127 triệu USD; trong đó tăng thu ngân sách nhà nước đạt 4.596 tỷ đồng và giảm chi ngân sách đạt 16.796 tỷ đồng… Những số liệu này là cơ sở thực tiễn quan trọng để Đảng ủy KTNN xây dựng các chỉ tiêu cho giai đoạn tiếp theo tại Nghị quyết số 772-NQ/ĐU về lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Nếu như khi triển khai Nghị quyết 1109, các KTNN chuyên ngành Ia, Ib, II, III, VI, VII và các KTNN khu vực chủ yếu đặt mục tiêu tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán đạt ít nhất 80%, thì bước sang năm 2026, một mặt bằng mới đã được thiết lập. Chỉ tiêu “Tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán phấn đấu đạt 90% trở lên” chính thức trở thành nhiệm vụ mang tính “pháp lệnh” của toàn Ngành. Đây là bước đi kế thừa kết quả đạt được, thể hiện quyết tâm vượt ngưỡng dựa trên nguồn lực và kinh nghiệm quản trị đã được tích lũy. Đáng chú ý, những định hướng về kiến nghị cơ chế, chính sách vốn được đề cập trong nhiều năm trước nay đã được xác lập rõ ràng hơn, trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong Nghị quyết 772.

Đưa kiến nghị hoàn thiện cơ chế vào ngay từ khâu lập kế hoạch kiểm toán

Tiếp nối nỗ lực trong nhiều năm qua, khi mỗi năm KTNN đều kiến nghị sửa đổi hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật, năm 2025, KTNN đã kiến nghị xử lý các nội dung không phù hợp thuộc 109 văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quản lý.

Điểm mới nổi bật của Nghị quyết 772 là cụ thể hóa sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Kiểm toán nhà nước về nâng cao chất lượng kiến nghị cơ chế, nhất là đối với các cuộc kiểm toán chuyên đề. Theo đó, hoạt động kiểm toán không còn thuần túy kiểm tra số liệu mà mở rộng phạm vi đánh giá sang khía cạnh chính sách nhằm ngăn chặn từ sớm các “kẽ hở” trong quản lý. Nghị quyết nêu rõ: Tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả kiểm toán, đặc biệt là các chuyên đề toàn Ngành, để đưa ra các kiến nghị về cơ chế, chính sách, góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của Nhà nước.

Đáng chú ý, nếu tại Nghị quyết 1109 chưa có đơn vị nào đăng ký chỉ tiêu kiến nghị về cơ chế, chính sách thì đến Nghị quyết 772, sự chuyển biến rõ nét từ cơ sở đã được ghi nhận. Sự thay đổi “từ 0 đến có” này thể hiện qua việc hầu hết các đơn vị đã chủ động đặt mục tiêu có kiến nghị về cơ chế, chính sách trong các cuộc kiểm toán chuyên đề, qua đó góp phần hoàn thiện pháp luật của Nhà nước.

Trong đó, KTNN chuyên ngành II xác định nhiệm vụ nâng cao chất lượng kiểm toán chuyên đề, qua đó đưa ra nhiều kiến nghị về cơ chế, chính sách góp phần hoàn thiện pháp luật; KTNN khu vực IV đặt mục tiêu các cuộc kiểm toán chuyên đề phải có nhiều phát hiện và kiến nghị chất lượng, tập trung vào cơ chế quản lý thu ngân sách địa phương và quản lý mua sắm thiết bị y tế tại TP. Hồ Chí Minh.

Với hành trang là những kết quả đạt được cùng sự hỗ trợ từ các công cụ quản trị hiện đại, năm 2026, 100% đơn vị đã đăng ký chỉ tiêu thực hiện kiến nghị đạt từ 90% trở lên. Một số đơn vị có chỉ tiêu thực hiện kiến nghị năm 2025 (đối với các cuộc kiểm toán năm 2024) còn khiêm tốn như KTNN chuyên ngành V, KTNN khu vực I (70%) hay KTNN khu vực IV (trên 75%), thì sang năm 2026, các đơn vị này đều đồng loạt nâng mục tiêu phấn đấu lên mức từ 90% trở lên. Những con số này thể hiện sự tự tin và tinh thần trách nhiệm của các đơn vị trong việc nâng cao chất lượng kiến nghị, đồng thời tăng cường đôn đốc thực hiện kết luận kiểm toán.

Công nghệ và kỷ luật - đòn bẩy nâng cao hiệu lực kiểm toán

Để duy trì đà tăng của tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán, công nghệ và kỷ luật công vụ được xem là hai “chân kiềng” quan trọng. Nếu Nghị quyết 1109 đặt mục tiêu thực hiện số hóa hồ sơ kiểm toán thì Nghị quyết 772 yêu cầu bước tiến cao hơn thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ AI được kỳ vọng hỗ trợ kiểm toán viên đưa ra các dự báo chính xác hơn và các kiến nghị sắc bén hơn. Công nghệ không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình mà còn góp phần tăng cường tính khách quan và minh bạch của các kết luận kiểm toán.

Song song với việc ứng dụng công nghệ là yêu cầu siết chặt kỷ luật công vụ. Cả hai nghị quyết đều thống nhất duy trì kiểm soát chất lượng đối với 100% các đoàn kiểm toán. Tuy nhiên, Nghị quyết 772 nhấn mạnh việc kiểm soát trực tiếp 100% các đoàn kiểm toán trên phạm vi toàn Ngành. Sự giám sát chặt chẽ này góp phần bảo đảm mỗi báo cáo kiểm toán đều chính xác và khách quan - yếu tố quan trọng để đơn vị được kiểm toán nghiêm túc thực hiện các kiến nghị, qua đó góp phần đạt mục tiêu tỷ lệ thực hiện kiến nghị từ 90% trở lên.

Có thể nói, những kết quả tích cực trong việc thực hiện Nghị quyết 1109 đã tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tiếp theo. Với “hành trang” là tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán năm 2025 sát ngưỡng 85%, cùng việc 100% đơn vị đồng thuận xác lập mục tiêu đạt từ 90% trở lên và đăng ký kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, mục tiêu của Nghị quyết 772 được đánh giá là có tính khả thi cao.

Những nỗ lực này hứa hẹn sẽ đưa KTNN tiến thêm một bước trong việc giữ gìn kỷ cương tài chính quốc gia, đồng hành với mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Trong tương lai, khi hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện với sự đóng góp từ các kiến nghị kiểm toán, môi trường tài chính công của Việt Nam sẽ ngày càng minh bạch và lành mạnh hơn. Mỗi văn bản pháp luật được sửa đổi, mỗi kiến nghị tài chính được thực thi đều là những “viên gạch” quan trọng góp phần củng cố nền tảng thể chế, qua đó khẳng định vai trò của KTNN trong việc bảo vệ tài sản công./.

THÙY ANH