Kiến nghị nghiên cứu giữ lại mạng lưới đường sắt quốc gia xuyên tâm

Đường sắt quốc gia kết nối với metro

Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam (VNR) vừa có văn bản gửi Bộ Xây dựng tham gia ý kiến về Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt đầu mối khu vực Hà Nội đang được Cục Đường sắt Việt Nam trình thẩm định, phê duyệt.

Đáng chú ý tại lần góp ý này, VNR kiến nghị Bộ Xây dựng tiếp tục nghiên cứu phương án tổ chức mạng lưới đường sắt quốc gia theo hướng xuyên tâm, trong đó đường sắt quốc gia, đặc biệt là tuyến đường sắt tốc độ cao, kết nối trực tiếp với khu vực trung tâm Hà Nội và liên thông thuận lợi với mạng lưới đường sắt đô thị.

Theo dự thảo Quy hoạch, ga Ngọc Hồi được xác định là đầu mối hành khách đường sắt phía Nam, ga Gia Lâm là đầu mối hành khách phía Bắc Hà Nội. Các tuyến đường sắt quốc gia, trong đó có đường sắt tốc độ cao, dự kiến tổ chức đón, trả khách tại hai đầu mối này. Hành khách đi, đến khu vực trung tâm Hà Nội tiếp tục kết nối bằng hệ thống đường sắt đô thị.

VNR cho rằng phương án tổ chức mạng lưới cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá trước khi hoàn thiện. Với vai trò doanh nghiệp trực tiếp quản lý, khai thác hệ thống đường sắt quốc gia, Tập đoàn cho biết đã tham gia quá trình nghiên cứu, hoàn thiện quy hoạch và nhiều lần góp ý với cơ quan chủ trì lập quy hoạch về phương án tổ chức mạng lưới đường sắt tại Thủ đô.

Tập đoàn Đường sắt quốc gia kiến nghị tiếp tục nghiên cứu giữ lại mạng lưới đường sắt quốc gia xuyên tâm cùng kết hợp với mạng lưới đường sắt đô thị

Quan điểm VNR đưa ra là tiếp tục xem xét phương án tổ chức đường sắt quốc gia theo hướng xuyên tâm, trong đó các tuyến đường sắt quốc gia, bao gồm đường sắt tốc độ cao, có thể tiếp cận khu vực trung tâm Hà Nội và tổ chức kết nối với mạng lưới đường sắt đô thị.

Theo VNR, đây là phương án cần được xem xét trong tổng thể quy hoạch giao thông của Thủ đô, bởi hiệu quả của một mạng lưới đường sắt không chỉ phụ thuộc vào vị trí từng nhà ga mà còn liên quan đến thời gian hành trình, khả năng kết nối giữa các tuyến và mức độ thuận tiện khi chuyển đổi giữa các phương thức vận tải.

VNR cho rằng đường sắt quốc gia, đặc biệt đường sắt tốc độ cao, có năng lực vận tải lớn, an toàn và phù hợp với các cự ly trung bình, dài. Vì vậy, mạng lưới cần được tổ chức để phát huy tối đa năng lực vận tải, đồng thời bảo đảm sự liên thông với hệ thống giao thông công cộng đô thị.

Đánh giá khả năng kết nối, nhu cầu đi lại

Một trong những vấn đề được VNR lưu ý là phương án bố trí đầu mối hành khách tại Ngọc Hồi và Gia Lâm sẽ làm tăng nhu cầu chuyển tiếp giữa đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị đối với hành khách đi, đến khu vực trung tâm. Theo Tập đoàn, cần lượng hóa tác động của việc này đối với thời gian hành trình, khả năng tiếp cận và chất lượng dịch vụ, nhất là đối với hành khách liên tỉnh.

Cần lượng hoá tác động của việc bố trí đầu mối hành khách tại Ngọc Hồi và Gia Lâm

Từ đó, VNR đề nghị quá trình hoàn thiện quy hoạch cần đánh giá đồng thời năng lực khai thác của các tuyến, khả năng kết nối giữa đường sắt quốc gia với đường sắt đô thị, nhu cầu đi lại liên vùng và phương án tổ chức vận tải tại các đầu mối.

Để làm cơ sở cho kiến nghị, VNR dẫn kinh nghiệm tổ chức mạng lưới đường sắt tại Berlin, Tokyo và Seoul. Tại các đô thị này, đường sắt quốc gia được tổ chức theo hướng xuyên tâm, các ga hành khách có khả năng kết nối với mạng lưới giao thông công cộng, tạo thành hệ thống vận tải liên thông.

Tại Bắc Kinh và Paris, mạng lưới được tổ chức theo mô hình đa trung tâm, trong đó các ga đường sắt quốc gia trong khu vực đô thị được kết nối với nhau. Theo VNR, cách tổ chức này giúp các tuyến đường sắt quốc gia gắn kết với mạng lưới giao thông đô thị, tăng khả năng kết nối và phân bổ nhu cầu đi lại.

Giữ ga Hà Nội làm đầu mối

Đối với Hà Nội, phương án duy trì kết nối của đường sắt quốc gia với khu vực trung tâm cũng từng được nghiên cứu. Trong quá trình lập Dự án tuyến đường sắt đô thị số 1 Yên Viên - Ngọc Hồi, tư vấn Nhật Bản JTC đã nghiên cứu phương án duy trì ga Hà Nội tại vị trí hiện hữu, đồng thời tổ chức khai thác kết hợp giữa đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị.

Theo VNR, những nghiên cứu trước đây là cơ sở để tiếp tục xem xét phương án tổ chức mạng lưới theo hướng tăng cường tính liên thông giữa đường sắt quốc gia và giao thông đô thị.

Tập đoàn cho rằng Hà Nội có quy mô dân số lớn, nhu cầu đi lại liên vùng và nội đô cao, đồng thời là đầu mối quan trọng của mạng lưới đường sắt quốc gia. Vì vậy, phương án tổ chức vận tải cần được tính toán trên phạm vi toàn mạng lưới, thay vì chỉ xem xét riêng lẻ từng tuyến hoặc từng nhà ga.

Trên cơ sở đó, VNR đề nghị tiếp tục nghiên cứu phương án đường sắt quốc gia xuyên tâm, trong đó đường sắt quốc gia, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, có khả năng tiếp cận khu vực trung tâm Hà Nội và kết nối thuận lợi với đường sắt đô thị cùng các phương thức vận tải công cộng khác.

Trước đó, cuối tháng 8/2026, Cục Đường sắt Việt Nam đã đề nghị Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP Hà Nội.

Theo phương án đang được đề xuất, ga Hà Nội, Giáp Bát và Long Biên không còn được xác định trong nhóm ga trung tâm, ga chính. Đầu mối hành khách đường sắt quốc gia được bố trí tại Ngọc Hồi và Gia Lâm; đầu mối hàng hóa phía Bắc và phía Nam sông Hồng lần lượt đặt tại Yên Thường và Thường Tín mới.

Về tổ chức vận tải hành khách, các đoàn tàu đi, đến Hà Nội được đón, trả tại Gia Lâm và Ngọc Hồi; luồng hành khách giữa các tỉnh phía Bắc và phía Nam được chuyển tiếp qua tuyến đường sắt vành đai phía Đông và hai đầu mối này.

Đối với vận tải hàng hóa, hàng đến Hà Nội được tổ chức xếp dỡ tại Thường Tín mới và Yên Thường; luồng hàng hóa Bắc - Nam được chuyển tiếp qua tuyến đường sắt vành đai phía Đông và các đầu mối hàng hóa.