Kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu bản quyền thể thao để ngăn ngừa tội phạm

Sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng Internet với khả năng tiếp cận số lượng lớn người sử dụng là những điều kiện thuận lợi để các hành vi phạm tội xảy ra và kéo dài. Ảnh: Báo Lao động.

Ngày 4/9, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ban hành kết luận, đề nghị truy tố 74 bị can về các tội danh “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, “Đánh bạc” và “Tổ chức đánh bạc”…

PHÁT SÓNG 1.529 BẢN GHI CÁC TRẬN ĐẤU TRÁI PHÉP

Theo kết luận điều tra, từ cuối năm 2018, các bị can Phạm Nguyễn Dũng (SN 1979); Nguyễn Công Định (SN 1993) thành lập dự án 90 Phút và lập trình trang web “XoilacTV” để phát trực tiếp và bình luận các trận bóng đá được nhiều người quan tâm.

Trong đó, Dũng góp tiền đầu tư máy móc, mua đường truyền, thuê văn phòng, nhân viên… còn Định góp công sức. Sau khi trừ đi chi phí, hai người sẽ chia đôi lợi nhuận.

Hệ thống 90 Phút sau đó mở rộng nhiều kênh khác nhau ngoài “Xôi lạc” như: VeboTV, 90PhutTV, ThapcamTV, BanhkhucTV, CakeoTV…

Cơ quan điều tra xác định trong thời gian từ 1/1/2025 đến 5/2/2026, hệ thống các website của dự án 90 Phút đã phát sóng 1.529 bản ghi các trận đấu mà không xin phép. Việc này vi phạm bản quyền được bảo hộ tại Việt Nam của giải Ngoại hạng Anh...

Thông qua việc phát sóng, các bị can cũng quảng cáo cho các trang cờ bạc trên mạng như 8XBET, LU88, Man88, HBET… Trong thời gian từ tháng 4/2025 đến tháng 1/2026, hệ thống 90 Phút đã thu về hơn 2,7 triệu USDT, tương đương hơn 69 tỷ đồng.

Liên quan đến các chủ thể quyền tác giả, cơ quan điều tra đã xác định chủ sở hữu quyền, tổ chức phát sóng và chủ thể được chuyển giao quyền khai thác/phát sóng tại Việt Nam theo hồ sơ, tài liệu xác minh về bản quyền.

Theo đó, Ban tổ chức giải Ngoại hạng Anh (The Football Asssociation Premier League Limited, gọi tắt là Giải Ngoại hạng Anh) nắm giữ quyền tác giả, quyền liên quan đối với biểu tượng, hình ảnh và bản ghi âm, ghi hình toàn bộ các trận đấu thuộc giải bóng đá Ngoại hạng Anh.

Kết quả điều tra xác định, có 412 trận đấu thuộc giải bóng đá Ngoại hạng Anh bị sao chép, khai thác, phát lại trên hệ thống website của dự án 90 phút.

Tương tự, các trận đấu thuộc các giải đấu thể thao khác nhau bị sao chép, khai thác, phát lại trên hệ thống website của dự án 90 phút.

Về yêu cầu bồi thường thiệt hại, Giải Ngoại hạng Anh ước tính sơ bộ mức thiệt hại tối thiểu gây ra bởi hành vi xâm phạm bản quyền là hơn 122 tỷ đồng. Thiệt hại này không liên quan đến thiệt hại của các đơn vị được Giải Ngoại hạng Anh cấp quyền sử dụng quyền phát sóng tại Việt Nam như K+ và FPT.

Giải Ngoại hạng Anh đang tiếp tục xác định thiệt hại từ việc bị xâm phạm bản quyền nêu trên. Đồng thời đề nghị giải trình rõ tổng mức thiệt hại cụ thể và cách thức tính thiệt hại trong quá trình tham gia xét xử vụ án này.

BA KIẾN NGHỊ ĐỂ PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM

Theo cơ quan điều tra, sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng Internet với khả năng tiếp cận số lượng lớn người sử dụng và việc các bị can có sự phân công, phối hợp trong quản lý, lập trình, vận hành, truyền thông, quảng cáo các trang web là những điều kiện thuận lợi để các hành vi phạm tội xảy ra và kéo dài.

Đối với tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, hành vi của các bị can phạm tội danh này tuy được xác định là ít nghiêm trọng nhưng được thực hiện có tổ chức, liên tục trong thời gian dài. Các bị can thực hiện hành vi có sự phân công, phối hợp giữa các thành viên trong việc xây dựng, quản lý, vận hành các trang web để phát sóng các chương trình thể thao trái phép.

Hành vi trên đã xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan, ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, kinh doanh chương trình được bảo hộ. Đồng thời thu hút lượng lớn người truy cập, tạo điều kiện để các bị can thu lợi bất chính từ hoạt động quảng cáo.

Qua công tác điều tra vụ án, cơ quan điều tra nhận thấy, hoạt động xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng có tính chất tổ chức, sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn công nghệ để che giấu người thực hiện, duy trì hoạt động của website, khai thác quảng cáo và thu lợi bất chính.

Để chủ động phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này, cơ quan điều tra đưa ra 3 kiến nghị trọng tâm.

Trước hết, cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả, quyền liên quan cần nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về bản quyền các chương trình thể thao tại Việt Nam.

Đặc biệt, cần xác định rõ chủ sở hữu quyền, tổ chức được chuyển giao quyền khai thác, phát sóng, phân phối, thời hạn, lãnh thổ và phạm vi quyền được chuyển giao, tạo điều kiện cho các cơ quan tiến hành tố tụng xác định chính xác chủ thể quyền và hành vi xâm phạm.

Thứ hai, tăng cường cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan Công an, các doanh nghiệp viễn thông, Internet, nhà cung cấp máy chủ, tên miền, nền tảng quảng cáo và các chủ thể quyền để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ các website có hành vi phát sóng, truyền dẫn, phát lại trái phép nội dung được bảo hộ. Đồng thời thu thập dữ liệu điện tử phục vụ công tác điều tra, xử lý.

Thứ ba, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đối với người sử dụng Internet, chủ sở hữu website, lập trình viên, quản trị viên và các cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ trên không gian mạng.

Nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, không tham gia, tiếp tay hoặc tạo điều kiện cho hoạt động xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.