Kiến tạo 'hệ sinh thái' tại các khu chế xuất, khu công nghiệp

Sản xuất công nghiệp tại Khu chế xuất Tân Thuận. (Ảnh: VÕ LÊ)

Cấp phép theo thủ tục “luồng xanh”

Mới đây, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (Hepza) cấp giấy phép đầu tư cho Automation Technologies Việt Nam thuộc Tập đoàn Ito Group Singapore nằm trong Khu chế xuất Linh Trung 1 với vốn đầu tư khoảng 8 triệu USD. Nhà máy mới đã động thổ xây dựng trong tháng 9 và hoàn thành, đưa vào hoạt động từ tháng 1/2027, với diện tích khoảng 12.000m².

Đây cũng là nhà máy sản xuất thứ hai của Tập đoàn Ito chuyên về lĩnh vực thiết kế, chế tạo máy tự động hóa như điện điều khiển, robot, kiểm tra ngoại quan, cảm biến đo lường và quản lý dữ liệu sản xuất.

Theo HepZa, đây là mô hình mới cấp phép theo thủ tục “luồng xanh” đặc biệt đầu tiên của Hepza đối với doanh nghiệp FDI nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư. Những ngành sản xuất đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật cao, chú trọng vào lĩnh vực có “chất xám”, thu hút các mô hình FDI thế hệ mới, giảm thâm dụng lao động luôn là ưu tiên để thành phố lựa chọn phê duyệt.

Dây chuyền sản xuất của Tập đoàn Ito chuyên về lĩnh vực thiết kế, chế tạo máy tự động hóa. (Ảnh: VÕ LÊ)

Ông Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc Điều hành Công ty trách nhiệm hữu hạn Ito Vietnam cho biết: Nhà máy của công ty trú đóng tại Thành phố Hồ Chí Minh đã vận hành 14 năm qua dù hoạt động trên diện tích 2.600m² nhưng giá trị doanh thu tạo ra trung bình từ 4 đến 5 triệu USD mỗi năm, mà chỉ có 120 kỹ sư làm việc. Nhà máy Ito ở Việt Nam cũng là “cứ điểm” của tập đoàn trên toàn cầu, nơi đây là nhà máy sản xuất duy nhất cho thấy vị trí và tầm quan trọng mà Tập đoàn Ito lựa chọn để đầu tư sản xuất tại Việt Nam.

Ông Hoàng nhận định: “Môi trường đầu tư tại Thành phố Hồ Chí Minh đang có sự cải thiện rất tích cực, nhất là đối với các doanh nghiệp FDI có định hướng đầu tư lâu dài trong lĩnh vực công nghệ, tự động hóa và sản xuất công nghiệp có giá trị gia tăng cao”.

Hepza cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, mặc dù tình hình kinh tế, thương mại và đầu tư quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, công tác thu hút đầu tư tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố đạt kết quả tích cực. Tổng vốn thu hút đầu tư trong và ngoài nước đạt 5.573,83 triệu USD, đạt 131% chỉ tiêu kế hoạch năm 2026 là 4.250 triệu USD, tăng 29,13% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, vốn đầu tư nước ngoài đạt 4.270,93 triệu USD, tăng 62,22% so với cùng kỳ năm 2025. Ban Quản lý đã cấp mới 100 dự án với tổng vốn đăng ký đạt 3.144,32 triệu USD; có 120 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng vốn điều chỉnh tăng đạt 1.126,61 triệu USD.

Ưu tiên chuỗi sản xuất “xanh”, hàm lượng giá trị cao

Ngày 22/9, thông tin tại Hội nghị về công tác thu hút đầu tư, phát triển kinh tế tư nhân trong các khu chế xuất, khu công nghiệp và giải pháp, định hướng đến năm 2027, ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý Hepza cho biết: Hepza sẽ khai thác hiệu quả các cơ chế, chính sách mới theo Luật Phát triển đô thị đối với thu hút đầu tư nói chung và với doanh nghiệp FDI nói riêng.

Đối với các khu chế xuất, khu công nghiệp, định hướng thu hút đầu tư cần gắn với quá trình tái cấu trúc không gian phát triển đô thị và công nghiệp của thành phố. Chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng công nghệ cao, sinh thái, thông minh và chuyên ngành; nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hạ tầng... Trong đó, phát triển kinh tế tư nhân cần được đặt trong mối quan hệ tương hỗ với thu hút FDI.

Theo ông Trí, vận dụng Luật Phát triển đô thị, thẩm quyền của Hepza rất lớn, trao quyền và chủ động do đó Ban quản lý sẽ tạo điều kiện tối đa cho các nhà đầu tư, tiếp tục tạo “luồng xanh” trong cấp phép, thủ tục hành chính xuyên suốt và “một cửa”.

Trong đó, các mô hình đầu tư mới, hàm lượng cao, sản xuất “sạch và xanh” phải được ưu tiên, đồng thời cơ quan quản lý cần ứng xử phù hợp hơn với những doanh nghiệp sản xuất truyền thống để khuyến khích họ đầu tư đổi mới công nghệ, có lộ trình thay đổi thích nghi với xu hướng “xanh hóa” trong sản xuất công nghiệp.

Ban lãnh đạo Hepza cũng nhìn nhận, thời gian qua cơ cấu dòng vốn giữa đầu tư mới và mở rộng đầu tư chưa thực sự đồng đều. Trong khi vốn FDI và vốn điều chỉnh tăng của các doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả tích cực, khả năng thu hút các dự án mới, nhất là dự án quy mô lớn, công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao và có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước vẫn còn khó khăn.

Cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, trong khi các lợi thế truyền thống như quỹ đất, chi phí lao động và ưu đãi thuế không còn mang tính quyết định. Cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu cũng đặt ra yêu cầu phải cạnh tranh bằng chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, dịch vụ hỗ trợ và hệ sinh thái công nghiệp.

Ông Bùi Minh Trí, Trưởng Ban Quản lý Hepza cho biết: Hepza sẽ khai thác hiệu quả các cơ chế, chính sách mới theo Luật Phát triển đô thị để thu hút nguồn vốn FDI. (Ảnh: VÕ LÊ)

Đồng thời, quỹ đất và hạ tầng tại một số khu chế xuất, khu công nghiệp chưa được khai thác hiệu quả, còn tình trạng dự án chậm triển khai, chậm đưa đất vào sử dụng; một số khu công nghiệp còn vướng mắc về pháp lý, bồi thường, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng...

Về giải pháp ngắn hạn, trong năm 2027, Hepza sẽ xây dựng danh mục dự án và quỹ đất sẵn sàng để thu hút đầu tư có chọn lọc. Rà soát, cập nhật quỹ đất, hạ tầng, ngành nghề và khả năng tiếp nhận đầu tư của từng khu; gắn danh mục dự án kêu gọi đầu tư với từng quỹ đất cụ thể; đồng thời đẩy nhanh xử lý các dự án chậm triển khai, tạo thêm quỹ đất có khả năng tiếp nhận các dự án mới.

Tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn FDI thông qua phát triển công nghiệp hỗ trợ, cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện, dịch vụ và đổi mới công nghệ. Đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đang hoạt động mở rộng đầu tư, nâng cao năng lực quản trị và năng lực cạnh tranh.

Thành phố sẽ chuyển mạnh từ xúc tiến đầu tư theo địa bàn sang xúc tiến theo chuỗi giá trị và hệ sinh thái ngành.