Kiên quyết xử lý các hành vi đổ chất thải và khai thác khoáng sản trái phép

Thủ đoạn tinh vi và những hệ lụy trực tiếp

Theo cơ quan chức năng, ô nhiễm môi trường trong sản xuất, kinh doanh là việc các nhà máy, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, hộ cá thể xả, thải các chất thải, chất nguy hại chưa qua xử lý đạt chuẩn ra môi trường đất, nước và không khí. Các hành vi này vi phạm nghiêm trọng Luật Bảo vệ môi trường, làm thay đổi cấu trúc tự nhiên và đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái cùng đời sống dân cư.

Tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân hiện nay vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Thủ đoạn phổ biến là không thực hiện thủ tục quy định như không có giấy phép môi trường, đăng ký môi trường hay báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Nhiều cơ sở không vận hành hệ thống xử lý, lắp ống ngầm xả thải trực tiếp, sử dụng công nghệ lạc hậu, chôn lấp chất thải nguy hại lẫn chất thải thông thường hoặc thuê địa điểm vắng vẻ để đổ thải trái phép.

Đáng chú ý, một số đơn vị còn can thiệp vào hệ thống quan trắc tự động trực tuyến như bơm nước sạch vào bồn sensor, cài đặt kết quả mặc định trên máy tính để làm sai lệch dữ liệu truyền về cơ quan quản lý.

Những vi phạm trên gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của công nhân và cộng đồng dân cư; làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh nan y, ung thư, nhiễm độc nguồn nước; gây thiệt hại kinh tế lớn cho các hộ sản xuất nông, lâm, thủy sản xung quanh do đất và nước bị nhiễm độc.

Đồng thời, vi phạm môi trường còn làm suy giảm uy tín, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, gây tốn kém ngân sách Nhà nước trong khắc phục sự cố và làm phát sinh các vụ việc tranh chấp, khiếu kiện phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại địa phương.

Các đối tượng trong vụ án Gây ô nhiễm môi trường xảy ra tại KCN Quang Minh, xã Quang Minh, Hà Nội. Ảnh CAHN

Thời gian qua, thực hiện công tác tuần tra, kiểm soát bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn thành phố, Công an thành phố Hà Nội đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn nhiều vụ việc đổ chất thải và khai thác khoáng sản trái phép.

Điển hình như mới đây, khoảng 1h15 ngày 28-7, trong quá trình tuần tra, Tổ công tác Đội Cảnh sát phản ứng nhanh (Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội) phát hiện xe ô tô tải BKS 30B-164.08 do anh L.V.Đ (sinh năm 2000, trú tại xã Hùng Đức, tỉnh Tuyên Quang) điều khiển đang đổ chất thải rắn xây dựng trái quy định tại khu vực đường Quang Lai, xã Thanh Trì. Tại hiện trường còn ghi nhận một máy xúc nhãn hiệu Kobelco.

Trước đó, Đội Cảnh sát phản ứng nhanh cũng liên tiếp ngăn chặn hai vụ việc đổ chất thải khác. Hồi 17h40 ngày 18-7, tại đường Nội Bài (xã Sóc Sơn), Tổ công tác phát hiện xe ô tô BKS 29K-182.XX do anh N.V.T (sinh năm 1987, trú tại xã Sóc Sơn) điều khiển có hành vi đổ chất thải không đúng nơi quy định.

Tiếp đó, hồi 16h ngày 20-7, tại đường Sạt Nỏ (xã Mỹ Đức), lực lượng chức năng phát hiện xe ô tô BKS 99C-120.XX do anh N.V.M (sinh năm 1982, trú tại xã Mỹ Đức) điều khiển đang thực hiện hành vi tương tự. Các vụ việc đã được bàn giao cho Công an xã Sóc Sơn và Công an xã Mỹ Đức tiếp tục xác minh, xử lý theo thẩm quyền.

Bên cạnh đó, công tác quản lý tài nguyên, khoáng sản tại các địa phương cũng được đẩy mạnh. Sáng 27-7, Công an xã Hạ Bằng kiểm tra, phát hiện ông N.V.C (sinh năm 1969, trú tại thôn Bình Yên 3, xã Hạ Bằng) đang khai thác đá ong trái phép tại thửa đất số 238, tờ bản đồ số 22 thuộc thôn Bình Yên 4 khi chưa được cấp phép. Hành vi này vi phạm điểm a, khoản 1, Điều 47 Nghị định số 36/2020/NĐ-CP của Chính phủ. Công an xã Hạ Bằng đã hoàn thiện hồ sơ ban đầu, bàn giao cho Phòng Kinh tế xã Hạ Bằng xử lý theo quy định.

Trước đó, vào hồi 15h00 ngày 25-07-2026, Công an xã Hạ Bằng phối hợp với Phòng Kinh tế xã lập biên bản vi phạm hành chính đối với bà B.T.C (sinh năm 1965, trú tại thôn Bình Yên 2, xã Hạ Bằng) về hành vi đổ rác thải, vật liệu xây dựng trái quy định tại thửa đất số 101, tờ bản đồ số 14.

Bên cạnh các vi phạm mang tính nhỏ lẻ của cá nhân hay hộ kinh doanh trên địa bàn dân cư, thực tế công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về môi trường thời gian qua cho thấy, những vụ việc vi phạm xảy ra tại các khu, cụm công nghiệp tập trung mới là nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng, gây ảnh hưởng diện rộng đến toàn bộ hệ sinh thái.

Một ví dụ điển hình cho sự câu kết tinh vi, cố ý vi phạm vì mục tiêu lợi nhuận đã bị Công an thành phố Hà Nội phát hiện, khởi tố điều tra trong tháng 5-2026 vừa qua xảy ra tại Nhà máy xử lý nước thải tập trung Khu công nghiệp Quang Minh, xã Quang Minh.

Trong vụ án này, đơn vị vận hành là Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Đức dù biết rõ hệ thống xử lý không có khả năng lọc bỏ các kim loại nặng độc hại như Niken, nhưng vì lợi nhuận vẫn ký hợp đồng tiếp nhận xả thải cho nhiều doanh nghiệp mạ kim loại, gia công cơ khí.

Nghiêm trọng hơn, các cá nhân quản lý tại đây đã nhận hối lộ hàng tỷ đồng từ các doanh nghiệp để bỏ qua vi phạm, xả trực tiếp nước thải chứa thông số độc hại vượt quy chuẩn trên 5 lần ra môi trường. Để che giấu hành vi và đối phó với công tác kiểm tra, các đối tượng còn thông đồng với đơn vị quan trắc môi trường thực hiện việc pha loãng mẫu nước thải, chỉnh sửa, làm giả kết quả phân tích đạt chuẩn trước khi nộp cho cơ quan quản lý Nhà nước.

Qua vụ việc điển hình nêu trên, có thể thấy tính chất nguy hiểm của tội phạm môi trường khi có sự móc nối giữa đơn vị vận hành hạ tầng, doanh nghiệp xả thải và đơn vị kiểm định quan trắc. Nếu không được phát hiện và ngăn chặn kịp thời, lượng nước thải chứa kim loại nặng này sẽ ngấm sâu vào lòng đất, hòa vào nguồn nước ngầm và sông hồ, gây ra những hậu quả vô cùng tàn khốc và kéo dài đối với sức khỏe của hàng ngàn hộ dân sinh sống ở các khu vực xung quanh.

Nâng cao nâng cao ý thức chấp hành pháp luật

Phân tích từ góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Huy Hoàng - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội nhấn mạnh, các tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về bảo vệ môi trường sẽ phải chịu những hình phạt nghiêm khắc. Tùy thuộc vào tính chất và mức độ, hành vi xả thải vượt quy chuẩn hoặc chôn lấp chất thải nguy hại trái phép có thể bị đình chỉ hoạt động, xử phạt hành chính số tiền lớn và buộc chi trả toàn bộ chi phí khắc phục hậu quả theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 07-07-2022 của Chính phủ. Trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Gây ô nhiễm môi trường" theo Điều 235 Bộ luật Hình sự.

Lực lượng chức năng phát hiện dấu hiệu đổ, lấp trái phép chất thải rắn thông thường (trạc thải xây dựng) tại khu đất nông nghiệp nằm cạnh nhà vườn Bảo Vy Garden, đường Lý Thánh Tông, xã Bát Tràng. Ảnh CAHN

Đánh giá về công tác xử lý của lực lượng chức năng, ông Nguyễn Văn Nam, người dân sinh sống tại xã Sóc Sơn chia sẻ, việc lực lượng công an kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi đổ thải và vi phạm môi trường giúp bảo vệ không gian sống của cộng đồng, đồng thời thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật khi các vụ việc được kiểm tra và xử lý triệt để.

Theo Công an thành phố Hà Nội, thời gian tới, các đơn vị chức năng sẽ tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát, chủ động phát hiện và phối hợp với công an cấp xã xử lý nghiêm các vi phạm, góp phần giữ gìn trật tự công cộng, vệ sinh môi trường và xây dựng Thủ đô sạch đẹp.

Nhằm phòng tránh các rủi ro pháp lý, cơ quan công an khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân cần chủ động nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Mọi cơ sở khi hoạt động phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc có giấy phép, đăng ký môi trường đúng quy định.

Tất cả các nguồn thải phải được thu gom, phân loại và xử lý bằng công nghệ đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường. Các cơ quan chức năng cùng chính quyền cơ sở tiếp tục tăng cường phối hợp, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, kiểm tra và xử lý vi phạm với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.